Δρόμοι

Μια πόλη…

… χωρίς ηλεκτρικό είναι πολύ διαφορετική από τις απαστράπτουσες μητροπόλεις
στις οποίες είμαστε συνηθισμένοι (το διαπίστωσαν αυτό εκατομμύρια Αμερικανοί
στο πρόσφατο μπλακ άουτ). «Πολλά φώτα, μεγάλη πόλη», λέμε και το παίρνουμε σαν
δεδομένο, μολονότι πάντα στην ιστορία οι σκοτεινές πολιτείες δεν ήταν η
εξαίρεση αλλά ο κανόνας. Ακόμη και μετά τον εξηλεκτρισμό των πόλεων, που έγινε
στα τέλη του δεκάτου ενάτου αιώνα, το ηλεκτρικό δεν έφτασε παντού. Οι
ιστορικοί κοιτάζουν σήμερα τις σκοτεινές μητροπόλεις με δύο ματιές: άλλοι από
αυτούς μοιάζουν να γοητεύονται από την κουλτούρα του σκοταδιού και άλλοι να
τρομάζουν από το έγκλημα και το χάος του κόσμου της νύχτας. Άλλοι προτιμούν να
βλέπουν την εύθυμη πλευρά του σκοταδιού και άλλοι τη ζοφερή. Πριν ακόμη
τοποθετηθούν φανοστάτες στους δρόμους, πόλεις όπως το Λονδίνο ήταν τρομακτικές
μόλις έπεφτε το σκοτάδι.

Ο ιστορικός…

… Κιθ Γουόλντεν παραδέχεται πως τέτοιες πόλεις ήταν επικίνδυνες, αλλά
επιμένει πως εκτός από τον φόβο μπορούσε να βρει κανείς σε αυτές και την
απόλαυση. «Πριν φωτιστούν οι δρόμοι του, το Λονδίνο ήταν πολύ επικίνδυνο»,
παραδέχεται στη «Νάσιοναλ Ποστ», «κλέφτες και ληστές παραμόνευαν παντού.
Έπρεπε να φροντίζει κανείς να μην απομακρύνεται από την αστυνομική περίπολο.
Όμως, την ίδια ώρα, μέσα στα σκοτάδια επικρατούσε μια γιορταστική ατμόσφαιρα.
Δεν υπήρχαν πιο πηχτά σκοτάδια από εκείνα στα οποία είχε βυθιστεί το Λονδίνο
από τους βομβαρδισμούς του 1940 και του 1941. Οι Γερμανοί είχαν ρίξει 20.000
τόνους βομβών. Οι περισσότεροι κάτοικοι είχαν αναζητήσει προστασία σε
αυτοσχέδια καταφύγια ή μέσα στις σήραγγες του μετρό. Μα ακόμη και σε αυτή τη
ζοφερή ατμόσφαιρα κάποιοι ρίχνουν ένα ρομαντικό φως, παρατηρώντας πως μέσα από
τους κινδύνους που έκρυβε τότε η πόλη ζωντάνευε ένας απροσδόκητος ερωτισμός.
«Μόλις άρχιζαν να πέφτουν οι βόμβες, η πόλη μετατρεπόταν σε ένα απέραντο διπλό
κρεβάτι», γράφει στα απομνημονεύματά του ο Κουέντιν Κρισπ.

Τα συναισθήματα…

… που γεννώνται από τα μπλακ άουτ είναι πάντα αντιφατικά, όπως ήταν και στο
πολεμικό Λονδίνο. Τη μεγάλη διακοπή ρεύματος του 1965, που είχε πλήξει περίπου
τις ίδιες περιοχές στην Αμερική με τη φετινή, πολλοί την έζησαν σαν μια θετική
εμπειρία που έφερε τους ανθρώπους πιο κοντά. Όπως στο Λονδίνο του πολέμου,
έτσι και τότε γεννήθηκε μέσα από τα σκοτάδια μια ερωτική μυθολογία. Όπως, ας
πούμε, το ότι υπήρξε μια έκρηξη γεννήσεων εννέα μήνες μετά το μπλακ άουτ.
Αντίθετα, το μπλακ άουτ του 1977 στη Νέα Υόρκη χαράχτηκε στη μνήμη των
κατοίκων της σαν μια δυσάρεστη εμπειρία, εξαιτίας των λεηλασιών που έγιναν
στις φτωχογειτονιές.

Το σκοτάδι…

… είναι δύσκολο. Άλλοι το ζουν σαν πανηγύρι και άλλοι σαν εφιάλτη. Όμως, το
ίδιο δεν συμβαίνει και στο φως;