Eλληνική απόβαση τέχνης

Το αρχέτυπο του Νάρκισσου κυριαρχεί στο έργο του Λουκά Σαμαρά, εκφράζει όμως μια σύγχρονη προβολή του μύθου

Γεννήθηκε στην Καστοριά, αλλά τον τιμά η δεύτερη πατρίδα του, η Νέα Υόρκη. Στο
Μουσείο Γουίτνεϊ εγκαινιάζεται αύριο η μεγάλη αναδρομική έκθεση του Λουκά
Σαμαρά (η δεύτερη, μετά 30 χρόνια) «Το Αμετανόητο Εγώ». Παράλληλα, η
(μεγαλύτερη) γκαλερί Πέις της Νέας Υόρκης παρουσιάζει την καινούργια δουλειά
του μεγάλου Έλληνα πρωτοπόρου της αμερικανικής τέχνης.

Σεξουαλικότητα, τρόμος, θάνατος και μεταμόρφωση του ανθρώπου ταλανίζουν
το σώμα και αλλοτριώνουν την ψυχή. Αυτά είναι τα τέσσερα θέματα που
πραγματεύεται στα «αυτοπορτρέτα» του ο 68χρονος σήμερα Λουκάς Σαμαράς, με 350
σχέδια, φωτογραφίες, γλυπτά, αντικείμενα, περιβάλλοντα με καθρέφτες, αλλά και
ταινίες. Πρωταγωνιστεί το πρόσωπό του, το σώμα του γυμνό σ’ έναν κόσμο
απρόσωπο, που τείνει να εκμηδενίσει την οσμή του ανθρώπου.

«Δεν υπάρχει σύγχρονος καλλιτέχνης, με εξαίρεση ίσως τη Φρίντα Κάλο, που να
εξερεύνησε τόσο επίμονα και αυθάδικα το πρόσωπο και το σώμα του όσο ο Λουκάς
Σαμαράς» υποστηρίζει η επίτροπος αυτής της μεγάλης έκθεσης, ιστορικός της
τέχνης Μαρία Πράδερ, για τον 68χρονο σήμερα Σαμαρά, που βλέπει τα έργα του στα
μεγαλύτερα μουσεία των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά και της Ευρώπης.

Ο Σαμαράς μεγάλωσε στην αναταραχή του B’ Παγκοσμίου Πολέμου, έζησε την
καταστροφή του Εμφυλίου και πήγε να συναντήσει τον πατέρα του, μετανάστη στο
Νιου Τζέρσεϊ, το 1948. Ανήκε σε οικογένεια γουναράδων, και μετά τις σπουδές
του στο Πανεπιστήμιο του Νιου Τζέρσεϊ και το Κολούμπια μπήκε στην ομάδα
ριζοσπαστών καλλιτεχνών που ταρακούνησαν το Μανχάταν και τον υπόλοιπο κόσμο με
τις περφόρμανς, τις εξωφρενικές γυμνές εμφανίσεις και εικαστικές παρεμβάσεις
που ανίχνευαν, αλλά και υπονόμευαν την πεποίθηση ότι είναι δυνατή μέσω της
παντοδύναμης τεχνολογίας μια αντικειμενική καταγραφή.

Τα αυτοπορτρέτα του Λουκά Σαμαρά όμως έδειχναν έναν άνθρωπο με σώμα
παραμορφωμένο, εικόνες παραισθητικές, στιγμές έκστασης, αυτοκαταστροφής,
αγωνίας. «H προσωπική αυτοέρευνα», λέει ο ίδιος, «είναι εξίσου ευγενής έρευνα,
όπως οποιαδήποτε άλλη. Πάντοτε μοιραζόμουν με τους άλλους αυτά που μάθαινα για
τον εαυτό μου».

Το Μουσείο Γουίτνεϊ κατέχει 114 αντικείμενα – γλυπτά, σχέδια, πίνακες,
φωτογραφίες του. Στην αναδρομική έκθεση, με κύριο χορηγό το Ίδρυμα I. Φ.
Κωστόπουλου, παρουσιάζει την εγκατάσταση – δωμάτιο με καθρέφτες που είχε
δημιουργήσει για την έκθεση των Ελληνοαμερικανών καλλιτεχνών της Διασποράς,
αλλά και τη μακέτα του έργου με το οποίο θα εκπροσωπούσε την Ελλάδα στην
Μπιενάλε της Βενετίας (συμμετοχή, που τελικά ακυρώθηκε).

Άπαντα Γκρέκο

H αναδρομική του Ελ Γκρέκο στο Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης
περιλαμβάνει 70 έργα του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου. Είναι σημαντικό ότι για
πρώτη φορά προβάλλεται όλη η καλλιτεχνική πορεία του από την Κρήτη (με
βυζαντινότροπες εικόνες), τη Βενετία (με εικόνες σε βενετσιάνικο στυλ, αφού
πιθανότατα μαθήτευσε κοντά στον Τιντορέτο), τη Ρώμη μέχρι τη μόνιμη
εγκατάσταση στο Τολέδο. Εκεί, όπου αποκρυστάλλωσε την ιδιαίτερη καλλιτεχνική
του έκφραση, με τα ψυχολογικά έντονα πορτρέτα του και την εξπρεσιονιστική
παραμόρφωση των σωμάτων. Στην έκθεση (στην οποία δανείστηκαν από ελληνικής
πλευράς δέκα έργα της βυζαντινής και ιταλικής περιόδου του Γκρέκο)
περιλαμβάνονται και γλυπτά και μεγάλες συνθέσεις από τα παρεκκλήσια καθολικών εκκλησιών.

INFO

Στα τέλη του 2004, στην Εθνική Πινακοθήκη θα γνωρίσουμε και στην Αθήνα, μέσα
από αναδρομική έκθεση, το σύνολο του έργου του Λουκά Σαμαρά.

LINKS

http: //www.whitney.org.

http: //www.metmuseum.org.