Yπάρχουμε… Συνυπάρχουμε;

O συνομιλητής μου είναι ένας ευγενικός άνθρωπος. Έχουμε περίπου την ίδια
ηλικία. Γνωριστήκαμε τυχαία στο καράβι. Επιστρέφαμε και οι δύο από τις
διακοπές. Κουβεντιάζαμε για διάφορα. Κάποια στιγμή έγινε η «μοιραία» ερώτηση:
«Κρητικός είσαι;». «Όχι. Μετανάστης από την Αλβανία», απάντησα. Είδα να
σχηματίζεται στο πρόσωπό του η απορία αναμεμειγμένη με τη δυσπιστία…

«Σοβαρά; Δεν σου φαίνεται πάντως. Δεν μοιάζεις με Αλβανό».

«Γιατί, πώς μοιάζουν οι Αλβανοί;».

«Δεν ξέρω. Εσύ πρέπει να είσαι εξαίρεση. Δεν έχεις καμιά σχέση με τους
Αλβανούς»…

Ο συνομιλητής μου δεν σταματά απλώς στη διαπίστωση της εξαίρεσης. Προχωρά
παραπέρα. Σαν να ξύπνησε έξαφνα το Alter TV μέσα του, αρχίζει και μου
αραδιάζει τα φοβερά δεινά που έπληξαν την Ελλάδα από τότε που ήρθαν οι Αλβανοί
μετανάστες στην Ελλάδα. Πριν το κάνει, όμως, μου «διευκρίνισε» ότι δεν είχε
τίποτα με τους Αλβανούς προσωπικά. Είχε κάνει ακόμα και παρέα με Αλβανούς: «Τα
καλύτερα παιδιά, αλλά…». Και όχι μόνο αυτό: «Ένας πολύ καλός μου φίλος έχει
παντρευτεί Αλβανίδα, αλλά…». Αλλά…

Εν πάση περιπτώσει, η τροπή που πήρε η κουβέντα με τον τυχαίο συνομιλητή μου
έγινε αφορμή να θυμηθώ ένα άρθρο του Ουμπέρτο Έκο που είχα διαβάσει τις
προάλλες. Υπάρχει μια φράση η οποία, ειδικά στην Αμερική, έχει γίνει
«παροιμιώδης»: «Some of my best friends» («Μερικοί από τους καλύτερους φίλους
μου»). Αυτός που την χρησιμοποιεί αρχίζει πάντα έτσι: «Μερικοί από τους
καλύτερους φίλους μου είναι Εβραίοι, Μαύροι, Αλβανοί, Έλληνες…». Ύστερα
προσθέτει ένα «αλλά» ή «παρ’ όλα αυτά» και ακολουθεί ένα λογύδριο ενάντια
στους Εβραίους, στους Μαύρους, στους Αλβανούς, στους Έλληνες… «Μάλιστα –
γράφει ο Έκο – αυτή η τακτική είναι τόσο διαδεδομένη πλέον που, μια φορά,
παραδόξως, είχα αποφασίσει να αρχίζω μια ομιλία μου περί αντιρατσισμού με την
εξής φράση: “Μερικοί από τους καλύτερους φίλους μου είναι αντισημίτες,
αλλά…”. Πρόκειται για ένα σχήμα που στην κλασική ρητορική αποκαλείται
“concessio – παραχώρηση”. Γι’ αυτό, εάν κάποιος αρχίζει με μια “παραχώρηση”
αυτού του τύπου, προσοχή σε αυτό που ακολουθεί. Στην ουρά υπάρχει πάντα το
δηλητήριο».

Αυτήν τη «νέα μόδα» την έχουν υιοθετήσει με κάπως διαφορετικό τρόπο ακόμα και
οι σύγχρονοι εκπρόσωποι της μισαλλοδοξίας. Ο Λε Πεν στη Γαλλία σε όλες τις
συγκεντρώσεις μοστράρει πάντα στην πρώτη σειρά έναν Άραβα. Αυτό δεν τον
εμποδίζει, βέβαια, να χαρακτηρίζει τους Άραβες μετανάστες ως τη μέγιστη
καταστροφή της Γαλλίας. Ο Χάιντερ στην Αυστρία έβαλε έναν Εβραίο στο
ψηφοδέλτιο του κόμματός του. Δεν γνωρίζουμε εάν τον παίρνει μαζί του και στις
συναντήσεις που διοργανώνει με τους βετεράνους SS…

Ας γυρίσουμε όμως πάλι στις λέξεις, στο σχήμα: «Μερικοί από τους καλύτερούς
μου φίλους είναι X, αλλά…». Υπάρχουν και άλλες παραλλαγές. Μια τέτοια
παραλλαγή είναι η φράση: «Υπάρχουν και καλοί X, αλλά…» και ακολουθεί ένα
εξοντωτικό λογύδριο ενάντια στους «κακούς» X, που αποτελούν το 85-95% του
συνολικού πληθυσμού των X… Πιο «ενδιαφέροντες» ακόμα είναι όσοι αρχίζουν με
τη φράση: «Εγώ δεν έχω πρόβλημα με τους ξένους. Μόνο με τους Αλβανούς (ή τους
Εβραίους, ή τους Άραβες, ή τους Έλληνες) είμαι ρατσιστής». Ο ρατσισμός είναι
πάντα επιλεκτικός. Ας αρκεστούμε σε ένα (ακραίο) παράδειγμα: ο Χίτλερ δεν
ξεχνούσε να επισημαίνει ότι «ο ρατσισμός μας είναι επιθετικός μόνο με τους
Εβραίους»… H λογική είναι απλή: «Δεν φταίμε εμείς που είμαστε ρατσιστές.
Φταίνε εκείνοι που είναι Αλβανοί, Εβραίοι, Έλληνες, Άραβες…».