Αριστερά: Μια Κυριακή στην Αίγινα. H Μαργαρίτα με τη Σοφία μπροστά στο
περίπτερο με την ελληνική σημαία. Στην άκρη δεξιά η σκιά του φωτογράφου -
Ανδρέα Παπανδρέου (Δεκέμβριος 1959). Επάνω: H Μαργαρίτα με τα δύο παιδιά
Γιώργο και Νίκο, πάνω στον γαϊδαράκο, στην Αίγινα (1959)


Τα αρχεία των ανθρώπων σήμερα είναι πολύ πιο σύνθετα από εκείνα
προηγούμενων εποχών. Παλιότερα ένας άνθρωπος άφηνε πίσω του το έργο του, τα
χαρτιά του, ίσως τα γράμματά του. Σήμερα πια η τεχνολογία έχει κατορθώσει να
αυξήσει τους τρόπους καταγραφής της ζωής μας. Εκτός από τα βιβλία του, τα
άρθρα του και τα γράμματά του, υπάρχουν οι ομιλίες του, προπάντων σε ηχητική
μορφή. Πολλές από τις ομιλίες του καταγράφηκαν ερασιτεχνικά, είτε σε κασέτες,
είτε με την παλιότερη μορφή της μπομπίνας.


Σήμερα το Ίδρυμα έχει κατορθώσει να συναρμολογήσει μια πλήρη ηχητική
βιβλιοθήκη με τις ομιλίες του σε ανοικτές συγκεντρώσεις, λαϊκές συγκεντρώσεις,
συνεστιάσεις, αλλά και σε κλειστές συνομιλίες με την Κεντρική Επιτροπή και το
Εκτελεστικό του ΠΑΣΟΚ, ξεκινώντας από το 1968 και φτάνοντας ώς και το 1989.
Κάποια ημέρα θα είναι έτοιμα για τους ακαδημαϊκούς, που θα μελετάνε τη
σύγχρονη ιστορία της χώρας μας αλλά και για το ίδιο το κοινό.


Περιέργως δεν έχουν συναρμολογηθεί όλες οι ομιλίες του στη Βουλή των Ελλήνων
και αυτό γιατί ενώ υπάρχουν σε γραπτή μορφή, η καταγραφή της Βουλής σε κασέτες
ξεκίνησε πολύ αργότερα στα κρίσιμα χρόνια της πολιτικής μας ζωής και μάλλον θα
μας λείπουν μια για πάντα.


Υπάρχει φυσικά και η εικόνα - τον Ανδρέα Παπανδρέου τον ακολούθησαν όλες οι
νέες τεχνολογίες σ' αυτόν τον τομέα. Το Ίδρυμα έχει στην κατοχή του όλων των
ειδών τα αρνητικά, φιλμ και φιλμάκια, χιλιάδες φωτογραφίες, μπομπίνες και
βίντεο, φωτογραφίες, σλάιντς, άλλοτε έγχρωμα άλλοτε μαυρόασπρα και ούτω
καθεξής. Από τον Σεπτέμβριο ξεκινάει το μεγάλο πρόγραμμα της ψηφιοποίησης όλων
των πιο πάνω φωτογραφιών.






H γιαγιά Σοφία με τον Αντρίκο, στο σπίτι στο Ψυχικό (Απρίλιος 1967)


Φέτος, για να τον τιμήσουμε, στις 30 Ιουνίου παρουσιάζουμε ένα πολύ
μικρό, αλλά ιδιαίτερο μέρος του φωτογραφικού αρχείου του Ιδρύματος. Ένα πολύ
μικρό μέρος είχε παρουσιασθεί το πρώτο έτος μετά τον θάνατό του σε μια
κυριακάτικη εφημερίδα. Επελέγησαν περίπου 50 φωτογραφίες που τράβηξε ο ίδιος ο
Ανδρέας. Αν και υπάρχουν περίπου 1.000 τέτοιες φωτογραφίες, που ξεκινάνε από
τη δεκαετία του 1950 και φτάνουν ώς τα μέσα της δεκαετίας του 1970,
επικεντρωθήκαμε στην εποχή 1958-1963.


Είναι η εποχή που ο Ανδρέας έρχεται δυο-τρεις φορές στην Ελλάδα, ώσπου να
αποφασίσει το 1963 να μείνει για καλά. Έτσι η ματιά του ήταν ενός ανθρώπου που
ξαναγνωρίζει τη χώρα του ύστερα από περίπου είκοσι χρόνια απουσίας. Τοπία,
ανθρώπους, οικογενειακές στιγμές, αρχαία χαλάσματα, αλλά και εικόνες του
πατέρα του, που τον «ξαναγνωρίζει» ύστερα από τόσα χρόνια απουσίας, απαρτίζουν
τη συλλογή αυτή.


Επελέγησαν οι φωτογραφίες όχι μόνο για τη θεματολογία τους αλλά πάνω
απ' όλα για την ποιότητα και την ευκρίνεια της εικόνας. Ο Ανδρέας
χρησιμοποιούσε την καλύτερη ίσως φωτογραφική μηχανή που φτιάχτηκε ποτέ: την
Leica, που την είχε μαζί του συνεχώς τα χρόνια αυτά. H Leica φημίζεται για την
ευκρίνεια της εικόνας, μια ευκρίνεια που δίνει στις φωτογραφίες που τράβηξε ο
Ανδρέας καλλιτεχνική διάσταση. Σε μια φωτογραφία έχει τραβήξει κάτι ξύλα
πεταμένα μπροστά απ' τα αρχαία της Ολυμπίας. Είναι τόσο καθαρή, ώστε νομίζει
κανείς ότι μπορεί να μυρίσει και να αγγίξει το σκληροτράχηλο ξύλο. Μια άλλη
δείχνει τους φίλους του Έπη και Γιώργο Σκαδιαρέση. Κάθονται πάνω σε κάποια
σπασμένη κολόνα στην αρχαία Κόρινθο, μια εικόνα με τόση καθαρότητα, αλλά και
ένα ζευγάρι όμορφο και ντυμένο σωστά που θα έλεγε κανείς ότι τραβήχτηκε για
περιοδικό μόδας. Σε άλλη φωτογραφία βλέπουμε έναν μαρμαροτεχνίτη να πελεκάει
με ένταση το μάρμαρο, αγνοώντας παντελώς την ύπαρξη του Ανδρέα.


Και όλες οι περίπου 50 φωτογραφίες διαχέονται από τα χαρακτηριστικά της τότε
Ελλάδας, της ρομαντικής εποχής που ήταν και θα είναι πάντα η πρώτη πενταετία
του 1960. Το βράδυ της Τετάρτης οι προσκεκλημένοι (είναι ανοικτό για τον
κόσμο) θα κάνουν μαζί μας ένα μικρό ταξίδι στο παρελθόν, με ξεναγό τον μεγάλο
μας πολιτικό.