Tο ισλάμ ανάμεσά μας

Ένα μοναδικό αραβικό σαλόνι από ψηφίδες ένθετου μαρμάρου, με το σιντριβάνι και την κρήνη-καταρράκτη, του 17ου αιώνα, που έφερε κομμάτι κομμάτι από το παλιό Κάιρο ο Αντώνης Μπενάκης, κλέβει τις εντυπώσεις στο νέο Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης. Πάνω, ο σπανιότατος χάλκινος ενυπόγραφος αστρολάβος μετρά… ακόμη τα άστρα του ισλάμ (που σημαίνει αγάπη, ειρήνη)

Απέναντι από τα καρεκλάδικα, τα σιδηρουργεία, τα νεοκλασικά κτίρια που
φυλλορροούν, των οδών Ασωμάτων και Διπύλου, είναι δύσκολο να φανταστείς ότι
κρύβονται αστραφτερά σμαράγδια και διαμάντια, σμάλτο και μαργαριτάρια δεμένα
σε τόσο περίκομψα κοσμήματα, που μόνο η Ανατολή ξέρει να ταιριάζει με τον πιο
λεπτοδουλεμένο χρυσό. Τον χρυσό που ελίσσεται και αγκαλιάζεται με το μετάξι
για να δημιουργήσει βαρύτιμα υφάσματα με κάμπους, γεμάτους κόκκινες τουλίπες,
ρόδα και γαρίφαλα. Στο Ισλαμικό Μουσείο θυμάσαι ότι η λέξη παράδεισος είναι
περσική και σημαίνει κήπος. Λουλούδια και φυλλώματα ζωγραφιστά τυλίγουν κάθε
λογής και σχήματος αγγεία και δοχεία, καφασωτά, παράθυρα, χάλκινα και επάργυρα
σκεύη. Λέξεις-κλειδιά, η πλοκή και η επανάληψη των μοτίβων. Συνολικά 2.800
εκθέματα, από τις 9.000 αντικειμένων των ισλαμικών συλλογών βγαίνουν τώρα στο
φως.

Έρχονται από τα εργαστήρια της Φοστάτης, στην καρδιά του αραβικού Καΐρου, από
τη Βαγδάτη και τη Σαμάρα της Συρίας, την Παλαιστίνη, τη Νίκαια, το Ιζνίκ της
Μικράς Ασίας, το Κάιρο των Μαμελούκων Τούρκων, τους Φατιμίδες της Βόρειας
Αφρικής, το Ιράκ, τους Ουμαγιάδες της Ισπανίας – όλο το ισλαμικό τόξο – και
παρουσιάζονται στην Αθήνα, πολλά για πρώτη φορά, σε μια πρωτότυπη σύνθεση, ένα
πανόραμα τόπου και χρόνου του ισλαμικού πολιτισμού, διαρθρωμένο σε τέσσερις
μεγάλες οριζόντιες ενότητες που καλύπτουν 1.300 χρόνια.

Μία πανάρχαια σπανιότατη ξύλινη σκαλιστή πόρτα του 8ου αιώνα από τη
Σαμάρα ανοίγει την πύλη στον κόσμο του Ισλάμ. Ένα μοναδικό «σαλόνι» με
μαρμάρινες ψηφίδες του 17ου αιώνα, με σιντριβάνι και έναν καταρράκτη νερού που
λειτουργούν, που ήρθε και εγκαταστάθηκε ψηφίδα, ψηφίδα, κυριαρχεί μαζί με τα
πολύχρωμα γυάλινα καφασωτά στη δεύτερη ενότητα. Στην τρίτη, το έμβλημα είναι
δύο αλυσιδωτές πανοπλίες, θυρεοί, όπλα, αλλά και ένας μεταλλικός αστρολάβος
και στους χάρτες παντού φαίνονται η ακμή και η διάδοση του Ισλάμ κατά τους 16ο
– 17ο αιώνες. Στην τέταρτη ενότητα, όπου το ενδιαφέρον στρέφεται προς τους
Οθωμανούς, κυριαρχούν τα υπέροχα κεραμικά – Ιζνίκ – λίγο πριν φθάσουμε στην
ταράτσα, που ανοίγεται προς τη θέα του Αρχαίου Κεραμεικού και της Ακρόπολης.

Είκοσι χρόνια τώρα, η ισλαμική Συλλογή του Μουσείου Μπενάκη συντηρήθηκε,
μελετήθηκε, ψηφιοποιήθηκε, ταξίδεψε σε εκθέσεις του εξωτερικού πριν καταλήξει
στο δικό της αυτοτελές αποκεντρωμένο μουσείο. «Είναι μεγάλη η παιδευτική,
πολιτιστική, καλλιτεχνική, αλλά και η πολιτική σημασία αυτού του Μουσείου»,
λέει ο διευθυντής κ. Άγγελος Δεληβορριάς, «είναι σαν ν’ ανοίγει ένα παράθυρο
στην Ανατολή. Ο πολιτισμός είναι πολύ σημαντική υπόθεση, διότι είναι ο
συνεκτικός ιστός της ανθρωπότητας και αυτό τα λέει όλα».

Μια έκπληξη στο υπόγειο

Στα υπόγεια του μουσείου, μια έκπληξη. Ένα μεγάλο θαυμάσια διατηρούμενο τμήμα
του προτειχίσματος του Θεμιστόκλειου Τείχους έχει αναδειχθεί με ειδικό φωτισμό
τη στιγμή που αποκαλύφθηκε η αρχαιολογική έρευνα και η ανάδειξή του κόστισε
152.000 ευρώ. H μετατροπή των δύο νεοκλασικών κτιρίων, δωρεάν του Λάμπρου
Ευταξία, σε υπερσύγχρονο μουσείο κόστισε 450.000 ευρώ. Το έργο της
επανέκθεσης, που είναι ένα μάθημα υψηλής αισθητικής και τεκμηρίωσης, κόστισε
220.000 ευρώ, ενώ οι πάσης φύσεως μελέτες 339.000 ευρώ.

INFO

Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης – Παράρτημα του Μουσείου Μπενάκη (Ασωμάτων 22 και
Διπύλου, Κεραμεικός, τηλ. 210-3225.550). Ολυμπιακό ωράριο: 9.00 – 21.00
καθημερινά, έως τέλος Σεπτεμβρίου. Είσοδος: 5 ευρώ.