ΓIANNHΣ MΟPAΛHΣ Mυστικά από σίδερο

Από τον καμβά στο σίδερο και από τον τοίχο στο χώρο. Ο Γιάννης Μόραλης έκανε το μεγάλο βήμα προς τη μνημειακή γλυπτική. Το γλυπτό (στη φωτό) λέγεται «Χωρίς τίτλο». Πρόκειται για τη μεταφορά του ζωγραφικού έργου που είναι γνωστό ως «Αίγινα». Δίπλα, ο καλλιτέχνης επί το έργον, σχεδιάζει και διορθώνει τη μακέτα του

Ένα βήμα χώριζε το έργο του πολυδιάστατου Γιάννη Μόραλη από τη μνημειακή
γλυπτική. Πραγματοποίησε το πέρασμα και παραδίδει τρεις συνθέσεις με τους
ενδεικτικούς τίτλους «Αίγινα», «Συνάντηση», «Ερωτικό», που συνοψίζουν το
διαχρονικό μήνυμα του καλλιτέχνη. Το αγκάλιασμα του κλασικού με το μοντέρνο,
την αρμονία των αντιθέτων, τον θρίαμβο του έρωτα και της ζωής.

Τα τρία επιβλητικά γλυπτά από ανοξείδωτο σίδερο που αποτελούν «προεκτάσεις»
των τριών παλαιότερων ζωγραφικών έργων του Γιάννη Μόραλη θα συνεκτεθούν από
αύριο στην Γκαλερί Ζουμπουλάκη.

H «Αίγινα» είναι ένα έργο σταθμός. Πρόκειται για το πρώτο έργο που ζωγράφισε ο
88χρονος πλέον Γιάννης Μόραλης στο εργαστήριό του το καλοκαίρι του 1974,
ακριβώς μετά τη μεταπολίτευση. Το καλοκαίρι το θέμα του, μια απροσδιόριστη
μορφή που ίσως θυμίζει καράβι ή σπίτι, ή πουλί που φτερουγίζει, σχεδιάσθηκε
ακριβώς όπως ήταν στον πίνακα και μεταφέρθηκε στο σίδηρο σε ύψος που φτάνει τα
2,80 μ. Προηγήθηκαν μικρές μακέτες, διορθώσεις και κατόπιν τα σχέδια πήραν τον
δρόμο για τον σιδερά. Το σχέδιο μεταφέρθηκε πάνω σε χοντρά φύλλα σιδήρου και
κόπηκε με ακτίνες λέιζερ που δίνουν «ακρίβεια ζωγραφικού σχεδίου με το
χιλιοστό» κι έτσι προέκυψαν τα μέλη των γλυπτών που έχουν δύο όψεις και
λύνονται. Μια σειρά μικρότερων μονοκόμματων γλυπτών ύψους ενάμιση μέτρου και
μια σειρά ακόμα μικρότερων «πολλαπλών» με τα τρία βασικά θέματά του
συμπληρώνουν την έκθεση.

Επιτοίχια ανάγλυφα και εσώγλυφα του Γιάννη Μόραλη κοσμούν το Χίλτον, τη Σίτι
Μπανκ στον Πειραιά, τον σταθμό του Μετρό στο Πανεπιστήμιο. Ο καλλιτέχνης έχει
ασχοληθεί κατά καιρούς με την κεραμική και τη μικρογλυπτική.

Οι «προεκτάσεις» ξεκίνησαν σαν ιδέα από τη διαπίστωση ότι στη ζωγραφική
του ενυπάρχουν αναφορές στην αρχιτεκτονική και τη σύγχρονη γλυπτική. «Ο
διάλογος αυτός», σημειώνει στον πρόλογο του καταλόγου ο αρχιτέκτων Θοδωρής
Ζουμπουλάκης, «οδηγεί στον εντοπισμό αυτών των στοιχείων και τη μεταφορά τους
από το τελάρο στο σκληρό υλικό, από το χρώμα στην αυστηρή μονοχρωμία, από την
επίπεδη επιφάνεια του πίνακα σε τρισδιάστατα έργα, αυθύπαρκτα γλυπτά μεγάλων
διαστάσεων».

«Ο Γιάννης Μόραλης σε μια πορεία που παίρνει το χαρακτήρα μυητικής
άσκησης με τελικό σκοπό την κάθαρση, φτάνει στην ουσία της μορφής. Οι φόρμες
του λειτουργούν πλέον ως ιδεογράμματα… Στα τελικά έργα της ωριμότητας τού
Μόραλη, ο έρωτας τελικά εκτόπισε τον θάνατο επιβάλλοντας τον δικό του νόμο:
τον θρίαμβο της ζωής, τη γαλήνη της βιωμένης σοφίας», σημειώνει η διευθύντρια
της Εθνικής Πινακοθήκης, Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα.

«H ερμηνεία του εαυτού μας…»

Ο ίδιος ο καλλιτέχνης, που παραμένει σιωπηλός, μας παρέπεμψε, όταν
επικοινωνήσαμε μαζί του, σ’ ένα κείμενο του Γιώργου Σεφέρη που γράφτηκε με
αφορμή την εικονογράφηση παλαιότερα μιας συλλογής ποιημάτων του με πίνακες του
Μόραλη και απαντούσε στο ερώτημα αν οι ζωγράφοι ερμήνευαν σωστά την ποίηση. «H
ερμηνεία κάθε έργου είναι ερμηνεία του εαυτού μας. Όχι εκείνου που το
δημιούργησε, αλλά εκείνου που το διαβάζει, το βλέπει ή το ακούει…».

INFO

Γιάννης Μόραλης, «Προεκτάσεις», έκθεση γλυπτικής. Στην Γκαλερί Ζουμπουλάκη
(Πλ. Κολωνακίου 20-24, τηλ. 210-3608.278). Από Πέμπτη 29 Ιανουαρίου έως 4 Μαρτίου.