Θέαμα εθνικής χαρμολύπης

Οκτώ στους δέκα τηλεθεατές είδαν από την τηλεόραση του σπιτιού τους την Τελετή Έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας, την οποία μετέδωσε η EPT σε εθνικό δίκτυο. Σύμφωνα με τα δεδομένα της AGB Hellas, τα οποία αφορούν την οικιακή τηλεθέαση, την έναρξη είδαν και από τα τρία κανάλια της κρατικής τηλεόρασης 2.431.000 ζευγάρια μάτια, χωρίς να έχει συνυπολογιστεί η ομαδική τηλεθέαση.

Ήταν στα δελτία ειδήσεων της παραμονής της μεγάλης βραδιάς που αποκαλύφθηκε
πως «κάτι συμβαίνει» με την εθνική επένδυση, με τους δύο λαμπερούς
πρωταγωνιστές – έτσι περιμέναμε να είναι – Κεντέρη και Θάνου. Τους έψαχναν και
δεν τους βρήκαν. Τους κάλεσαν για ντόπινγκ κοντρόλ και δεν εμφανίστηκαν.
Τελικώς, αργά το βράδυ της Πέμπτης έκτακτα δελτία έχουν την απίστευτη είδηση.
Ανέβηκαν σε μηχανή για να επιστρέψουν στο Ολυμπιακό Χωριό και έπεσαν. Και οι
δυο τους στο KAT.

Απίστευτο το θέαμα που ξεδιπλωνόταν στα μάτια του αποσβολωμένου τηλεθεατή.
Εύλογες οι απορίες. Όχι που ήταν οι δύο Ολυμπιονίκες, αλλά πώς γίνεται να
αποκαλύπτεται ανευθυνότητα ακριβώς εκεί όπου θα ‘πρεπε να έχει επιδειχθεί
υψηλή ευθύνη. Ύποπτοι με τη στάση τους για ντοπάρισμα. H «σκιά» πέφτει βαριά.

Εν τω μεταξύ, ο ρομαντισμός του Ολυμπιακού Πνεύματος έχει καταλάβει το
έθνος και ενισχύεται από μια Τελετή Έναρξης που έχει «πακετάρει», με μοναδική
σκηνοθετική έμπνευση και πρωτοποριακή σύνθεση, τα ιδανικότερα σύμβολα της
αυθεντικής ρομαντικής εθνικής φαντασίωσης.

Τα κείμενα που ακούγονται ακαταπαύστως από τα χείλη του Αλέξη Κωστάλα – μα
ακαταπαύστως μέχρις εξαντλήσεως του τηλεθεατή από την καθοδήγηση που υφίσταται
στην ερμηνεία των εικόνων – ενισχύουν εκείνη την αίσθηση της μοναδικότητας
στον πολιτισμό και το ήθος που φούσκωνε ανέκαθεν υπερηφάνως τα στήθη του
έθνους. Και αυτήν τη φορά οι εικόνες του «παραδοσιακού» του μεγαλείου είχαν
βρει μια εικαστική διαδρομή να αναβαπτιστούν στον παρόντα χρόνο με νέους
καλλιτεχνικούς και τεχνολογικούς κώδικες.

Πριν όμως χωνευτεί το μεγαλειώδες, η προσγείωση. Εθνική χαρμολύπη.

H συνήθης τηλε-φλυαρία που οδηγεί σε ακόμη μεγαλύτερη σύγχυση, υποτιμώντας τη
νοημοσύνη του φιλοθεάμονος κοινού, ξεδιπλώνει κωμικοτραγικές λεπτομέρειες
βουρκώδους υλικού. H αντίστιξη των δύο εικόνων του έθνους καθιερώνεται από
κάθε εκπομπή και δελτίο ειδήσεων. H Τελετή Έναρξης αναγορεύεται μέσα από την
παγκόσμια τηλεοπτική της αναμετάδοση σε νέα εικόνα εθνικού μεγαλείου. Το
παγκόσμιο βλέμμα μάς επιστρέφει την εικόνα μας που χρειαζόμαστε. Τόσο
απαραίτητη! Αλλά είναι η μοναδική; Αμείλικτη η πραγματικότητα ξεδιπλώνεται με
τις δυο της εικόνες. Ίσως όχι τόσο ανεξάρτητες όσο θα θέλαμε να πιστέψουμε.

Στο δελτίο του Νίκου Χατζηνικολάου η συζήτηση που έχει ανάψει περί της
«σκιάς» που ρίχνει η υπόθεση Κεντέρη – Θάνου διακόπτεται επειδή στο στούντιο
έχει κληθεί ο Δημήτρης Παπαϊωάννου να μιλήσει για την τελετή που οργάνωσε. Με
σεμνότητα ακούει τους επαίνους, που φθάνουν μέχρι την επισήμανση του
παρουσιαστή ότι η τελετή ήταν τέλεια με μοναδική «κοιλιά» την παρέλαση των
αθλητών. «Δεν μπορούσε να γίνει κάτι;». Με διακριτική έμφαση ο Παπαϊωάννου
υπενθυμίζει πως η τελετή δεν είχε λόγο ύπαρξης χωρίς τους αθλητές.

H ίδια συζήτηση είχε γίνει 24 ώρες πριν στην εκπομπή του Παύλου Τσίμα,
όταν ο Αλέξης Κωστάλας με παραληρηματικό πάθος εξήρε τις αρετές της τελετής
και ο Γιάννης Διακογιάννης συγκρατημένος προσπάθησε να επιμείνει στο γεγονός
ότι το αθλητικό μέρος είναι το επίκεντρο. Ανυποχώρητη η ανάλαφρη χαλαρότητα
του Αλέξη Κωστάλα, σκόνταψε για ελάχιστα δευτερόλεπτα στο βαρύ ύφος του
ανθρώπου που έχει συνδέσει τη ζωή του και τη φωνή του με τον αθλητισμό: «Μια
φράση θα πω, τίποτε περισσότερο», λέει για την υπόθεση των δύο Ολυμπιονικών ο
Γιάννης Διακογιάννης, «όλα αυτά ήταν γνωστά πριν από έναν χρόνο και κανείς δεν
έκανε τίποτε». Ας προσγειωθούμε για να μην τραμπαλιζόμαστε μεταξύ ζενίθ και
ναδίρ.

Μεγάλες επενδύσεις σε ελάχιστες στιγμές

Ο ενθουσιασμός από την επιτυχία του γεγονότος της τελετής κινδύνευε να
γίνει μία ακόμη εθνική κουρτίνα. Το επιδιώκουμε απελπισμένα να γίνει.

Ωστόσο, η υπόθεση του ντόπινγκ δεν είναι απλώς μια κολάσιμη διαδικασία,
είναι μια ολόκληρη «φιλοσοφία», που αφορά τη βιομηχανία του αθλητισμού, το
σύστημα μάρκετινγκ, όλο αυτό που περιβάλλει την αθλητική υπόθεση και που
αντανακλά τα χειρότερα ελαττώματα του σύγχρονου πολιτισμού, που έχει
αναγορεύσει την «επίδοση» σε ιδανική αξία, ανεξαρτήτως της διαδρομής έως
αυτήν. Πρόκειται για τη φιλοσοφία των αποσπασματικών «θριαμβευτικών στιγμών» –
και όσο πιο αποσπασματικών τόσο πιο θριαμβευτικών – ως προπέτασμα της μιζέριας
του σύγχρονου ανθρώπου και όχι ως διαδικασία εξόδου από αυτήν.

Δυστυχώς όσο επενδύουμε στις στιγμές και τις μονάδες, όσο βλέπουμε τη
συνάντηση των αθλητικών ομάδων ως «κοιλιά» της θριαμβευτικής γιορτής που
υποτίθεται τους προσκαλεί σε αυτήν, είναι επόμενο να κοιτάμε μόνο το βάθρο,
μόνο το χρυσό μετάλλιο, κυνηγώντας πάντα το ψυχικό ξέσπασμα, αδιαφορώντας για
το τι οδηγεί ώς εκεί. Μια κολοσσιαία ψυχική επένδυση σε μια στιγμή. E, δεν το
αντέχουν οι στιγμές. Είναι λίγες, πολύ λίγες.