Aναζητώντας τα μυστικά των αγαλμάτων

Πλούσιος και φροντισμένος κυκλοφόρησε ο τρίτος – ετήσιος – τόμος (230 σελίδες)
της περιοδικής έκδοσης του Μουσείου Μπενάκη, με βασικό κορμό την ύλη από τις
συλλογές και τα αρχεία του.

Μία από τις μελέτες που απήλαυσα είναι αυτή του Δημήτρη Δαμάσκου, που
προσπαθεί να ερμηνεύσει τα εικονογραφικά και ερμηνευτικά προβλήματα δύο
νεοαποκτηθέντων (από δωρεές) αλεξανδρινών γλυπτών του 2ου αιώνα π.X. Πρόκειται
για δύο γυναικείες κεφαλές, η μία σε μέγεθος μικρότερο του φυσικού και η άλλη
ύψους 10 εκατοστών. Είναι θεές; Είναι βασίλισσες; Είναι κοινές θνητές; Από ‘δώ
αρχίζει η δουλειά τού Δαμάσκου. Με αρκετά εύληπτο τρόπο, με συγκρίσεις τάσεων
της εποχής, με εξειδικευμένες παρατηρήσεις (π.χ. το «βαρύ» πηγούνι δηλώνει
παχύσαρκο άτομο), ο μελετητής δεν γεμίζει το γραπτό του με βεβαιότητες, αλλά
αφήνει μικρά ερωτήματα, καθώς οι προσπάθειες ταυτίσεων στην αρχαιολογία δεν
σταματούν ποτέ. Έχουν κάποια κοινά χαρακτηριστικά οι δύο κεφαλές, αλλά: «Αυτό
που τα διαφοροποιεί σημαντικά είναι η πολιτισμική τους ταυτότητα και η
διαφορετική πελατεία για την οποία προορίζονταν. Το μαρμάρινο προπαγανδίζει
την ελληνική του καταγωγή, παρά τις προσθήκες από γύψο, που φανερώνουν την
αλεξανδρινή προέλευση. Αντίθετα, το άλλο, φτιαγμένο από ντόπιο τεχνίτη, δεν
μπορεί να αποκρύψει τις αιγυπτιακές του ρίζες. Οι άδειες κόγχες των ματιών του
δίνουν την εντύπωση φαραωνικής σφίγγας, κλειστής στα καλλιτεχνικά ρεύματα του
καιρού της».

Στον εικαστικό χώρο μεγάλο ενδιαφέρον έχει η μελέτη της Ιωάννας Προβίδη
«Ταβέρνες, καφενεία και ο συμβολισμός τους στο έργο του N. Χατζηκυριάκου –
Γκίκα».

«NEA ΕΣΤΙΑ»

H τελευταία συνάντηση με τον Λορεντζάτο

Δεν είναι η πρώτη φορά που σταματώ σε μικρά κείμενα, σχόλια κ.λπ. των
τελευταίων σελίδων της «Νέας Εστίας». Αφορμή αυτήν τη φορά το κείμενο του
Σταύρου Ζουμπουλάκη, που περιγράφει την τελευταία συνάντησή του με τον Ζήσιμο
Λορεντζάτο, στο νοσοκομείο, τρεις ημέρες πριν πεθάνει ο 89χρονος ποιητής και
λόγιος. Είναι συγκλονιστική η περιγραφή τού Ζουμπουλάκη: «Αυτός που μιλούσε
ήταν, το ξαναλέω, ογδόντα εννιά χρονών, σχεδόν τυφλός, μιλούσε μέσα από μάσκα
οξυγόνου, το στήθος ανεβοκατέβαινε από τη δύσπνοια, και δεν γόγγυζε (…) ούτε
μεμψιμοιρούσε, παρά ρωτούσε για δικούς και φίλους, σχολίαζε με χιούμορ την
πολιτική κατάσταση, ήθελε να μάθει, μιλούσε για τη δουλειά του, μιλούσε κυρίως
για ποιήματα και ποιητές…».

Δύο ώρες (!) μιλούσαν και ο Λορεντζάτος προσπαθούσε να θυμηθεί ένα δημοτικό
τραγούδι, ο επισκέπτης τού υποσχέθηκε να του το φέρει, πρόλαβε ο θάνατος και ο
Ζουμπουλάκης δημοσιεύει το μικρό μοιρολόι-διαμάντι:

«Εγώ για το χατήρι σου τρεις βίγλες είχα βάλει.

Είχα τον ήλιο στα βουνά, τον αητό στους κάμπους

και το βοριά το δροσερό τον είχα στα καράβια.

Μα ο ήλιος εβασίλεψε κι ο αητός αποκοιμήθη

και το βοριά το δροσερό τον πήραν τα καράβια».

ΑΣΦΑΛΕΙΑ. * Σ’ αυτό το τεύχος της τετραμηνιαίας επιθεώρησης του
Ινστιτούτου Αμυντικών Αναλύσεων «Γεωστρατηγική», δημοσιεύεται επαρκές
αφιέρωμα στις νέες προκλήσεις και προοπτικές της διεθνούς ασφάλειας. Ιδιαίτερο
ενδιαφέρον παρουσιάζει κείμενο με τίτλο «Το κρυφό πρόσωπο της ευρωπαϊκής
ασφάλειας», στηριγμένο σε μελέτη του Ιδρύματος «Notre Europe», που
προεδρεύεται από τον Ζακ Ντελόρ. Οι μελετητές αναρωτιούνται γιατί πρέπει να
αναληφθεί δράση σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όταν η ασφάλεια αποτελεί μία από τις
βασικές ανησυχίες του κράτους από την απαρχή της δημιουργίας του; H «πιο απλή»
απάντηση: «Τα προβλήματα που σχετίζονται με την προστασία του περιβάλλοντος (η
όξινη βροχή, το φαινόμενο του θερμοκηπίου, η πυρηνική ασφάλεια κ.λπ.) δεν
έχουν σύνορα. Το οργανωμένο έγκλημα, επίσης, λειτουργεί σε παγκόσμιο επίπεδο.
Επιπλέον, καμία χώρα, ούτε καν η Αμερική, δεν μπορεί να αντιμετωπίσει από μόνη
της τη διεθνή τρομοκρατία». * Από τα πιο ευφάνταστα και «σκεπτόμενα»
έντυπα της περιφέρειας το καβαλιώτικο «ΠεριΩδικό» (διευθυντής
Κωνσταντίνος Τσίγκας) φιλοξενεί και πάλι κείμενα ευέλικτα, μαχητικά, φευγάτα,
επί της πολιτιστικής ουσίας και της τρέχουσας ζωής (αν εξαιρέσει κανείς την
υπερφίαλη… αυτοπαρουσίαση νέου βουλευτή). Αξίζει να επισημανθεί το κείμενο
της Γεωργίας Τριανταφυλλίδου με τίτλο «Τι στα κομμάτια η ποίηση», που
ακολουθείται από επιλογή ποιημάτων «που μιλούν για τον θάνατο με τον ένα ή τον
άλλο τρόπο», καθώς και το, ας πούμε, αφήγημα του Νίκου Γκροσδάνη «Όταν η
Μελίνα συνάντησε τη Μήδεια».

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

«ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ»: Κουμπάρη 1, Αθήνα 106 74. Τηλ. 210-3671.011

«NEA ΕΣΤΙΑ»: Ευριπίδου 84, Αθήνα 105 53. Τηλ. 210-3213.030

«ΓΕΩΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ»: Βαλτετσίου 17, Αθήνα 106 80. Τηλ. 210-3632.902

«ΠεριΩδικό»: Βενιζέλου 79, Καβάλα 654 03. Τηλ. 2510-220.120