Οι ελληνικές «πυραμίδες»

Λεπτομέρεια από γκραβούρα των αρχών του 19ου αιώνα, που απεικονίζει την «πυραμίδα του Λυγουριού»

H αλήθεια για τις «πυραμίδες» της Αργολίδας βουλιάζει μέσα στα πέπλα των
θρύλων, του μυστηρίου και της κρατικής εγκατάλειψης. Μια απαλλοτρίωση στο
Λυγουριό και ένα μικρό αναστηλωτικό έργο στο Κεφαλάρι αρκούν για να λάμψει!

Ο κόσμος πιστεύει σε αυτό που βλέπουν τα μάτια του. Και αυτό που βλέπει πολύ
καλά είναι μια μισογκρεμισμένη πυραμίδα στο Ελληνικό σ’ ένα λοφάκι έξω από το
Κεφαλάρι του Άργους και τη βάση μιας άλλης πυραμίδας που σώζεται σε πολύ
χαμηλό ύψος έξω από το Λιγουριό, κοντά στη μεταβυζαντινή εκκλησία της Αγίας
Μαρίνας. Κι αν στο Ελληνικό ο χώρος καθαρίστηκε πρόσφατα από τα χόρτα, στο
Λυγουριό η εικόνα της εγκατάλειψης του μνημείου «βγάζει μάτι».

Βεβαίως από την εποχή του Σωκράτη και του Πλάτωνα, ο επαΐων βλέπει τα
πράγματα κάπως αλλιώς. Οι επαΐοντες όλων των εποχών είδαν σε αυτά τα σπάνια
αρχιτεκτονικά μνημεία με τους χοντρούς πέτρινους τοίχους, διαστάσεων 14X12 μ.,
τα πιο διαφορετικά πράγματα: πολυάνδρια – μικρά οχυρά για στρατιωτικές φρουρές
-, ταφικά μνημεία, πύργους αναμετάδοσης μηνυμάτων με φωτεινά σήματα –
φρυκτωρίες. Εξίσου έχουν χρονολογηθεί στις πιο διαφορετικές εποχές από το
2.700 π.X. έως τον 1ο αι. π.X.

Και επειδή οι άνθρωποι αγαπούν τα μυστήρια, σέρνεται η άποψη ότι πρόκειται
πράγματι για «μίνι πυραμίδες». Παρά το ότι η επίσημη και η επικρατέστερη
ερμηνεία είναι ότι πρόκειται για ερείπια πολυώροφων αρχαίων στρατιωτικών
πύργων που κτίστηκαν τον 4ο αι. π.X, οι πινακίδες σήμανσης των αρχαιολογικών
χώρων τις αναφέρουν ως «πυραμίδες».

Οι αιγυπτιακές πυραμίδες δεν έχουν πόρτες. Οι «πυραμίδες» της Αργολίδας
χαρακτηρίζονται από την ύπαρξη εισόδου. H κάτοψή τους είναι χαρακτηριστική για
τους εκατοντάδες στρατιωτικούς πύργους που υπάρχουν σε όλη την Ελλάδα.

Ακόμα και οι συνθήκες που οδήγησαν στην ανέγερσή τους τον 4ο αι. π.X., κυρίως
η αλλαγή της πολεμικής τακτικής, έχουν διευκρινιστεί.

Γιατί μένουν σε κατάσταση εγκατάλειψης αυτά τα μνημεία; Τι σχέδια υπάρχουν για
τις πυραμίδες και την αποκατάσταση της αλήθειας; ρωτάμε τον αρχαιολόγο της
Αργολίδας Χρήστο Πιτερό, τον κατ’ εξοχήν ειδικό και μελετητή αυτών των
μνημείων.

«Έχουμε προτείνει και περιμένουμε από τον Δήμο Λυγουριού τη συμπλήρωση ενός
τοπογραφικού διαγράμματος πάνω στον συντεταγμένο χάρτη της περιοχής για να
προχωρήσουμε στην απαλλοτρίωση του χώρου γύρω από την πυραμίδα του Λυγουριού»,
απαντά.

Στόχος είναι να δημιουργηθεί μαζί με την Αγία Μαρίνα, που βρίσκεται σε
απόσταση 200 μ., μια ευρύτερη ζώνη προστασίας. Έτσι θα ανοίξει ο δρόμος της
ανάδειξης του φρουριακού χαρακτήρα του μνημείου και κάποιων συμπληρωματικών
ερευνών, γιατί πέρασαν σχεδόν 70 χρόνια από τότε που ανασκάφηκε.

H Αρχαιολογική Υπηρεσία δεν έχει έναν τοπογράφο; ρωτάμε. «Έχει έναν ο οποίος
τρέχει και δεν προλαβαίνει, καθώς όλη η Αργολίδα είναι ένας αρχαιολογικός
χώρος με μια τεράστια λίστα έργων, ετοιμόρροπων μνημείων, οικοπέδων που πρέπει
να ελεγχθούν», απαντά.

Βάσεις στρατιωτικών πύργων

Σχεδιαστική αναπαράσταση της τομής πολυώροφου πύργου με την «πυραμιδοειδή» βάση του

«Αυτό που βλέπουμε σήμερα σαν πυραμίδα», εξηγεί ο Χρήστος Πιτερός, «είναι η
λίθινη βάση αντιστήριξης για τη σταθεροποίηση ενός τριώροφου ή και υψηλότερου
τετράπλευρου πύργου που ήταν κατασκευασμένος από πλίνθους πάνω στην επικλινή
πλαγιά ενός λόφου, είναι ένα σύστημα που ονομάζεται χηλή – από το πόδι του
βοδιού, επειδή η βάση του οχυρού είναι πιο πλατιά. Ίδιες διαστάσεις έχει και ο
πύργος στο Ελληνικό που σώζεται σε καλύτερη κατάσταση και έχει μελετηθεί. Γι’
αυτόν είναι δυνατή μια μερική αναστήλωση της δυτικής πλευράς και της
εσωτερικής του διαμόρφωσης. H σχετική μελέτη έχει ήδη υποβληθεί στη Διεύθυνση
Αναστήλωσης του υπουργείου Πολιτισμού και περιμένει τη σειρά της για να εγκριθεί».