Eλληνο-ιταλικό φλερτ

Το ελληνικό περίπτερο στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου στο Τορίνο, όπου η Ελλάδα ήταν τιμώμενη χώρα. Βασίλης Βασιλικός (κάτω αριστερά) και Πέτρος Μάρκαρης (κάτω δεξιά) συγκέντρωσαν το ενδιαφέρον των ιταλικών μέσων ενημέρωσης, που τους έκαναν εκτενή αφιερώματα

Οι Ιταλοί επίσημοι παραπονιούνται ότι ο κόσμος δεν διαβάζει πια. Ωστόσο η
κοσμοσυρροή στη διεθνή έκθεση του Τορίνου, όπου η Ελλάδα ήταν τιμώμενη χώρα,
δείχνει το αντίθετο. Κόσμος ανάμεικτος, όλων των ηλικιών, κατέκλυσε
(πληρώνοντας εισιτήριο!) τις τελευταίες πέντε ημέρες την απέραντη έκταση του
εκθεσιακού χώρου, σε ένα συνεχές πηγαινέλα στους διαδρόμους, τις αίθουσες
εκδηλώσεων, τους πάγκους των δεκάδων, για να μην πούμε εκατοντάδων, εκδοτών.
Και η Ελλάδα; H Ελλάδα είχε τη θέση της στη γιορτή. Με επιβλητικό περίπτερο,
σε κεντρικό σημείο, δήλωνε μία παρουσία ελκυστική. Παρά το γεγονός ότι μεγάλο
μέρος της προετοιμασίας προσέκρουσε στα εμπόδια της προεκλογικής περιόδου,
κατόπιν μιας περιόδου αβεβαιότητας για το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου, το οποίο
έμεινε χωρίς διοίκηση για περισσότερο χρόνο απ’ όσο άντεχαν οι υποχρεώσεις
του, το τελικό αποτέλεσμα θα πρέπει να μετρηθεί με βάση το έντονο ενδιαφέρον
των επισκεπτών για μια φιλολογική Ελλάδα που δεν γνωρίζουν και έχουν
περιέργεια να ανιχνεύσουν.

Αν μπορεί κανείς να μιλήσει για Έλληνες σταρ στην Ιταλία, θα πρέπει να
σταθεί στα ονόματα του Πέτρου Μάρκαρη και του Βασίλη Βασιλικού. Ο πρώτος
ανάμεσα στους εκπροσωπούντες την Ελλάδα στην Έκθεση και ο δεύτερος
προσκεκλημένος των διοργανωτών συγκέντρωσαν το ενδιαφέρον των μέσων
ενημέρωσης, τα οποία τους έκαναν εκτενή αφιερώματα (δημοσιεύματα υπήρξαν και
για τον Παύλο Μάτεσι), όσο και το ενδιαφέρον του κοινού στις επίσημες
παρουσιάσεις. Στην πράξη, τα βιβλία του συγγραφέα του «Z» δεν βρίσκονται πια
εύκολα στα ιταλικά βιβλιοπωλεία, το όνομά του όμως παραμένει γνωστό. Ο
Μάρκαρης πάλι είναι στο φόρτε του. Με δύο βιβλία που έχουν γνωρίσει
αλλεπάλληλες ανατυπώσεις και τον «Τσε», φρέσκο στις βιτρίνες, είχε τη χαρά να
βρεθεί ενώπιον ενός ακροατηρίου που τον ήξερε καλά και διατύπωνε τις απορίες
του επί συγκεκριμένων θεμάτων. «Τελικά ο αστυνόμος Χαρίτος είναι δεξιός ή
αναρχικός;». «Κι αν είναι δεξιός, όπως εσείς λέτε, είναι της νέας Δεξιάς που
υπάρχει στην Ευρώπη γενικά και στην Ελλάδα ειδικά;». «Ή μήπως είναι απλώς
απογοητευμένος από την πολιτική, όπως είμαστε όλοι μας;».

Φυσικά δεν ήταν όλα ρόδινα. Οι Ιταλοί, που είχαν δείξει ανοιχτά τη δυσφορία
τους – και δίκαια – για τις ελληνικές ολιγωρίες στο στάδιο της προετοιμασίας,
δεν ήταν τόσο έτοιμοι. Εκδηλώσεις άρχιζαν με καθυστέρηση, και όταν άρχιζαν η
επιτυχία τους εξαρτιόταν από την ένταση του θορύβου στον εκθεσιακό χώρο, καθώς
οι αίθουσες δεν χωρίζονταν από αυτόν παρά με ένα απλό παραβάν. Και όσον αφορά
τους δικούς τους, Έλληνες, προσκεκλημένους, η επιτυχία εξαρτιόταν περισσότερο
από τη δουλειά που είχε κάνει ο Ιταλός εκδότης παρά οι διοργανωτές.

Έτσι, η συζήτηση περί επιρροών του Πάνου Καρνέζη από τη λατινοαμερικανική
λογοτεχνία έγινε στα ιταλικά και στα αγγλικά και εν μέσω θορύβων, ενώ για τις
μαγικές συνταγές της Μάρας Μεϊμαρίδη είχε διατεθεί η καλύτερη (κλειστή)
αίθουσα, ακουστικά μετάφρασης και Έλληνας μεταφραστής. Οι «Μάγισσες της
Σμύρνης» έδειξαν δε να εξάπτουν την περιέργεια του ιταλικού κοινού (τα 300
αντίτυπα που υπήρχαν στην έκθεση «έφυγαν» και προκλήθηκε ενδιαφέρον Ισπανών
και Πορτογάλων ατζέντηδων).

H Έρση Σωτηροπούλου και ο Χρήστος Χωμενίδης την Πέμπτη, η Αμάντα
Μιχαλοπούλου και ο Θανάσης Χειμωνάς την Παρασκευή, ο Παύλος Μάτεσις και η
Ζυράννα Ζατέλη την Κυριακή είχαν αξιόλογη παρουσία – αρκετοί δε ανάμεσά τους
έδωσαν συνεντεύξεις στην κρατική τηλεόραση και στο ραδιόφωνο. Το ίδιο και ο
Γιώργος Σκαμπαρδώνης που, παρ’ ότι άγνωστος στους Ιταλούς, έδωσε στίγμα και
κέντρισε το ενδιαφέρον.

H βραδιά ποίησης την Πέμπτη συγκέντρωσε πολύ κόσμο, ο οποίος όμως ήρθε πιο
πολύ για τις μουσικές παρενθέσεις (Ευανθία Ρεμπούτσικα, Λουδοβίκος των
Ανωγείων) παρά για το κύριο μενού του προγράμματος. Οι Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ,
Ρούλα Αλαβέρα, Νάσος Βαγενάς, Χάρης Βλαβιανός διάβασαν και διαβάστηκαν, καθώς
υπήρχε οθόνη για την ιταλική μετάφραση των ποιημάτων τους. Παρά το γεγονός ότι
το περίφημο δόγμα περί του αλληλένδετου ελληνικής ποίησης και μουσικής σε
τέτοιες περιπτώσεις ευνοεί μάλλον τη μουσική παρά την ποίηση, συνολικά η
βραδιά ήταν ευχάριστη.

Και κεφαλές για το Κέντρο Βιβλίου

Το έως σήμερα ακέφαλο Εθνικό Κέντρο Βιβλίου, απέκτησε κεφαλή στη διάρκεια της
έκθεσης και μόνο κατόπιν πίεσης των δημοσιογράφων προς τον υφυπουργό
Πολιτισμού κ. Πέτρο Τατούλη, ο οποίος δεν μπόρεσε να αποφύγει την επιβεβαίωση
των ονομάτων που είχαν ήδη διαρρεύσει. Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου ο
Δημήτρης Νόλλας, διευθύντρια η Κατρίν Βελισσάρη. Θα περιμένουν πάντως τη
δημοσίευση στο ΦΕΚ πριν αναλάβουν καθήκοντα. Στην εναρκτήρια ομιλία μέσα στο
πανέμορφο Τεάτρο Καρινιάνο και χωρίς ακόμη άλλη επίσημη ιδιότητα, ο συγγραφέας
Δημήτρης Νόλλας εκφώνησε την ελληνική εναρκτήρια ομιλία επισημαίνοντας ότι
«κάτι πολύ χαρούμενο μπορεί να πλανάται πάνω και πίσω από τις στοίβες βιβλίων
και των συμβολαίων που υπογράφονται».