Tο μικρόβιο που… ήρθε από την κόλαση

Ειδικά σχεδιασμένα υποθαλάσσια ρομπότ (ROV) φτάνουν σε βάθος εκατοντάδων χιλιομέτρων, στον πυθμένα των ωκεανών, μελετώντας τις υδροθερμικές πηγές που τροφοδοτούνται από το μάγμα της Γης. Εκεί εντοπίσθηκε ο νέος μονοκύτταρος οργανισμός που είναι ικανός να επιβιώσει σε θερμοκρασία 121 βαθμών Κελσίου

Το σπίτι του είναι η… κόλαση. Αναπτύσσεται μέσα σε νερό που βράζει,
«αναπνέει» σίδηρο, ζει κάτω από τις πιο αντίξοες συνθήκες. Το μικρόβιο που
ανακάλυψαν επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Μασαχουσέτης ανατρέπει τελείως
τα γνωστά μέχρι σήμερα όρια για την ύπαρξη ζωής. Είναι εξαιρετικά μικρό, ζει
σε περιβάλλον πραγματικά αφιλόξενο και σκληρό. Το μονοκύτταρο μικρόβιο που
εντόπισαν οι επιστήμονες, δίνοντάς του την προσωρινή ονομασία «Είδος 121»,
μπορεί να επιβιώσει ακόμη και στους 121 βαθμούς Κελσίου – θερμοκρασία στην
οποία μέχρι τώρα θεωρούσαμε πως ήταν αδύνατον να εντοπισθεί το παραμικρό ίχνος
ζωής.

Το μικρόβιο, η ιστορία, οι αντοχές του και όλες οι λεπτομέρειες γύρω από την
πρόσφατη ανακάλυψη παρουσιάστηκαν στο τελευταίο τεύχος του επιστημονικού
περιοδικού «Science», στις 15 Αυγούστου. Όπως αναφέρουν εκεί οι ερευνητές
Derek Lovley και Kazem Kashefi, «πρόκειται για την ανακάλυψη ενός νέου
ανώτατου ορίου θερμοκρασίας όπου μπορεί να βρεθεί ζωή. H νέα αυτή παράμετρος
αναγκάζει τους επιστήμονες να θέσουν διαφορετικά όρια σχετικά με το πού και
πότε μπορεί να εμφανίστηκε η ζωή στην πρώιμη, καυτή Γη, για το πόσο βαθιά στο
γήινο υπέδαφος μπορεί να περιμένει κανείς ότι θα εντοπίσει ζωντανούς
οργανισμούς αλλά και για την πιθανότητα ύπαρξης ζωής σε άλλους πλανήτες, τους
οποίους σήμερα θεωρούμε πολύ καυτούς για να μπορέσει να επιβιώσει οτιδήποτε».

Το μέχρι σήμερα γνωστό όριο θερμοκρασίας όπου μπορεί να υπάρξει ζωή ήταν οι
113 βαθμού Κελσίου (το «ρεκόρ» κατείχε ένα άλλο υπερθερμοφιλικό μικρόβιο,
γνωστό με την επιστημονική ονομασία Pyrolobus fumarii – ενδεικτική των
ιδιαίτερων συνθηκών στις οποίες επιβιώνει). Το νερό βράζει στους 100 βαθμούς
Κελσίου, ωστόσο και τα δύο «οριακά» μικρόβια ζουν στα βάθη των ωκεανών, σε
συνθήκες εξίσου οριακές και ιδιαίτερες. Το νεοανακαλυφθέν «Είδος 121»
προέρχεται από υποθαλάσσια ρήγματα, τα οποία βρίσκονται κοντά στον ανώτερο
φλοιό της Γης, απ’ όπου ξεκινούν υδροθερμικές πηγές. Εκεί το νερό μπορεί να
φτάσει θερμοκρασίες άνω των 400 βαθμών Κελσίου, καθώς θερμαίνεται από το μάγμα
της Γης. Όμως η ιδιαίτερα αυξημένη πίεση στα βάθη του ωκεανού (αν στην
επιφάνεια η πίεση είναι μία ατμόσφαιρα, στα 1.000 μέτρα βάθος φτάνει τις 101
ατμόσφαιρες) δεν επιτρέπει στο καυτό νερό να μετατραπεί σε ατμό.