Kραυγαλέα… ληστεία

«Είναι τόσο διάσημη η “Κραυγή” του Μουνκ που είναι σχεδόν αδύνατον να πωληθεί στην αγορά», εκτιμούν άνθρωποι του χώρου, αν και κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει το ενδεχόμενο της ληστείας κατόπιν παραγγελίας παθιασμένου συλλέκτη

Όσλο, Μουσείο Μουνκ, χθες, 11.00 το πρωί. Δύο θρασύτατοι κουκουλοφόροι
εισβάλλουν στον γεμάτο από επισκέπτες χώρο, με την απειλή όπλου τούς
αναγκάζουν να πέσουν στο έδαφος και σημαδεύουν μία φύλακα. Κατεβάζουν με
βιαστικές κινήσεις δύο από τα πιο διάσημα έργα του εξπρεσιονιστή Έντβαρντ
Μουνκ, την «Κραυγή» και τη «Μαντόνα» και τρέχουν προς την έξοδο. Με αναμμένη
τη μηχανή ενός αυτοκινήτου ο συνεργός τούς περιμένει απέξω…

H αστυνομία φτάνει 15 λεπτά αργότερα. Οι κάμερες ασφαλείας αποδεικνύονται
ανίκανες να βοηθήσουν στον εντοπισμό των ληστών, καθώς τα πρόσωπά τους κρύβουν
οι μαύρες κουκούλες. Λίγο αργότερα, σε ένα άλλο σημείο της πόλης, εντοπίζονται
άδειες οι κορνίζες των έργων.

Τα μέτρα ασφαλείας χαρακτηρίζονται ανεπαρκή από τους αυτόπτες μάρτυρες, που
επισημαίνουν ότι δεν υπάρχει καν συναγερμός. «Όταν οι φύλακές μας απειλήθηκαν
από τους ενόπλους, δεν μπορούσαν να κάνουν και πολλά πράγματα», λέει η
υπεύθυνος Τύπου του μουσείου, Γιορούν Κριστόφερσον.

H «Μαντόνα» είναι ελαιογραφία διαστάσεων 90,5 X 70,5 εκ. που φιλοτεχνήθηκε
μεταξύ 1894-95, ενώ η «Κραυγή» – που απεικονίζει μορφή που αγωνιά με τον τρόμο
ζωγραφισμένο στο πρόσωπό της – του Μουσείου Μουνκ είναι η δεύτερη από τις
τέσσερις εκδοχές του πιο διάσημου έργου του Μουνκ που πέφτει θύμα ληστείας
(μία ακόμη βρίσκεται στο ίδιο μουσείο και άλλη μία σε ιδιωτική συλλογή). H
τέταρτη εκδοχή του – δύσκολο να ξεχωρίσουν οι ειδικοί ποια είναι η καλύτερη –
είχε κλαπεί από την πινακοθήκη του Όσλο την ημέρα έναρξης των Χειμερινών
Ολυμπιακών Αγώνων του 1994, καθώς ο φύλακας αγνόησε τον συναγερμό που
χτυπούσε, ενώ οι ληστές άφησαν στον κενό τοίχο το μήνυμα: «Ευχαριστούμε για
την ελλιπή φύλαξη». Το έργο εντοπίστηκε τρεις μήνες αργότερα και συνελήφθησαν
τρεις ύποπτοι.

Ηφαιστειακό κόκκινο

Η έκρηξη του ηφαιστείου της Κρακατόα, στην Ινδονησία, το 1883, που «μάτωσε»
τον ουρανό και πάνω από το Όσλο, έδωσε την έμπνευση στον Μουνκ για το κόκκινο
του πίνακά του, γνωστού όσο και η Μόνα Λίζα. Καθηγητές του Πανεπιστημίου του
Τέξας υποστήριξαν πως το έντονο κόκκινο οφείλεται στα εντυπωσιακά
ηλιοβασιλέματα που προκάλεσε η έκρηξη. Το γεγονός πως ο Μουνκ φιλοτέχνησε το
έργο το 1893 δεν επηρεάζει τη νέα θεωρία. Στο ημερολόγιό του είχε καταγραφεί:
«Περπατούσα και όταν έδυσε ο ήλιος ξαφνικά ο ουρανός έγινε κόκκινος σαν αίμα.
Με κατέβαλε ένα αίσθημα μελαγχολίας. Ένιωσα μια δυνατή ατελείωτη κραυγή να
διαπερνά τη φύση».

ΜΕΓΑΛΕΣ ΚΛΟΠΕΣ

Από τη Μόνα Λίζα στον Ρέμπραντ

Τον τίτλο της πιο διάσημης κλοπής στη σύγχρονη ιστορία κατέχει με διαφορά
εκείνη της Μόνα Λίζα, το 1911 από το Μουσείο του Λούβρου. Δράστης ο εργάτης
Βιντσένζο Περούτζια, που δυσανασχέτησε από την παρουσία πολλών έργων Ιταλών
ζωγράφων σε γαλλικό μουσείο! Πολλοί υποστηρίζουν πως έτσι απογειώθηκε η φήμη
του πίνακα του Ντα Βίντσι.

Αγαπημένη των ληστών αναδεικνύεται η ιδιωτική συλλογή στο Russborough House
στην Ιρλανδία: σε 27 χρόνια εκλάπησαν 45 πίνακες, ενώ δεν ήταν λίγες οι φορές
που επιστρέφονταν για να ξαναεξαφανιστούν.

Η μεγαλύτερη κλοπή στις Ηνωμένες Πολιτείες (πριν από 14χρόνια) περιελάμβανε
έργα Βερμεέρ, Ρέμπραντ, Μανέ, από το μουσείο Isabella Stewart Gardner της
Βοστώνης, αξίας 300 εκατ. ευρώ. Οι ληστές που εμφανίστηκαν ως αστυνομικοί!

«Θαυμαστές» του Βαν Γκογκ δεν «σήκωσαν» ούτε έναν ούτε δύο, αλλά 20 πίνακές
του από το μουσείο Βαν Γκογκ του Άμστερνταμ, το 1991. Τους εγκατέλειψαν σε
αυτοκίνητο.

Οι ληστές του Εθνικού Μουσείου της Στοκχόλμης, πριν τέσσερα χρόνια, αψήφησαν
τους επισκέπτες και άρπαξαν τη «Συζήτηση» και τη «Νεαρή Παριζιάνα» του Ρενουάρ
και την «Αυτοπροσωπογραφία» του Ρέμπραντ (συνολικής αξίας 11 δισ. δρχ.).
Διέφυγαν με βάρκα, αφού πρώτα πυρπόλησαν σταθμευμένα αυτοκίνητα και έριξαν
καρφιά στους γύρω δρόμους.

ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Τέσσερις φορές στόχος!

Θύμα «φιλότεχνων ληστών» έπεσε η συλλογή Στρατή Ελευθεριάδη-Teriade (πέρυσι για τέταρτη φορά μέσα σε 22 χρόνια). Εδώ, σελίδα από την «Τζαζ», το πιο σημαντικό βιβλίο του Ανρί Ματίς

Στην Ελλάδα, στόχος έχει γίνει συχνά η συλλογή Στρατή Ελευθεριάδη-Teriade, που
πέρυσι «χτυπήθηκε» για τέταρτη φορά μέσα σε 22 χρόνια κι έχασε την «Τζαζ», το
πιο σημαντικό βιβλίο του Ανρί Ματίς (αξίας 50 εκατ. δρχ.). Στη θέση του οι
δράστες άφησαν ένα αντίτυπο του «Verve», του περιοδικού που εξέδιδε ο Teriade
με έργα ίδιας τεχνικής (κολάζ) του καλλιτέχνη. Στις αξιοσημείωτες κλοπές
κατατάσσεται και το μικρών διαστάσεων έργο του Νίκου Χατζηκυριάκου-Γκίκα που
«εξαφανίστηκε» σε έκθεση στο ροζ κτίριο της οδού Ακαδημίας το 1985.

Τρεις είναι οι λόγοι, σύμφωνα με ανθρώπους που γνωρίζουν καλά τον χώρο της
σύγχρονης τέχνης, που στην Ελλάδα τα κρούσματα κλοπών έργων τέχνης δεν είναι
συχνά: «Δεν διαθέτουμε διάσημα έργα τέχνης. Δεν βρίσκονται σε περιφερειακά και
πιθανόν πιο ευάλωτα μουσεία και, τέλος, το ενδιαφέρον των συλλεκτών στρέφεται
στις ελληνικές αρχαιότητες και όχι στη σύγχρονη τέχνη».