Tρία πουλάκια κάθονταν

Το θέμα με τα «Αδέσποτα ζώα…» – θυμάστε, στις Πανελλαδικές Εξετάσεις της B’
Λυκείου – έπιασε πάτο σε βαθμολογίες. Ως ανεμένετο, άλλωστε. Για την αποτυχία
αυτή δεν ευθύνονται εξ ολοκλήρου οι μαθητές. H αρμόδια Επιτροπή του υπουργείου
έχει πολύ μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης. Και να γιατί:

1. Ενώ μέχρι τώρα τα θέματα ετίθεντο από συγκεκριμένους θεματικούς
κύκλους, καταγραμμένους στα σχολικά εγχειρίδια, όμως φέτος εντελώς αυθαίρετα
και απροειδοποίητα η Επιτροπή αποφάσισε να βάλει θέμα έξω από την ύλη. Άλλαξε,
ανήμερα των Εξετάσεων, τους όρους και τους κανόνες του παιχνιδιού. Με
σκοπιμότητα; Από απειρία και άγνοια; Ή μήπως από ανικανότητα; Βγήκε, βέβαια,
κάποιος υψηλά ιστάμενος και για λόγους πολιτικούς στήριξε την Επιτροπή. Και τι
μ’ αυτό; H ματσολιά είχε γίνει πια.

2. Ως προς τον τύπο (και τη διατύπωση) του θέματος: «… να
δημοσιεύσετε, λέει, ένα κείμενο…» – τι σόι κείμενο ήταν αυτό; Επιστολή;
Δοκίμιο; Άρθρο; Ο επικοινωνιακός χαρακτήρας, άρα και το ύφος, μπήκαν στο
καλάθι των αχρήστων! Αλλά και η πρώτη ερώτηση του θέματος «Ενημερώστε για τα
αδέσποτα», πέραν του ότι απαιτεί περιγραφική ανάπτυξη (όπως τα θέματα του
Γυμνασίου κι ακόμα παρακάτω), επιπλέον πέφτει πάνω στο δεύτερο ερώτημα περί
«ευαισθητοποίησης», αφού αυτή μπορεί να προκύψει κάλλιστα και από την
περιγραφή! Προκειμένου, λοιπόν, να μην έχουμε φορτικές επαναλήψεις νοημάτων,
έπρεπε να καταπιαστεί ο μαθητής με το «γιατί» απαιτείται η αποτροπή της
παλιοκατάστασης με τα αδέσποτα. (Αυτό βεβαίως υπονοούσε ο συντάκτης του
θέματος, μόνο που το είπε άρτζι μπούρτζι). Νάσου κι ο λουλάς ως τρίτο ερώτημα:
«Πώς να δραστηριοποιηθούμε, ώστε να αποτρέψουμε το κακό με τα αδέσποτα». Τα
δύο ερωτήματα ταυτίζονται σ’ ένα μεγάλο μέρος τους, αφού το ένα καταλήγει στην
ευαισθητοποίηση, και το άλλο στην αποτροπή της απευαισθητοποίησης. (Που είναι
το ίδιο ανάποδα). Το θέμα, επιπόλαια διατυπωμένο και χύμα δομημένο, οδηγούσε
μοιραία στην κοινοτοπία και την επανάληψη.

Υποψιάζομαι ότι οι διορθωτές θα αγανάκτησαν από την ακατάσχετη
συναισθηματολογία και από τα άπειρα «πρέπει» μιας αφόρητης δεοντολογίας. Τόσο,
που μάλλον θα ευχόντουσαν να ‘χαν πεθάνει τα αδέσποτα περήφανα κι ελεύθερα,
πριν τα… περιλάβει η Επιτροπή του υπουργείου.

3. Αν πιάσουμε και την ουσία του θέματος, πρέπει να πούμε ότι τέτοια
βιώματα με αδέσποτα έχουν μόνο τα παιδιά των μεγάλων αστικών κέντρων και όχι
των χωριών. Αυτά ούτε που θα κατάλαβαν περί ποίου προβλήματος επρόκειτο. Γιατί
η σχέση των χωριατόπαιδων με τα ζώα είναι και πιο ελεύθερη και πολύ πιο υγιής.

Για να γράψουν καλά οι μαθητές, απαιτείται, τουλάχιστον, να το χαίρονται το
θέμα τους και να τους κάνει κέφι. Ενώ η Επιτροπή, να ξέρει πρωτίστως τι
περιμένει από τα ερωτήματα που θέτει. Αλλιώς, τρία πουλάκια κάθονται, καλή
ώρα!

O Κώστας Λογαράς είναι φιλόλογος – συγγραφέας.