Tρεις αιώνες ελληνικής οικονομικής ιστορίας

Ο ιστορικός Σπύρος Ασδραχάς

H Ιστορία δεν είναι μόνο μία ευκαιρία επίσκεψης του παρελθόντος μέσα από
πολιτικά γεγονότα. H Ιστορία δεν αγνοεί το κλίμα, τη γεωγραφία, την ταυτότητα
των πληθυσμών, τις επιταχύνσεις και τις αδράνειες που συντελούν στην εξέλιξη
των κοινωνικών και οικονομικών δομών. H Ιστορία εξετάζει την κίνηση της
αγοράς, την ανάπτυξη του εμπορίου, την κυκλοφορία και την κατανάλωση των
αγαθών. Με λίγα λόγια, η Ιστορία μπορεί να είναι οικονομική και κατά συνέπεια
κοινωνική. Με αυτές τις προδιαγραφές, ο ιστορικός Σπύρος Ασδραχάς και η ομάδα
των συνεργατών του – Νίκος Καραπιδάκης, Όλγα Κατσιαρδή-Hering, Ευτυχία Λιάτα,
Άννα Ματθαίου, Michel Sivignon, Traian Stoianovich – επεξεργάστηκαν τον
προβληματισμό της συγγραφής μιας Ελληνικής Οικονομικής Ιστορίας από τον 15ο
έως τον 18ο αιώνα. Την οποία πραγματοποίησαν και την έκδοσή της παρουσίασε η
πρόεδρος του Πολιτιστικού Ιδρύματος του Ομίλου Πειραιώς, Σοφία Στάικου, η
οποία είπε πως το έργο θα έχει και συνέχεια με τη συγγραφή της «Οικονομικής
Ιστορίας 19ος – 20ός αιώνας», που θα ετοιμαστεί στα επόμενα τρία χρόνια.

Πρόκειται για ένα έργο σύνθετο από τη φύση του, που εξετάζει την πορεία της
οικονομίας του τόπου μας στις συνθήκες κυριαρχίας των Βενετών και των
Οθωμανών, με άξονα την ταυτότητα των πληθυσμών, το ξεχωριστό περιβάλλον, τη
γεωγραφική κινητικότητα, τον χαρακτήρα και τη δομή της παραγωγής, την ανάπτυξη
του εμπορίου, τις πρώτες διαδικασίες συσσώρευσης και τη μετεξέλιξη των
κοινωνικών σχέσεων στη βάση των οικονομικών επιδόσεων.

Το σκεπτικό της συγγραφής του ιστορικού έργου ανέλυσε ο ιστορικός Σπύρος
Ασδραχάς, αρχίζοντας από τον ορισμό τού τι σημαίνει Οικονομία. «Δεν είναι τα
δυναμικά των μεγεθών, όσο η σχέση του ανθρώπου με τη Φύση εν όψει της
συντήρησής του και γίνεται με την ανταλλαγή αξιών και αγαθών. Κατά συνέπεια, η
σκέψη αυτή μας παραπέμπει στην εξέταση των δομών και τη διερεύνηση των
συγκυριών κατά τη διάρκεια των οποίων εκδηλώνεται το φαινόμενο της οικονομίας
αυτής. Τα υποκείμενα αυτής της Ιστορίας – όπως εξήγησε – είναι οι κατακτημένοι
ελληνικοί πληθυσμοί της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και των βενετικών κτήσεων.
Προσπαθήσαμε να δούμε την οικομία των κατακτημένων και όχι τα δημόσια
οικονομικά των κρατών που είχαν πραγματοποιήσει και οργανώσει την κατάκτηση.
Προσπαθήσαμε να γράψουμε ένα βιβλίο εύληπτο με λόγο συνθετικό και όχι
αφηρημένο. Ένα βιβλίο το οποίο προορίζεται σε έναν συνομιλητή και δεν είναι
εγχειρίδιο που διδάσκεται. Είναι ένα βιβλίο που κουβεντιάζει με τον
αναγνώστη».

Για τον λόγο αυτό, η δίτομη Ελληνική Οικονομική Ιστορία του 15ου-18ου αιώνα
είναι βιβλίο ιστορικής μεθόδου, όπως επισήμανε ο ιστορικός Νίκος Καραπιδάκης,
για να καταλήξει ότι η οικονομία είναι ένα είδος νοοτροπίας που δείχνει πώς
συγκροτούνται οι πόλεις, πολιτικά και κοινωνικά.