«Ξύπνησε» ο Xαλεπάς

Γλυπτική σήμερα μπορεί να γίνει με το σώμα, τους φωτισμούς και τον αέρα, όπως έδειξε το οκταμελές συγκρότημα Strange Fruit στην παραλία της Τήνου, στο φεστιβάλ «Ταξίδια στο φαντασιακό», που πλαισίωσε το αφιέρωμα στον Γιαννούλη Χαλεπά

Τις ημέρες που η Αθήνα φιλοξενεί τα γλυπτά ιερών τεράτων της γλυπτικής –
Ροντέν, Χένρι Μουρ, Μπρακούζι, Τζιακομέτι – μια έκδοση στην Τήνο αφιερωμένη
στον Γιαννούλη Χαλεπά, σύγχρονο και ισάξιό τους, έρχεται να σηκώσει τα πέπλα
του ύπνου και να υπογραμμίσει την απουσία του μέγιστου Έλληνα γλύπτη από τα
εικαστικά δρώμενα. Τίτλος της «Γιαννούλης Χαλεπάς – Τραγικότητα και Μύθος»
(επιστημονική επιμέλεια: Γιάννης Μπόλης, Δημήτρης Πουλόπουλος, από την
Πολιτιστική Εταιρεία Έκπλους με χορηγία του Πανελλήνιου Ιδρύματος
Ευαγγελιστρίας Τήνου).

Πέρασαν 65 χρόνια από τον θάνατο του Χαλεπά (1851-1938) και καμία αναδρομική
δεν τόλμησε να συγκεντρώσει το διάσημο έργο του – 150 γλυπτά, εκατοντάδες
σχέδια – και να επιχειρήσει να λύσει το αίνιγμά του: πώς ένας ακαδημαϊκός
γλύπτης μεταμορφώθηκε σε πρωτοπόρο του μοντερνισμού.

Όμως, ο Χαλεπάς δεν ξεχάσθηκε. Έγινε λαϊκός μύθος χάρη στην Κοιμωμένη Σοφία
Αφεντάκη, του A’ Νεκροταφείου, και την τραγική του μοίρα. Νέος, ταλαντούχος,
νεοκλασικός γλύπτης που τιμούσε τη μεγάλη παράδοση και κατόρθωσε να εμφυσήσει
συναίσθημα στα ψυχρά ακαδημαϊκά αγάλματα, στα 27 του βυθίστηκε επί 40 χρόνια
στην τρέλα. Όταν βγήκε από το ψυχιατρείο ήταν ένας μοντέρνος γλύπτης – με τη
δύναμη του πρωτόγονου, την απλότητα των Μαθηματικών και το βάθος της σοφίας.

Είκοσι καλλιτέχνες και ιστορικοί τέχνης – από τους Χρόνη Μπότσογλου, Γιάννη
Ψυχοπαίδη, Χρήστο Μποκόρο, τον Γλύπτη Θόδωρο, τους Κώστα Τσόκλη, Αλέξανδρο
Ίσαρη και Μπάμπη Κρητικό ώς τους Χάρη Καμπουρίδη και Δημήτρη Σεβαστάκη –
καταθέτουν πρωτότυπα κείμενα, σκέψεις και εξομολογήσεις για το φαινόμενο
Χαλεπάς. H έκδοση συμπληρώνεται από 25 ακόμη δυσεύρετα κείμενα (Γιάννης
Τσαρούχης, Ηλίας Βενέζης, Στρατής Δούκας, Κωστής Παλαμάς, Μιχάλης Τόμπρος).

Τι συνέβη στα σαράντα χρόνια του εγκλεισμού, της «ύπνωσης», που επέτρεψαν στον
Χαλεπά να επικοινωνήσει με όλη την ιστορία της γλυπτικής και να ξαναβγεί
έχοντας συνδυάσει τη γνώση της λογιότητας με την αθωότητα του Αδάμ, που βγάζει
αριστουργήματα; -διερωτήθηκε στην στρογγυλή τράπεζα, στην αυλή του πατρικού
σπιτιού του, στον Πύργο Τήνου, ο ιστορικός της τέχνης Χάρης Καμπουρίδης.
Αγαπήθηκε όσο κανένας επειδή «είχε την ψυχή του στα δάχτυλα των χεριών του»,
απάντησε ο Κώστας Τσόκλης. «Είχε σαν οδηγό το θείο παράλογο, ενώ εμείς έχουμε
σαν οδηγό τη λογική. Δεν υπάρχει για τον καλλιτέχνη μεγαλύτερη κατάρα από τη
βεβαιότητα».

«Ο Χαλεπάς παραμένει δυσερμήνευτος και δυσανάγνωστος, ώστε κάθε εποχή να
καθρεφτίζει το δικό της πρότυπο και τα ερωτηματικά», συνέχισε ο Δημήτρης
Σεβαστάκης, ενώ ο Γλύπτης Θεόδωρος τόνισε ότι είναι ανάγκη να διαχωρίσουμε το
έργο από την τραγικότητα της ζωής του και να στραφούμε προς το έργο, για να
αποκαταστήσουμε την επαφή μαζί του.