H παγωνιά «έπλασε» τα βιολιά Στραντιβάρι!

![]() |
![]() |
![]() |
|
Δύο πολύτιμα μουσικά όργανα, τα οποία κατασκεύασε ο Αντόνιο Στραντιβάρι το |
Ο θρύλος λέει ότι ο Αντόνιο Στραντιβάρι είχε έναν άγγελο στον ώμο την ώρα που
κατασκεύαζε τα περίφημα βιολιά του, που συνεχίζουν μέχρι σήμερα να αγγίζουν
τις πιο ευαίσθητες χορδές των ακροατών τους. Ωστόσο, οι επιστήμονες
απεφάνθησαν ότι το μυστικό του θεϊκού ήχου των βιολιών Στραντιβάρι βρίσκεται
στην Εποχή των Μικρών Παγετών, η οποία άρχισε στην Ευρώπη πριν από περίπου 500
χρόνια.
Εδώ και αιώνες οι ειδικοί διαφωνούσαν σχετικά με το αν το μυστικό του
πλούσιου, μοναδικού ήχου των βιολιών Στραντιβάρι, που πολλοί θεωρούν ανώτερα
από τα σύγχρονα, ήταν τα ειδικά βερνίκια ή άλλες «θεραπείες» που είχε υποστεί
το ξύλο τους. Όμως, η ανάλυση των τριών δακτυλίων στο ξύλο που χρησιμοποιούσε
ο Στραντιβάρι (1650-1737) στο στούντιό του στην Κρεμόνα της Βόρειας Ιταλίας
δίνει μιαν άλλη εξήγηση: ότι τα βιολιά του είναι ανώτερα εξαιτίας των
επιδράσεων που είχε το σκληρό κλίμα της εποχής στα δέντρα.
Ο Χένρι Γκρισίνο Μάγιερ από το Πανεπιστήμιο του Τενεσί και ο Λόιντ Μπερκλ από
το Πανεπιστήμιο Κολούμπια ανακάλυψαν ότι οι μεγάλοι χειμώνες και τα ψυχρά
καλοκαίρια της Ευρώπης παρήγαγαν στενούς δακτυλίους στα δέντρα, ειδικά στο
ξύλο του έλατου, το οποίο εχρησιμοποιείτο για την κατασκευή μουσικών οργάνων.
H δημοσίευση της έρευνάς τους στη γερμανική επιθεώρηση «Dendrochronologia»
δείχνει ότι οι ετήσιοι δακτύλιοι σε αυτά τα δέντρα αναπτύσσονταν αργά και
όμοια, παράγοντας πολύ πυκνά ξύλα.
«Οι στενοί δακτύλιοι των ελάτων όχι μόνο θα έκαναν το βιολί πιο
ανθεκτικό, αλλά θα αύξαναν και την πυκνότητα του ξύλου», σημειώνει ο καθηγητής
Γκρισίνο Μάγιερ, τονίζοντας ότι «το πυκνό ξύλο έχει παχύτερα κυτταρικά
τοιχώματα, με αποτέλεσμα να παράγει ανώτερη τονική ποιότητα σε σχέση με τα
λεπτά τοιχώματα». Τα στοιχεία για τους δακτυλίους που ανέλυσαν οι επιστήμονες
σε όλη την Ευρώπη δείχνουν ότι η ανάπτυξη των δέντρων στα μεγάλα υψόμετρα ήταν
εξαιρετικά αργή από το 1645 έως το 1715, στο αποκορύφωμα της Εποχής των Μικρών
Παγετών. Αυτό συνέπεσε με την εποχή κατά την οποία οι δεξιότητες των
κατασκευαστών βιολιών της Κρεμόνα έφθασαν στο ζενίθ τους και ίσως σε αυτό να
οφείλεται η διαφορά στον τόνο των μουσικών οργάνων του Στραντιβάρι.
Κανένας δεν γνωρίζει πού ακριβώς έβρισκαν τα ξύλα οι κατασκευαστές της
Κρεμόνα. Πιθανόν τα ξύλα να προέρχονταν από την αλπική περιοχή βόρεια της
πόλης, που είναι ακόμη μέχρι σήμερα γνωστή ως το Δάσος των Βιολιών, το οποίο
επλήγη ιδιαίτερα από την παγωνιά.
©The Times, 2003
Οι λύκοι, ο λιμός, η μετανάστευση
H Εποχή των Μικρών Παγετών σάρωσε την Ευρώπη από το μέσον του 1400 έως το
μέσον του 1800, ενώ το ζενίθ του κρύου σημειώθηκε κατά την περίοδο 1645-1715.
Οι εξαιρετικά μεγάλοι χειμώνες και τα ψυχρά καλοκαίρια έκαναν την Κεντρική
Ευρώπη να δει θερμοκρασίες από έναν έως δύο βαθμούς Κελσίου χαμηλότερες από
τον σημερινό μέσο όρο.
Ιδιαίτερα επλήγησαν οι Άλπεις, όπου οι παγετώνες συνέτριψαν ολόκληρα χωριά.
Στο Σαμονί των Γαλλικών Άλπεων, οι κάτοικοι απελπίστηκαν τόσο πολύ, ώστε ο
επίσκοπος της Γενεύης έκανε εξορκισμό σε έναν παγετώνα για να εμποδίσει την
προώθησή του. Κάποιοι χωρικοί έπαθαν εργοτισμό, μια φρικτή ασθένεια, επειδή
έτρωγαν δημητριακά μολυσμένα με μύκητες. H ερυσίβη (φυτό) είναι τόσο
παραισθησιογόνος, ώστε αναφορές της εποχής κάνουν λόγο για λυκανθρώπους.
Οι λύκοι, πάντως, ήταν τόσο πεινασμένοι που έμπαιναν στα χωριά και
κατασπάραζαν ανθρώπους. H έλλειψη τροφίμων προκάλεσε διαμαρτυρίες, στρώνοντας
τον δρόμο για τη Γαλλική Επανάσταση. Στο Λονδίνο ο Τάμεσης πάγωσε, ενώ στη
Σκωτία ο λιμός ανάγκασε πολλούς να μεταναστεύσουν στην Ιρλανδία και την Αμερική.
Επιμέλεια: Αριστοτελία Πελώνη
















