Aφιέρωμα στον Aντρέα Φραγκιά

«Ποιος λογάριασε πόσοι μάς σκέφτηκαν / χωρίς εμείς να τους γνωρίσουμε»

Μάνος Ελευθερίου

Το 4ο τεύχος του περιοδικού (Εκδόσεις Αλεξάνδρεια) με τον τίτλο του ενός
γράμματος («K»), είναι αφιερωμένο στον σημαντικότατο συγγραφέα Αντρέα Φραγκιά
(1921 – 2002). Πριν προχωρήσουμε στα λίγα λόγια για το αφιέρωμα να σημειώσουμε
ότι το περιοδικό δεν στέκεται μόνο στην πεζογραφία αλλά ικανοποιεί ασφαλώς
όσους ενδιαφέρονται για το δοκίμιο, το θέατρο, τη ζωγραφική, τη μετάφραση, την
ποίηση, τις κριτικές προσεγγίσεις. Κάνουν καλή δουλειά οι υπεύθυνοι του
περιοδικού Αλέξης Ζήρας και Κώστας Γ. Παπαγεωργίου.

Το αφιέρωμα στον Φραγκιά αρχίζει με κείμενο – αδημοσίευτο ώς τώρα – του ίδιου
για τον Κάφκα.

Κατόπιν ο Ζήρας, που είχε ακούσει τον Φραγκιά να διαβάζει το κείμενο στο
Ιντιστούτο Γκαίτε (1975), αναρωτιέται:

«Πόσο λοιπόν ο Λοιμός, ξαναδιαβασμένος μέσα από τις καφκικές παραβολές και τις
αλλόκοτες ζωομορφικές παραμυθίες του γερμανικού εξπρεσιονισμού, έπαιρνε τη
μορφή όχι μιας ιστορίας που ήθελε να πείσει ότι διαδραματιζόταν κάπου, όσο
μιας πολιτικής υποθήκης που εντούτοις αμφισβητεί ριζικά την αυθεντία κάθε
πολιτικού συστήματος;».

Στη συνέχεια: Χριστόφορος Μηλιώνης (για τον «Λοιμό»): «H αφήγηση
διεκπεραιώνεται με επεισόδια, εξόχως ρεαλιστικά, λίγο πολύ αυτόνομα, που
συμβαίνουν στον ίδιο χώρο και στον ίδιο χρόνο, συναπαρτίζουν όμως μια
κατάσταση που μοιάζει με φανταστική σύλληψη».

Ελισάβετ Κοτζιά: «Στον Φραγκιά, η άμεση και πιεστικότατη βιοτική ανάγκη, το
ψυχικό και το σωματικό άλγος αποκτούν τόσο απροσμέτρητη ένταση ώστε ο χρόνος
βιώνεται σαν ένα απόλυτο παρόν χωρίς διαστάσεις».

Άλκηστις Σουλογιάννη: «Στο κειμενικό σύμπαν του A. Φραγκιά φαίνεται σαφώς ότι
η υπέρβαση του παρελθόντος δεν είναι εύκολη υπόθεση…».

Έρη Σταυροπούλου: «… Προσπάθησε να προσεγγίσει με τα θέματά του όχι το
συναίσθημα αλλά τον νου του αναγνώστη, να τον προβληματίσει και όχι να τον
συγκινήσει…».

Οι στίχοι στην αρχή αυτού του κειμένου είναι από ανέκδοτο ποίημα του Μάνου
Ελευθερίου που δημοσιεύει το «K».

«ΛΑΪΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ»

Ανέκδοτος Βαμβακάρης

Τον επόμενο χρόνο συμπληρώνονται εκατό χρόνια από τη γέννηση του θεμελιωτή του
ρεμπέτικου τραγουδιού Μάρκου Βαμβακάρη. Και έρχεται στην ώρα η είδηση – με
πολλά στοιχεία – που δημοσιεύει το περιοδικό: «Σύμφωνα με την αποκλειστική
μαρτυρία του Στέλιου και του Δομένικου Βαμβακάρη στο “Λ.T.”, υπάρχουν αυτή τη
στιγμή στο αρχείο της οικογένειας 45-50 ανέκδοτα τραγούδια του πατέρα τους,
πολλά από τα οποία είναι πλήρη (με στίχους και μουσική), ενώ σε άλλα υπάρχουν
μόνο στίχοι ή μόνο μουσικές, καταγεγραμμένες σε παλιές ταινίες μαγνητοφώνου, ή
σε παρτιτούρες στις οποίες είχε αποτυπώσει τα τραγούδια, πριν περίπου 35
χρόνια ο νεαρός τότε Δομένικος Βαμβακάρης, που σπούδαζε από πολύ νέος μουσική
στο Ωδείο».

Ο γιος του Βαμβακάρη, Δομένικος, είπε ακόμα ότι θα εκδώσουν τα τραγούδια, αλλά
και ανέκδοτα ηχογραφημένα ταξίμια και αυτοσχεδιασμούς του Μάρκου τα παιδιά του
σε δική τους εταιρεία με τον τίτλο «Μάρκος».

Το περιοδικό σχολιάζει την είδηση:

«Είναι εντυπωσιακή η πληροφορία ότι υπάρχει “σε ένα πατάρι” ένα μπαούλο με
ντοκουμέντα του Βαμβακάρη, που τα παιδιά του – 32 χρόνια μετά το θάνατο του
πατέρα τους – δεν το έχουν ανοίξει ακόμη! Με άλλα λόγια, είναι πιθανόν στο
μπαούλο αυτό να υπάρχουν κι άλλα τραγούδια».

Μαζί με το περιοδικό πουλιέται και CD με αυθεντικά δημοτικά τραγούδια από τον
Τάκη Καρναβά.

ΠΙΚΑΣΟ – ΕΛΥΤΗΣ. * «29 Ιούνη σήμερα με επισκέφθηκε ο φίλος μου Έλληνας
ποιητής Οδυσσέας Ελύτης. Τι ωραίος, τι απλός άνθρωπος…». Αυτά τα λόγια
σημείωνε στο ημερολόγιό του το 1951 ο Πάμπλο Πικάσο. Ο Μιχάλης Σταφυλάς,
διευθυντής της «Πνευματικής Ζωής», δημοσιεύει στο περιοδικό στοιχεία
από τις «άγνωστες ώρες» της φιλίας του ζωγράφου και του ποιητή. Ο M. Σταφυλάς
θυμίζει την «Ωδή» που έγραψε ο Ελύτης το 1948 και μετέφρασε ο Ιάνης Ξενάκης,
καθώς και το σχόλιο του μεγάλου ζωγράφου για την «Ωδή»: «Απ’ όσα κείμενα
γράφτηκαν για μένα, αυτό του Οδυσσέα το ξεχωρίζω. Δείχνει τη μεγαλοσύνη του
ποιητή και την αγάπη του για μένα» * Είτε έχει επισκεφθεί κάποιος τη
Δήλο είτε όχι, θα απολαύσει την ανάγνωση και θα γεμίσει με γνώσεις που
περιέχονται σε 50 σελίδες του «Γαιοράματος» (κείμενο Π.I. Χατζιδάκης,
φωτογραφίες Ανδρέας Σμαραγδής). Αλλά φαντάζομαι και τον τυχερό ταξιδιώτη που
καθισμένος σε κάποια πέτρα του «ιερότερου των νησιών» θα ξεφυλλίζει το τεύχος
και θα φανερώνονται μπροστά του η Λητώ και τα παιδιά της Άρτεμις και Απόλλων,
η Θέμις, η Διώνη, η Ρέα η Αμφιτρίτη… Πιθανότατα τότε θα δικαιώσουν τον
Μυκονιάτη ποιητή και λόγιο Π. Κουσαθανά που έγραψε για τη Δήλο: «Όποιος δεν
έλθει εδώ, πουθενά δεν έχει πάει».

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

«K»: Σόλωνος 133, Αθήνα, 106 71, τηλ.: 210-3806.305.

«ΛΑΪΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ»: Εϋντού 3A, Αθήνα, 116 36, τηλ.: 210-7568.887.

«ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΖΩΗ»: Χατζοπούλου 49, Καλλιθέα, 176 71, τηλ.: 210-9588.333.

«ΓΑΙΟΡΑΜΑ»: Σταδίου 24, Αθήνα, 105 64, τηλ.: 210-3333.201.