ΣTIBEN XΟKINΓK Στο σκοτάδι οι μαύρες τρύπες

Ένα άστρο χάνεται καθώς πλησιάζει σε μια μαύρη τρύπα, σε αυτή την καλλιτεχνική απεικόνιση της NASA. Ο Στίβεν Χόκινγκ ανασκευάζει τη θεωρία του για τις μαύρες τρύπες και αναμένεται να την παρουσιάσει αύριο στο 17ο Διεθνές Συνέδριο για τη Γενική Σχετικότητα και τη Βαρύτητα, στην Ιρλανδία

Την τελευταία στιγμή δήλωσε ο Στίβεν Χόκινγκ συμμετοχή στο 17ο Διεθνές
Συνέδριο για τη Γενική Σχετικότητα και τη Βαρύτητα που αρχίζει αύριο στο
Δουβλίνο της Ιρλανδίας. Στην πραγματικότητα όμως, ο φημισμένος Άγγλος φυσικός,
όσο κι αν οι ανά τον κόσμο συνάδελφοί του περιμένουν εναγωνίως να ακούσουν τις
ανακοινώσεις του, δεν αναμένεται να προχωρήσει σε κάποια σημαντική ανακάλυψη
παρά μόνο στην παραδοχή ότι επί πολλά χρόνια υποστήριζε μια λανθασμένη θεωρία.

Πίστευε ο Χόκινγκ – και είχε βάλει μάλιστα στοίχημα γι’ αυτό το 1997 – ότι οι
μαύρες τρύπες, από τη στιγμή που σχηματιστούν, αρχίζουν να χάνουν μάζα
ακτινοβολώντας ενέργεια. Κατά την άποψή του, που τη διατύπωσε σχεδόν 30 χρόνια
πριν, το 1976, η ακτινοβολία αυτή δεν περιέχει αφενός καμία πληροφορία για την
ύλη μέσα στη μαύρη τρύπα και αφετέρου, από τη στιγμή που η μαύρη τρύπα
εξατμιστεί, τότε όλες οι πληροφορίες για το τι συνέβαινε εκεί μέσα χάνονται
διά παντός. Με άλλα λόγια, από τις μαύρες τρύπες του Χόκινγκ δεν ξέφευγε
κανένα κωδικοποιημένο μήνυμα προς τον έξω κόσμο.

Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό ως «Ακτινοβολία Χόκινγκ» και αρκετοί
φυσικοί αμφισβητούσαν την αξιοπιστία του υποστηρίζοντας ότι αντιβαίνει στους
νόμους της κβαντικής φυσικής. Σύμφωνα με αυτούς, καμία πληροφορία που
εμπεριέχεται στην ακτινοβολία δεν μπορεί να εξαλειφθεί εντελώς. Ο Χόκινγκ όμως
αντιπαρέβαλε την άποψη ότι το έντονο βαρυτικό πεδίο γύρω από τις μαύρες
τρύπες, αδρανοποιεί κατά κάποιο τρόπο τους νόμους της κβαντικής φυσικής.

Τώρα ο Άγγλος φυσικός υποστηρίζει ότι έλυσε το παράδοξο με τις πληροφορίες
στις μαύρες τρύπες και ενημέρωσε τον Κουρτ Κάτλερ, Φυσικό στο Ινστιτούτο
Άλμπερτ Αϊνστάιν στο Γκολμ της Γερμανίας και υπεύθυνο του Συνεδρίου, πως «θέλω
να μιλήσω γι’ αυτό». Ο Κάτλερ δεν πρόλαβε να δει καμία περίληψη της εργασίας
του Χόκινγκ αλλά, όπως είπε, «έκανα αποδεκτή τη συμμετοχή του λόγω της φήμης
του».

Αύριο ο Χόκινγκ θα έχει περίπου μία ώρα στη διάθεσή του για να εξηγήσει το τι
συμβαίνει τελικά με τις μαύρες τρύπες και τις πληροφορίες που εκπέμπουν. Αν
και κανείς δεν ξέρει ακριβώς τι θα πει ο φημισμένος καθηγητής στην Οξφόρδη,
κάποιες πληροφορίες υποστηρίζουν ότι ο Χόκινγκ θα περιγράψει τις…
καινούργιες του μαύρες τρύπες ως φαινόμενα που εκπέμπουν ακτινοβολία επί
μακρόν χρονικό διάστημα και στο τέλος ανοίγουν διάπλατα για να αποκαλύψουν όλα
όσα κρύβουν.

Όταν τ’ άστρα καταρρέουν

Οι μαύρες τρύπες ή μελανές οπές όπως σωστά λέγονται, δημιουργούνται όταν
κάποια άστρα που έχουν τεράστια μάζα εξαντλούν τα καύσιμά τους και καταρρέουν
κάτω από την πίεση της ίδιας τους της βαρύτητας. Ο πυρήνας του άστρου
καταλήγει να είναι μια μελανή οπή και η πυκνότητα της ύλης στο εσωτερικό του
είναι θεωρητικά άπειρη. Το βαρυτικό πεδίο κοντά στη μελανή οπή είναι απίστευτα
ισχυρό και δεν επιτρέπει να διαφύγει από εκεί ούτε η ηλεκτρομαγνητική
ακτινοβολία. Από τα δίχτυα μιας μελανής οπής δεν ξεφεύγουν ούτε τα σωματίδια
του φωτός, τα φωτόνια, γι’ αυτό και κανείς δεν μπορεί να την αντικρύσει, παρά
μόνο να καταλάβει εμμέσως την παρουσία της από τον τρόπο που επηρεάζει την
κίνηση και την κατάσταση των γύρω αστέρων.

H μελανή οπή προδίδει την παρουσία της και όταν «καταπίνει» ύλη. Τόσο η ύλη
από τα διπλανά της άστρα – αποτελούνται από θερμά αέρια – όσο και το διαστρικό
αέριο και η σκόνη στροβιλίζονται γύρω της μέχρι να απορροφηθούν. H σκόνη και
τα αέρια κινούνται σπειροειδώς προς τη μελανή οπή, με ταχύτητα που πλησιάζει
εκείνη του φωτός με αποτέλεσμα τα σωματίδια της ύλης να εκπέμπουν μια δέσμη
ακτίνων, τις οποίες μελετούν οι ειδικοί για να μάθουν πληροφορίες σχετικά με
τις ιδιότητές της.