Mε το βλέμμα του πρωτόπλαστου

Ο Γιώργος Μαυροΐδης, όπως τον φωτογράφισε ο φίλος του Ανδρέας Εμπειρίκος το 1954, με φόντο ένα χαρακτηριστικό χυμώδες γυναικείο γυμνό του

Ανάκατα εκ πρώτης όψεως, αλλά ταξινομημένα κατά δεκαετίες, τα μεγάλα
λάδια και τα μικρά σχέδια, τα προσωπικά ενθύμια και τα ντοκουμέντα που βγήκαν
από το ατελιέ του ζωγράφου Γιώργου Μαυροΐδη και από τα σπίτια και τις συλλογές
δεκάδων συλλεκτών και φίλων του για την έκθεση.

Γεννήθηκε στον Πειραιά το 1912 αλλά ήταν Κύπριος από τον πατέρα του.
Σπούδασε νομικά, έγινε διπλωμάτης και κατέληξε ζωγράφος. Ο καλύτερός του φίλος
ήταν ένας ποιητής, ο Ανδρέας Εμπειρίκος. Αν και αυτοδίδακτος στη ζωγραφική,
δίδαξε στη Σχολή Καλών Τεχνών. Κέρδισε μια σπάνια διάκριση στην Μπιενάλε του
Σάο Πάολο το 1957, αλλά το κρυφό ταλέντο του ήταν λογοτεχνικό. Σχεδίασε ο
ίδιος την αποχαιρετιστήρια έκθεσή του στο Μουσείο Μπενάκη, επέλεξε τους
πίνακες και το ύφος, αλλά δεν πρόλαβε να την ανοίξει: πέθανε το καλοκαίρι.

Ένα μάθημα τέχνης. Ο Μαυροΐδης το έλεγε επιγραμματικά με τη φράση «με
το μάτι αισθανόμαστε». «Εκείνο που επιδιώκω στη ζωγραφική είναι να εκφράσω με
οπτικό τρόπο, εννοώ απλά, με τα μάτια μου, εκείνο το οποίο μυστικά βλέπουν».

Στα 15 του ζωγράφιζε κυβιστικά, όπως βλέπουμε στη βιτρίνα με τα
προσωπικά ενθύμια και τα πρώτα χρωματιστά σχέδιά του, αλλά κατέληξε στον άγριο
γερμανικό εξπρεσιονισμό.

Πικάσο: Θα ήταν περί το 1950, τρώγαμε με τον Πικάσο κάτω από μια
βεράντα. «Τώρα θα δεις τι θα κάνουμε», μου λέει. Πήγαμε στο εργαστήριο. Σε
λίγο έπιασε ένα κομμάτι μαλακό, όχι ψημένο πηλό, έβαλε το χέρι του μέσα και
βγήκανε τα δάχτυλά του… Και μου το χάρισε. Είχα στο μυαλό μου την ιστορία με
την κυρία που κάποιος καλλιτέχνης, δεν ενθυμούμαι ποιος, της χάρισε έναν
πίνακα και όταν ζήτησε να της τον υπογράψει, εκείνος της απάντησε. «Βεβαίως,
κυρία μου, 3.000 φράγκα».

Οι φίλοι του δίνουν όλοι το «παρών» στην έκθεση. Όπως τους ζωγράφισε κι
όπως τον ζωγράφισαν. Είναι ο Γιάννης Τσαρούχης, παιδικός φίλος. Ο Διαμαντής
Διαμαντόπουλος, ο Νικόλαος Χατζηκυριάκος-Γκίκας. Και ακόμη, ο Ανδρέας
Εμπειρίκος, που έδωσε και τον τίτλο της έκθεσης, ο Οδυσσέας Ελύτης.

Εγκαυστική: Ένα αρχαίο πορτρέτο Φαγιούμ – η λωρίδα με τη ζώνη των
ορθάνοιχτων ματιών – ήταν η αφορμή. Ο Μαυροΐδης είναι από τους ελάχιστους
ζωγράφους που δούλεψε πολλά έργα με την αρχαία τεχνική της εγκαυστικής.

Γλυπτά: Μικρά έργα σε πηλό, ανθρώπινες μορφές και τολμηρά ερωτικά
συμπλέγματα δίνουν το μέτρο της απτικής δημιουργικής πνοής που διέθετε.

Λογοτέχνης: Από το υπερρεαλιστικών τόνων αφήγημα «Σημεία Φυγής», τη
μετάφραση του θεατρικού έργου του A. Ζαρί «Ο Βασιλιάς Ουμπού», ο Μαυροΐδης
εξέδωσε πέντε ποιητικές συλλογές και μια συλλογή τριών διηγημάτων, «Τους
Καθρέφτες».

Πρωτοτυπία: Στο εξώφυλλο του καταλόγου της έκθεσης (235 σελίδες, έκδοση
Αδάμ Πέργαμος, Τιμή: 40 ευρώ) δεν υπάρχουν γράμματα.

Πινελιά: Κάθε πινελιά έχει σημασία πολύ μεγάλη. Εάν πρόκειται να βάλετε
εκατό πινελιές σε ένα έργο, η μία δεν είναι το ένα εκατοστό, είναι πολύ
παραπάνω.

Προβολή: Ταινία – ντοκουμέντο που επιμελήθηκε ο Σταύρος Στρατηγάκος.

INFO

Γιώργος Μαυροΐδης «Ένα γίγνεσθαι κεραυνοβόλου καταφάσεως». Μουσείο Μπενάκη,
Κουμπάρη 1, τηλ. 210-3671.000. Έως 11 Ιανουαρίου.