TZOPTZ ΣTAΪNEP «Aνάμεσα σε μίσος και ηλιθιότητα»

H περιένδυση του Τζορτζ Στάινερ από τον πρύτανη κ. Γεώργιο Δ. Μπαμπινιώτη, υπό το βλέμμα του κοσμήτορα της Φιλοσοφικής Σχολής κ. Θεοδοσίου Πελεγρίνη

«Τα ανθρώπινα όντα είναι ζώα που διακρίνονται για την ηλιθιότητα και το μίσος
τους», είπε χθες το βράδυ ο Τζορτζ Στάινερ, ο διανοούμενος με το μοναδικά
πολύπλευρο έργο, που αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτωρ του Τμήματος Φιλολογίας
της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Μετά την προσφώνηση από τον
πρύτανη του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Γεώργιο Δ. Μπαμπινιώτη και την παρουσίαση
του έργου του τιμωμένου από τον καθηγητή κ. Γιώργη Γιατρομανωλάκη, η
καθηγήτρια κυρία Δήμητρα Θεοφανοπούλου-Κοντού, πρόεδρος του Τμήματος
Φιλολογίας, ανέγνωσε το κείμενο του Ψηφίσματος της αναγόρευσης και ακολούθησε
η περιένδυση από τον κοσμήτορα της Φιλοσοφικής Σχολής κ. Θεοδόσιο Πελεγρίνη.

Ο Τζορτζ Στάινερ είπε ότι ο άνθρωπος είναι πιο ωμός από τα ζώα και ότι
οι μόνες δραστηριότητες που τον κάνουν να ξεχωρίζει, δηλαδή η μουσική, τα
καθαρά μαθηματικά και ο ποιητικός φιλοσοφικός στοχασμός, είναι δραστηριότητες
παντελώς άχρηστες. Δεν μπορούν δε να αναπτυχθούν, όπως δείχνει η ιστορία, παρά
ως δραστηριότητες σχόλης που έχουν χρεία δούλων για να υπάρξουν. Είπε μάλιστα
ότι η μουσική μπορεί να καταστεί και επικίνδυνη. Έδωσε δε το παράδειγμα της
όπερας «Ριέντσι» του Βάγκνερ που, κάποτε, προκάλεσε καταστροφή. Έτυχε να την
παρακολουθούν ταυτόχρονα ο Αδόλφος Χίτλερ, πάμφτωχος ακόμη, στα πιο ψηλά
θεωρεία, και ένας σημαντικός εκπρόσωπος του σιωνιστικού κινήματος που καθόταν
σε καλύτερη θέση. Και οι δύο είπαν αργότερα, χωριστά ο καθένας, ότι η συναυλία
εκείνη ενέπνευσε στον ένα το όραμα της καθολικής επικράτησης της αρίας φυλής,
στον άλλο το όραμα ίδρυσης ενός εβραϊκού κράτους στην Παλαιστίνη. Αλλά και τα
μαθηματικά είναι «τέλεια άχρηστα». Ο Τζορτζ Στάινερ διηγήθηκε το πώς βρέθηκε
να ακούει την ομάδα που έλυσε το θεώρημα του Φερμά και πώς εξηγούσαν ότι
βρέθηκαν τέσσερις λύσεις από την οποία η μία ήταν «σαφώς ομορφότερη», αλλά από
την άποψη της τεχνικής. «Εκείνες τις μέρες αισθάνθηκα θλίψη», είπε, ακούγοντας
ότι για να προσεγγίσει και μόνο κανείς το θεώρημα χρειαζόταν 20 χρόνια
δουλειάς.

Κατά την προσφώνησή του, ο πρύτανης κ. Μπαμπινιώτης μίλησε για «αναγεννησιακή»
και «διεπιστημονική» προσωπικότητα, που κινείται με ευχέρεια και με το ίδιο
βάθος σε πολλούς χώρους. «Κινείται στον χώρο της φιλολογίας, της γλωσσολογίας,
της κριτικής, της θεωρίας της λογοτεχνίας, της φιλοσοφίας, της δημιουργίας,
ενώ πλησιάζει και τα πιο δύσκολα ζητήματα που αφορούν στην ανάλυση των
κειμένων. Όταν διαβάζεις κείμενά του βλέπεις τον αμφισβητία διανοούμενο που
ανακαλύπτει χώρους και που προτείνει». Ο κ. Μπαμπινιώτης υπογράμμισε και τις
διαφορές του με τον Νόαμ Τσόμσκι, τον οποίο επίσης φιλοξένησε πρόσφατα το
Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Ο Γιώργης Γιατρομανωλάκης θύμισε ότι ένα από τα κορυφαία έργα του
Τζορτζ Στάινερ, «Ο Θάνατος της Τραγωδίας», απορρίφθηκε κάποτε από την Οξφόρδη
όταν παρουσιάστηκε ως διδακτορική διατριβή. Ο 75χρονος Τζορτζ Στάινερ όμως,
έκανε ακαδημαϊκή καριέρα και δίδαξε όχι μόνο στην Οξφόρδη, αλλά και στο
Πρίνστον, στο Κέμπριτζ, στο Γέιλ, στο Χάρβαρντ, στο Κολέζ ντε Φρανς, στη
Σιένα, ακόμη και στην Ιαπωνία και την Κίνα. Ο γνωστός και από τις
πολυδιαβασμένες κριτικές του σε μεγάλα αγγλόφωνα έντυπα, όπως το Times
Litterary Supplement (φιλολογικό ένθετο των Times), ο Observer, ο New Yorker
και πολλά άλλα, μεγάλωσε με τρεις γλώσσες (αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά), καθώς
γεννήθηκε στο Παρίσι από γονείς Βιεννέζους εβραϊκής καταγωγής οι οποίοι λίγο
πριν από τον πόλεμο αναχώρησαν για την Αμερική. Και όπως είπε ο κ.
Γιατρομανωλάκης, «μπορούσε να διαβάζει Σαίξπηρ και Όμηρο στο πρωτότυπο από τα
πέντε του χρόνια!». Όταν κάποτε ρωτήθηκε αν διάβασε στην παιδική του ηλικία
κάτι ελαφρύ, απάντησε: «τον Μόμπι Ντικ».

INFO

Τζορτζ Στάινερ, «Στον πύργο του Κυανοπώγωνα» Εκδ. Scripta 2002, τιμή: 12 ευρώ.

«Περί δυσκολίας», Εκδ. Ψυχογιός 2002, τιμή: 19 ευρώ.

«Αξόδευτα πάθη», Εκδ. Νεφέλη 2001, τιμή: 16 ευρώ.