O χρυσός των Θρακών

H βαρύτιμη μασίφ χρυσή μάσκα, με τα κλειστά βλέφαρα και τα βοστρυχωτά μαλλιά και γένια, ήρθε στο φως σε τύμβο στην ανατολική Βουλγαρία. Κάπου 450 χιλιόμετρα μακριά από τη Σόφια, στο Σβεστάρι, είχε βρεθεί προηγουμένως τάφος με προθάλαμο, μακεδονικού τύπου, που θεωρήθηκε πως ανήκε σε Θράκες βασιλείς

Μια εντυπωσιακή χρυσή μάσκα, που χρονολογείται τον 5ο αιώνα π.X. και ίσως
απεικονίζει τον βασιλέα της Θράκης Τερεσό, ανακαλύφθηκε σε ασύλητο τύμβο, στην
Κοιλάδα των Θρακών Βασιλέων, 200 χιλιόμετρα ανατολικά της Σόφιας.

Ο επικεφαλής της ανασκαφής, αρχαιολόγος Γκεόργκι Κίτοφ, που είναι γνωστός ως ο
Βούλγαρος «Ιντιάνα Τζόουνς» λόγω των ανακαλύψεων και των τολμηρών και ενίοτε
ανορθόδοξων μεθόδων του, έσπευσε να δηλώσει ότι το χρυσό προσωπείο, βάρους 690
γραμμαρίων, που είναι μοναδικό εύρημα για τον χώρο της Βουλγαρίας, πρέπει να
ανήκει στον ισχυρότερο ηγεμόνα της εποχής και ότι ίσως και να είναι πορτρέτο
του γνωστότερου ηγεμόνα της Θράκης εκείνης της εποχής – του Τερεσού, βασιλέα
των Οδρυσών, που οδήγησε σε άνθηση το θρακικό έθνος και ρύθμισε τις σχέσεις
των Θρακών με τους Έλληνες των παραλίων.

Μέσα στον τύμβο βρέθηκε και χρυσό ελληνικό δακτυλίδι, με ανάγλυφη παράσταση
κωπηλάτη. Ο αρχαιολόγος προχώρησε και στην αυθαίρετη πάντως σύγκριση του
ιδιόμορφου χρυσού πορτρέτου με τη γνωστή μάσκα του Αγαμέμνονα από τις Μυκήνες,
που είναι πολύ ελαφρύτερη και κατά χίλια τουλάχιστον χρόνια παλαιότερη.

«Τα τελευταία είκοσι χρόνια στη Βουλγαρία διεξάγονται πολλές και εντατικές
αρχαιολογικές έρευνες με πλούσια ευρήματα και εντυπωσιακά αποτελέσματα σε μια
προσπάθεια να δοθεί το περίγραμμα του αρχαίου θρακικού πολιτισμού και να
προσδιοριστούν η ιδιαίτερη ταυτότητά του και οι σχέσεις του με τον γειτονικό
ελληνικό πολιτισμό, οι επιρροές που δέχθηκε και άσκησε», λέει στα «NEA» ο
αρχαιολόγος δρ Ιωάννης Ασλάνης, που διεξάγει από το 2002 αρχαιολογικές έρευνες
σε μεγάλο προϊστορικό οικισμό βορείως της Βάρνας.

«H περιοχή νοτίως του Αίμου όπου ήρθε στο φως το χρυσό προσωπείο, είναι από
τις πιο εύφορες της Βουλγαρίας και σ’ αυτήν με επίκεντρο την πόλη Καζανλάκ
έχουν εντοπισθεί πολλά πλούσια θρακικά νεκροταφεία. Όπως και σε άλλες περιοχές
νοτιότερα έχουν βρεθεί θαλαμωτοί τάφοι – όπως οι μακεδονικοί – με πλούσιο
γλυπτό διάκοσμο, προφανώς επηρεασμένοι από τα ελληνικά αρχιτεκτονικά πρότυπα».

Κοινά έθιμα

Πολλά κοινά στοιχεία μεταξύ Θρακών και Ελλήνων παρατηρούνται και στα έθιμα
της ταφής, τη λατρεία ορισμένων κοινών θεοτήτων, του Ορφέα, των Μαινάδων, των
Σατύρων, του Ηρακλή. Με άλλα λόγια λατρεύονταν θεότητες, ένας Ιππέας Ήρωας και
η Κυβέλη που είχαν στενότερη σχέση με τη φύση, ενώ παράλληλα λατρεύονταν και
τυπικά θρακικές θεότητες. Τα όρια της επικρατείας των αρχαίων Θρακών – που
θεωρούνταν από τον Ηρόδοτο ως το πολυπληθέστερο έθνος – είναι ασαφή, αλλά
έφθαναν ώς τη σημερινή Ρουμανία και τις εκτάσεις της Ρωσίας.

Οι Θράκες ήταν χωρισμένοι σε φυλές, ασχολούνταν περισσότερο με το εμπόριο
και τον πόλεμο – και ως μισθοφόροι των ελληνικών πόλεων – και είχαν πρόσβαση
σε πλούσια χρυσοφόρα κοιτάσματα.