Nέος «πόλεμος» για την Ωραία Eλένη

Τα ερείπια του ανακτόρου του Μενελάου και της Ελένης, όπου αργότερα εξελίχθηκε, σύμφωνα με τον κ. Σπυρόπουλο, σε τόπο λατρείας. Εδώ βρέθηκαν μεταξύ άλλων δεκάδες δισκάρια με χαραγμένο το γράμμα E

Ο ανασκαφέας Θόδωρος Σπυρόπουλος υποστηρίζει ότι ανακάλυψε την χαμένη
προϊστορική πρωτεύουσα της Λακεδαίμονος και το ανάκτορο της Ελένης και του
Μενελάου στην Πελλάνα της Λακωνίας. Το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο δεν
δέχεται προκατασκευασμένα συμπεράσματα και αναστέλλει τις έρευνες μέχρι να
προσκομισθούν πλήρη στοιχεία για την ταυτότητα της ανασκαφής του μεγαλύτερου
προϊστορικού αρχαιολογικού χώρου που έχει βρεθεί ώς τώρα στη Λακωνία.

Σε αυτό το συμπέρασμα οδηγεί τον τέως έφορο Λακωνίας ο συνδυασμός των
εντυπωσιακών ευρημάτων μιας εικοσάχρονης ανασκαφής με την ανάγνωση των αρχαίων
πηγών, μύθων και παραδόσεων. Και μετά την απόρριψη του αιτήματός του να
συνεχίσει τις ανασκαφές στην Πελλάνα, ζητά τώρα την παρέμβαση του υπουργού
Πολιτισμού, με το σκεπτικό πως δεν εκλήθη καν στο Αρχαιολογικό Συμβούλιο για
να εξηγήσει τις θέσεις του.

«H θέση της Πελλάνας είναι από στρατηγική και οικονομική άποψη
εξαιρετική. Ταιριάζει με την ομηρική γεωγραφία», λέει στα «NEA» ο καθηγητής
Θόδωρος Σπυρόπουλος και επικαλείται δυο στοιχεία: Τους χαρακτηρισμούς «κοίλη»
και «κητώεσσα» που δίνει ο Όμηρος στην πρωτεύουσα του Μενελάου, την
Λακεδαίμονα, και που ταιριάζουν με το βαθύπεδο του λόφου «Παλιόκαστρο» όπου
βρέθηκε η προϊστορική ακρόπολη. Διά της εις άτοπον απαγωγής ταυτίζεται με την
πρωτεύουσά της την Λακεδαίμονα. H Οδύσσεια περιγράφει το ταξίδι του Τηλέμαχου
από την Πύλο στα υπερπολυτελή ψηλά και καλοκτισμένα παλάτια του Μενελάου και
της Ελένης, έπειτα από δύο ημέρες δρόμου με γερά άλογα και την άμαξα. Μια
τέτοια διαδρομή μπορεί να οδηγεί στην Πελλάνα.

Αυτά που βρέθηκαν στον πυραμιδοειδή λόφο, είναι ωστόσο εντυπωσιακά: Στην
κορυφή μια νεκρόπολη της πρωτοελλαδικής εποχής 2700-1700, με πλούσια ευρήματα
και τάφο-ιερό στο κέντρο, που ανήκαν στους πρώτους οικιστές του τόπου, τους
Μινύες του Ταϋγέτου.

Χαρακτηριστικό αγγείο («σαλτσιέρα») της πρώιμης μινυακής κεραμεικής (2700-1700 π.X.)

Πιο χαμηλά βρέθηκαν κυκλώπεια τείχη, με πύλη οχυρή και πύργους του 1280 π.X.
κι ένα μεγάλο ανακτορικό συγκρότημα – μισοανασκαμμένο σήμερα. Το μέγαρο –
τριμερές – έχει πρόσοψη 14 μ. και βάθος 37 μ. μαζί με τα προσκτίσματά του: τις
αποθήκες με πιθάρια και ένα ιερό με μυκηναϊκά ειδώλια. Συνολικά κατελάμβανε
περί τα 6.000 τ.μ. Πιο πέρα, ΒΔ βρέθηκαν και μεγάλοι θολωτοί λαξευτοί τάφοι,
το σήμα κατατεθέν των βασιλικών ταφών.

Στο μέσον ακριβώς του κατεστραμμένου Μυκηναϊκού ανακτόρου κτίζεται
μικρό ιερό με αρχαιότατη υπογεωμετρική κεραμική στα θεμέλιά του, που συνεχίζει
να υφίσταται και να δέχεται προσκυνητές και αφιερώματα ανά τους αιώνες μέχρι
που ο τόπος καταλαμβάνεται τον 7ο αι. μ.X. από τους Σλάβους. Μοναδικό εύρημα
θεωρούνται δεκάδες πήλινα δισκάρια με τρύπες ανάρτησης, που έχουν χαραγμένο το
γράμμα E για το Ελένη ή το Δ για τους αδελφούς Διόσκουρους. Στη Σπάρτη
λάτρευαν την Ελένη και τον Μενέλαο. Τι πιο φυσικό, από την λατρεία στα ερείπια
του ανακτόρου τους.

Ζήτημα επαλήθευσης

«H ανασκαφή της Πελλάνας δίνει το πανόραμα της εξέλιξης του προϊστορικού
πολιτισμού της Ελλάδας και σώζει τα ίχνη των τομών που συνέβησαν και δεν
βρίσκονται πουθενά αλλού», λέει από την πλευρά του ο ανασκαφέας Θ.
Σπυρόπουλος.

Το ΚΑΣ, ύστερα από αυτοψία, δέχθηκε ότι εκεί κατοικούσε κάποιο σπουδαίο γένος,
αλλά θεώρησε ότι το ανάκτορο δεν είναι αντάξιο του Μενελάου και διέκοψε τις
εργασίες. H έμπνευση και η φαντασία, συχνά βρίσκουν τον στόχο με την πρώτη.
Όμως η επαλήθευση είναι το A και το Ω της επιστήμης.

INFO

Ο Θεόδωρος Σπυρόπουλος δίνει διάλεξη την Τετάρτη, στις 19.30, στο Πανεπιστήμιο
Πειραιά (Καραολή και Δημητρίου 80, πληρ. τηλ. 210. 4101774).