Στο «Δωμάτιο» της Γιόκο

«Δωμάτιο» μιας γυναίκας» είναι ο τίτλος του καινούργιου έργου της Γιόκο Όνο, που το εκθέτει στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στο Παρίσι

Στο Παρίσι, η Γιόκο Όνο αναβιώνει μαζί με τον Λιθουανό Γιόνας Μέκας το
γλυκόπικρο κίνημα του αμερικανικού «Φλούξους». Αν ο Μαρσέλ Ντισάν, ο Άντι
Γουόρχολ και ο Τζον Κέιτζ διακήρυτταν ότι η ζωή είναι ένα έργο τέχνης, οι
καλλιτέχνες του «Fluxus» υποστήριζαν ότι η τέχνη είναι έργο της ζωής και το
«εγώ» πολιτικό και καλλιτεχνικό.

Μέσα σ’ αυτό το κλίμα, η Γιόκο Όνο έκανε την πρώτη καλλιτεχνική της εμφάνιση
γύρω στο 1967 στις πλατείες της Νέας Υόρκης: «Έμπαινα σ’ ένα σακί και έλεγα
ότι είναι για το καλό της Ειρήνης», λέει σε συνέντευξη που δημοσιεύει η
γαλλική «Λιμπερασιόν». Στις ομαδικές εκθέσεις ήταν συνήθως η μόνη γυναίκα –
και συνεπώς εξέθετε χωριστά. Το πιο γνωστό της χάπενινγκ ήταν το «κόψε
κομμάτι» – οι θεατές εκαλούντο να κόψουν τα ρούχα τους μ’ ένα ψαλίδι – με
αποτέλεσμα την πρόκληση σεξουαλικών υπαινιγμών.

Σήμερα στο «Δωμάτιο γυναικών» παρουσιάζει εικόνες του ουρανού που προβάλλονται
σε μια ασπρόμαυρη τηλεόραση, το Sky TV. Είναι οι εικόνες του σημερινού
ουρανού. Μα, μπορείτε πάντα να πείτε ότι είναι ο χθεσινός ουρανός ή ο ουρανός
πριν από 500 χρόνια, ότι δεν άλλαξε, ότι είναι χωρίς χρόνο. «Δεν πιστεύω στην
αντίληψη του πρωτότυπου έργου, και καθώς το κοινό είναι που μετράει, κάθε φορά
είναι κάτι διαφορετικό. Αυτό είναι όλο. Σαν μια παρτιτούρα. Στον πόλεμο, καθώς
μας εκκένωναν συνεχώς, κρεμόμουν από τον ουρανό. Ο ουρανός είναι ο αιώνιος
φίλος μας». Αλλού μικρές φράσεις γραμμένες με το χέρι από το Δένδρο των Ευχών,
«να γίνω ναυτικός, κηπουρός, αγρότης», «Κάθε Παρασκευή κοτόσουπα» κι αλλού
οθόνες με σύντομες εικόνες. Το πέταγμα μιας μύγας πάνω στο στήθος, το πέταγμα,
το βγάλσιμο του σουτιέν, η ελευθερία, και τέλος μια 77λεπτή ταινία το 1968 με
τίτλο «Βιασμός» – που έγινε λίγο πριν από τη γνωριμία της με τον Τζον Λένον.
«Ένας άνδρας με κάμερα καταδιώκει μια κοπέλα, που της κολλά μέχρι που πέφτει,
που βιάζει τον προσωπικό της χώρο, μέχρι του σημείου να την εμποδίζει να ζήσει
και να χάσει την εικόνα της».

«Γνώρισα όλα τα κλισέ»

Καλλιτέχνις και Γιαπωνέζα. Διπλό μειονέκτημα; «Γνώρισα όλα τα κλισέ. Στην
Αμερική ήμουνα η Ασιάτισσα, στην Ιαπωνία πολύ δυτική. Αισθανόμουν υποχρεωμένη
να παίρνω μια ενδιάμεση θέση, σαν γέφυρα. Με τον Τζον, αλλά και προηγουμένως,
είχα την εντύπωση πως έκανα τη γέφυρα μεταξύ Ανατολής και Δύσης, χωρίς να το επιδιώκω».