ΔHMHTPHΣ A. ΦATOYPOΣ «Eπιμονή» με στυλ

Εργοστάσιο που σχεδίασαν στον Άγιο Στέφανο Αττικής οι αρχιτέκτονες Μαρία Κοκκίνου και A. Κούρκουλας (οι οποίοι διαμόρφωσαν και τον νέο εκθεσιακό χώρο του Μουσείου Μπενάκη, στην οδό Πειραιώς, όπου συνεχίζεται η έκθεση «Outlook»)

H ποιότητα και η ευγένεια του περιβάλλοντος και της ανθρώπινης ζωής: αυτό
είναι (ή θα πρέπει να είναι) το σταθερό ζητούμενο – επιδίωξη της
αρχιτεκτονικής. Ακόμη κι αν εμφανίζεται με χίλια – διαφορετικά – πρόσωπα. Γι’
αυτή την «Επιμονή της Αρχιτεκτονικής» απέναντι στις νέες πραγματικότητες μιλά
στο ομότιτλο βιβλίο του ο καθηγητής Δημήτρης Φατούρος.

Οι νέες πραγματικότητες ζωής, όπως είναι η παγκοσμιοποίηση, η εικονική
πραγματικότητα – πλαστή όμως, επιμένει να μεταφράζει τη λέξη «virtual» ο
Δημήτρης Φατούρος – το εγωιστικό τέλεια υπολογισμένο λάιφ στάιλ, οι
ηλεκτρονικές και ψηφιακές τεχνολογικές εξελίξεις, δημιουργούν νέες
προϋποθέσεις, τις οποίες πρέπει να λάβει υπόψη της η αρχιτεκτονική.
Διαμορφώνουν καινούργιες διαδικασίες, συνθήκες και προτεραιότητες ατομικής και
συλλογικής ζωής.

«Είναι αξιωματικό ότι η αρχιτεκτονική πρέπει να κατανοεί την ιστορία και να
συνομιλεί με το μέλλον», υπογραμμίζει ο καθηγητής, «αλλά η επιμονή της
αρχιτεκτονικής είναι ότι δίνει προτεραιότητα στη δημιουργία μιας μη
καταπιεστικής σχέσης με το ανθρώπινο και το τεχνητό περιβάλλον. Αναφέρεται
στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια, είναι μια στάση ζωής, προορισμένη να θέτει
ερωτήματα, να προτείνει παραδείγματα και μέσα από το ανήσυχο διαρκώς ενεργό
ποσοστό της να προτείνει την επανάγνωση του γνωστού».

Οι εντυπωσιακές καμπύλες επιφάνειες του Μουσείου Γκούγκενχαϊμ στο Μπιλμπάο, που σχεδίασε ο F.Ο.Gehry (από το βιβλίο του Δημήτρη Φατούρου «H επιμονή της Αρχιτεκτονικής»)

Ως αφετηρία για την ανασύνταξη των συστατικών της αρχιτεκτονικής ο συγγραφέας
διακρίνει δύο αντίθετους πόλους, δύο ισχυρά ζεύγη: Ο ένας είναι η «ηρεμία» που
αφορά τον χαρακτήρα του σχεδιασμού ενός κτιρίου, ενώ ο άλλος αφορά την
απελευθέρωση από τα στερεότυπα και τη σχέση με το παρελθόν και το καινούργιο.

Ο συγγραφέας θέτει πέντε κατευθύνσεις-θέματα προς συζήτηση. Τον όρο και το
περιεχόμενο της νεωτερικότητας. Το προηγούμενο και την παράδοση. Τη νέα
τεχνολογία. Τη φύση όπου είναι απαραίτητο να γίνεται η διάκριση της φύσης που
έχει συσχετισθεί με το καθημερινό τοπίο ζωής και τη φύση παράγωγο της
τεχνολογικής μετατροπής. Και, τέλος, τον τόπο του κατοικείν. Και πάνω σ’ αυτές
τις κατευθύνσεις φέρνει μια σειρά παραδειγμάτων – και φωτογραφικών – με έργα
σύγχρονων και παλαιότερων αρχιτεκτόνων. Από τον ΛεΚορμπιζιέ ώς τον Καλατράβα
και τους νεώτερους Έλληνες δημιουργούς.

Στο τέλος της τέχνης

Στο κατώφλι μιας «άυλης εποχής», όπως λέει ο καθηγητής Δημήτρης Φατούρος,
οι υποστηρικτές της νέας πραγματικότητας θεωρούν ότι φθάσαμε στο τέλος της
αρχιτεκτονικής και της τέχνης, ότι οι τεχνολογικές δυνατότητες που ευνοούν τη
βεβαιότητα της επιθετικότητας και την αποφυγή θυσίας δεν χρειάζονται την αφή
και τη θαλπωρή του σώματος, τη συγκίνηση και την αμφιβολία. Αυτά τα «τεχνικά
παιχνίδια πλαστών απεικονίσεων» είναι χρήσιμα ως ερεθίσματα, σημειώνει ο
συγγραφέας, «δεν είναι όμως έργο».

INFO

Δημήτρης A. Φατούρος, «H επιμονή της Αρχιτεκτονικής», Εκδόσεις Καστανιώτη,
σελ. 263, τιμή: 26 ευρώ.