H μεγάλη «επιστροφή»

Ο 15χρονος Βλαντίμιρ Γκάριν, πρωταγωνιστής της «Επιστροφής» του Αντρέι Ζβιαγκίντσεφ, βρήκε τραγικό τέλος στη λίμνη όπου γυρίστηκε η ταινία!

Από τα περιστατικά που στοιχειώνουν τη μνήμη σου. Κανείς δεν ήξερε, κανείς δεν
άκουσε, κανείς δεν περίμενε. Ο θρίαμβος του «Vozvrashenie», κατά το ελληνικό
«H επιστροφή», είναι τριπλός. Ο σκηνοθέτης της Αντρέι Ζβιαγκίντσεφ, είναι
πρωτοεμφανιζόμενος. H βράβευσή του είναι και βράβευση της μεγάλης ρώσικης
«Σχολής». Και η διαρκής επικράτησή του (ακόμα και με υποψηφιότητα για
αμερικανική Χρυσή Σφαίρα) είναι η πλήρης διάψευση τής… Κασσάνδρας. Όχι μόνο
το Σινεμά δεν πεθαίνει, αλλά τουναντίον: Ζει, ανανεώνεται και βασιλεύει!

Το «σύνολο» της παραγωγής κουρελιάζει ολοκληρωτικά τις δραχμικές μεμψιμοιρίες.
Τρία πρόσωπα (εκ των οποίων δύο παιδιά), ένα «σαράβαλο» και ντεκόρ η φύση.
Όπως λένε και στα αγγλικά, that’s all falks! Από εκεί και πέρα τα πάντα εν
σοφία εποίησαν. Το σενάριο του Βλαντίμιρ Μοϊσένκο και του Αλεξάντρ Νοβότοτσκι
είναι ο πλήρης ορισμός τής (πολυεπίπεδης) λιτότητας. H σκηνοθεσία είναι ο
Μιχαήλ Ρομ (εκ των σπουδαίων εγκεφάλων της ρωσικής οθόνης του ’50) και ο
Αντρέι Ταρκόφσκι μαζί. Και οι ερμηνείες των τριών πρωταγωνιστών είναι η
σύνθεση του ρεαλισμού με την ποίηση. Λάβετε «φάγετε» τούτο εστί… η μέγιστη
στιγμή της φετινής χρονιάς!

H αρχή της ιστορίας μοιάζει με τον πυροβολισμό του αφέτη στην εκκίνηση
της κούρσας των 100 μέτρων με συμμετέχοντα τον Καρλ Λιούις. Σε σπιτικό τυπικής
ρωσικής οικογένειας του 2000 εμφανίζεται από το πουθενά ένας αξύριστος
γκριζομάλλης, τον οποίο η μητέρα παρουσιάζει στα δύο ανήλικα παιδιά της ως
πατέρα τους. Τα παιδιά αδυνατούν να συσχετίσουν τον απρόσκλητο επισκέπτη με
την αμυδρή εικόνα του ανθρώπου που τα γέννησε και στη συνέχεια, για
ανεξήγητους λόγους, τα εγκατέλειψε πριν από δέκα χρόνια. Παρ’ όλα αυτά το
δέχονται ως γεγονός και την επομένη αναγκάζονται να τον ακολουθήσουν σ’ ένα
ταξίδι για γνωριμία, αναψυχή και ψάρεμα.

H συνέχεια, που για ευνόητους λόγους αδυνατώ να αποκαλύψω και περιγράφεται με
όρους κρυστάλλινου ρεαλισμού, περιλαμβάνει τα πάντα: εφηβεία, πειθαρχία, βία,
ωρίμαση, σοβιετική Ρωσία, «πατροκτονία», καθώς κι έναν καλά σφαλισμένο
θησαυρό. Μπορεί να είναι υπερβολικό, εξωφρενικό και υβριστικό. Έχω την αίσθηση
πως, εκτός των άλλων, «H επιστροφή» είναι η καλύτερη ταινία δρόμου όλων των
εποχών!

«Όλα είναι προκαθορισμένα»

Σε μια από τις συνεντεύξεις του, στις οποίες δεν ήθελε να αποκαλύψει με
δικά του λόγια τα αλληγορικά νοήματα της ταινίας του, ο Ρώσος σκηνοθέτης
απαντάει ως εξής στην ερώτηση αν η επιστροφή του «άσωτου» πατέρα είχε τελικά
κάποιο νόημα.

«Αν δεν ήταν απαραίτητη, απλώς δεν θα είχε συμβεί. Δεν πρόκειται για μια
προσωπική ιστορία, στην οποία τα πάντα μπορούν να συμβούν κατά τύχη. Το κάθε
τι έχει νόημα, όλα είναι προκαθορισμένα. Έκανε αυτή η συνάντηση καλό στους
πρωταγωνιστές της; Αν τη δούμε σαν κάτι ιερό, τότε όλοι τη χρειάζονται το
ίδιο. Μπορούμε να δούμε ένα ανάλογο με την ανατολική παράδοση: μια συνάντηση
είναι το ίδιο σημαντική για τον δάσκαλο όσο και για τον μαθητή».

INFO

«H είσοδος για την «Επιστροφή» (Κυριακή στις 12 το μεσημέρι στο «Τριανόν») θα
γίνεται με την καθιερωμένη διαδικασία ανταλλαγής ενός κουπονιού που
δημοσιεύεται στην εφημερίδα με μια πρόσκληση στο ταμείο της αίθουσας.