ΓIANNHΣ KOΥNEΛΛHΣ «Eυτυχία είναι να είσαι σωστός»

«Δεν διερμηνεύεται το έργο. H ζωγραφική δεν απαντά. Δεν έχει διδασκαλία», λέει ο Γιάννης Κουνέλλης, που φωτογραφίζεται μπροστά σε μια εγκατάστασή του 700 τ.μ., στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης

Ο Γιάννης Κουνέλλης λάμπει από ικανοποίηση. Δεν είναι απλό να στήσεις ένα
«δάσος» από δεκάδες βαριά σιδερένια σινιάλα στο σχήμα του σταυρού σε τρεις
μόνον ημέρες. «Στο έργο που δεν είναι αμυντικό αλλά επιθετικό, διαλεκτικό, δεν
είναι πρόβλημα, αλλά άθλος», λέει και που μας εισάγει στην καρδιά της
δημιουργίας του μια σύνθεση με στοιχεία που παραπέμπουν στην ορθόδοξη
«αποκαθήλωση», που τονίζει το θείο πάθος και τη δυτική «πιετά», που ρίχνει το
βάρος στον ανθρώπινο πόνο, πλαισιώνει στο κέντρο έναν βωμό – με σακιά από
κάρβουνο – ένα υλικό της φύσης που κάηκε αλλά δεν καταστράφηκε. Ζωγράφος χωρίς
τελάρο, που αντλεί τα χρώματά του από τον χώρο των τετριμμένων υλικών.

«Μου φαίνεται ότι το πρόβλημα με την παγκοσμιοποίηση δεν είναι αν τη φοβάσαι.
Το πρόβλημα είναι αν είναι δυνατόν να γίνει. Με τους όρους που θέτει, χάνεις
τόσα πολλά πράγματα, χωρίς να κερδίζεις τίποτα. Από πολιτιστικής πλευράς είναι
αυτοκτονία. Δεν δείχνει μια ιδέα που να φτιάχνει ένα πράγμα – έστω κι αν θα
ήμουν κατά αυτής της ιδέας – αλλά στο τέλος οδηγεί σ’ ένα αδιέξοδο. Είναι
στατική. Είναι σαν να βρίσκεσαι μέσα σε μια λίμνη. Ενώ βλέπεις μόνο γύρω γύρω,
νομίζεις ότι έχεις μεγάλο ορίζοντα».

Και ο λόγος των πολιτικώς ορθώς ομιλούντων;

«Είναι σαν ν’ ακούς μουσική στο ασανσέρ. Δεν εμποδίζει αυτούς που μιλάνε».

Και το άνοιγμα στους πολιτισμούς του κόσμου; λ.χ. στην Ανατολή;

«Είναι ωραίο όταν είναι πραγματικό. H κουλτούρα ενός Κινέζου είναι ο φίλος που
πάντα περιμέναμε. Εκείνο που δεν καταλαβαίνω είναι ο Κινέζος του Λος Άντζελες.
Είναι Κινέζος, μα στην πραγματικότητα δεν είναι, εδώ και αρκετές γενιές. Γι’
αυτό και είναι κάτι ανώμαλο».

Μιλήσετε μας για το έργο σας, τον κοινωνικό ρόλο της τέχνης.

«Δεν διερμηνεύεται το έργο. H ζωγραφική δεν απαντά. Δεν έχει διαδισκαλία.
Διδασκαλία υπάρχει μονάχα από γλωσσικής πλευράς. Τα έργα είναι καρποί, είναι
μια γλώσσα. Υπάρχει μια συχνότητα και σ’ αυτήν τη συχνότητα γίνεται κατανοητή.
Το πρόβλημα είναι η γέννηση ενός έργου. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης είναι
στον ιδεατό τόπο των εικόνων και των μη εικόνων, γι’ αυτό και δεν έχει η τέχνη
μια ιδεολογία διδασκαλική. H τέχνη έχει μια ποιητική αξίωση και, όπως όλη η
ποίηση, έχει μια ιδεολογική ρίζα, όχι μόνο πολιτική, των κομμάτων, αλλά και
πραγματική για να φέρνει την αναγέννηση που λείπει».

Υπάρχει κάποια περίοδος στην ιστορία της τέχνης που να σας ενδιαφέρει;

«Όλες τις φορές που η τέχνη είναι θετική, όπως στην Αναγέννηση, ενδιαφέρει
γιατί δείχνει καινούργια σύνορα, καινούργιες προοπτικές».

Πώς ήταν η εποχή που ξεκινήσατε τη σταδιοδρομία σας στην Ιταλία;

«Ήταν η τελευταία μεταπολεμική περίοδος. Είχε θετικότητα. Οι ελπίδες ήταν
ζωντανές, οι προβληματισμοί ήταν δυνατοί».

Άλλαξε κάτι;

«Άλλαξαν πολλά προς τη θετική πλευρά. Δεν μπορούμε να ξεχάσουμε, ότι παρότι
είναι ακόμα αδύναμη, υπάρχει μια Ευρώπη. Υπάρχουν αλλαγές, επιδιώξεις. Είναι
πολύ πρόωρο να πει κανείς ότι αυτού του είδους η πραγματικότητα είναι ο
παράδεισος».

Πείτε μας ένα θετικό που βλέπετε;

«H Ευρώπη αποτελείται από διάφορες κουλτούρες. Κανένας φυσικά δεν θέλει να
χάσει τη δική του. Ο σκοπός είναι να βρούμε τους όρους να ζήσουμε μαζί.
Υπάρχουν ιδεολογικές διαφορές. Λ.χ. μεταξύ Καθολικών και Προτεσταντών, αλλά
μιλάμε πάντα για τον Χριστιανισμό, που σημαίνει ότι δεν είναι τόσο τεράστια η
διαφορά. Χρειάζεται να υπάρχει μια ταλάντωση, να μην είσαι δογματικός και αν
είναι δυνατόν να είσαι φιλελεύθερος. H ελευθερία είναι ο παράγοντας που κάνει
δυνατές αυτές τις προϋποθέσεις».

Με το «Έλληνας» δηλώνουμε συχνά αυτόν που έχει ως μέτρο τον άνθρωπο, το ευ
ζην, την ευτυχία.

«Ο Λούτσιο Φοντάνα έλεγε «εγώ είμαι ένας άγιος». Ίσως η αγιότητα είναι
διαφορετικό πράγμα από το να είσαι καλά, και να είσαι ευτυχισμένος. Όταν έχεις
αυτόν τον προορισμό, δεν παίζει κανένα ρόλο αν είσαι ευτυχισμένος ή δεν είσαι.
Το πρόβλημα είναι να φτιάχνεις τα πράγματά σου καλά. Είναι ένδειξη πολιτισμού.
Δεν ξέρω τι άλλο πράγμα είναι η ευτυχία από το να είσαι πολύ σωστός. Δεν
επέτρεψα ποτέ στον εαυτό μου να νομίζω ότι η ευτυχία είναι ένα άλλο πράγμα».

«H σχέση μου με την Ελλάδα είναι ριζοσπαστική»

Κάποτε είχατε δηλώσει ότι είστε Ιταλός και όχι Έλληνας. Ήταν διαφορετικοί
εκεί οι προβληματισμοί;

«Είναι διαφορετική η κουλτούρα. Εμείς λ.χ. έχουμε μια Παναγία που έχει ένα
δογματικό ένδυμα, ενώ στην Αναγέννηση η Παναγία είναι σαν μοντέλο και είναι
υπογεγραμμένη, δεν είναι μια κοινή γυναίκα. Αυτή είναι και η μεγάλη διαφορά. Ο
δογματισμός. Πήγα εκεί που υπάρχει ελευθερία, που είναι πιο ορατή».

H λέξη που σας χαρακτηρίζει είναι η ελευθερία;

«Είμαστε οπωσδήποτε παιδιά της Γαλλικής Επανάστασης, αλλά η σχέση μου με την
Ελλάδα είναι ριζοσπαστική. Όταν ο Έλληνας φεύγει, δεν το κάνει μόνο για τα
χρήματα. Φεύγει για μια ιδέα. H σκέψη φτιάχνει αυτό το ταξίδι. Οπωσδήποτε έχω
μέσα μου ένα μέρος αυτής της λογικής. Δεν μπορώ να μην είμαι Έλληνας, αλλά και
ένας Γερμανός που κάνει το ίδιο δεν είναι λιγότερο Έλληνας από μένα».

INFO

Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (νέα πτέρυγα Μεγάρου Μουσικής Αθηνών, Βασ.
Σοφίας και Κόκκαλη 1. Τηλ. 210-7282.197). Έως 31 Δεκεμβρίου. Ωράρια: Τρ.-Κυρ.
11 π.μ. – 7 μ.μ. – Πέμ.: 11 π.μ. – 10 μ.μ. Ξεναγήσεις κάθε Πέμπτη 7 μ.μ.
Είσοδος 3 ευρώ, μειωμένο 1,5 ευρώ..