Ήρθε η ώρα της Aνατροπής…

Δημήτρης Παπαϊωάννου

Ανατροπή: H καινούργια λέξη στο λεξιλόγιο των καλλιτεχνών. Σαν κάθε νέα τάση
που χρησιμοποιεί τα δικά της κλειδιά και διά της επαναλήψεως ανοίγει πεδία
έρευνας, και οι λέξεις σηματοδοτούν διαθέσεις, προθέσεις, τάσεις. H λέξη
ανατροπή δεν είναι καινούργια, αλλά τον τελευταίο καιρό την ακούμε συχνά να τη
χρησιμοποιούν εμφατικά ορισμένοι από τους καλλιτέχνες. «Κάναμε μια ανατροπή»
έλεγε στους Δελφούς η Λυδία Κονιόρδου εξηγώντας την ύπουλη ειρωνεία που έβαλε
στη σκηνοθεσία της στον «Ίωνα» του Ευριπίδη. Προχθές ο Δημήτρης Παπαϊωάννου,
εξηγώντας τη φιλοσοφία των τελετών έναρξης και λήξης των Ολυμπιακών Αγώνων,
έλεγε «Να κάνουμε μια ανατροπή». Ερμηνεύοντας τις προθέσεις τους, έχω την
εντύπωση πως δεν εννοούν ριζική μεταβολή προς το αντίθετο, αλλά μια ισορροπία.
H ανατροπή στην τέχνη μπορεί να είναι ισορροπία. Γιατί όλη η προσπάθεια είναι
να εκφράσουν, χωρίς επαναλήψεις, αιώνια ζητήματα. Γι’ αυτό, όταν ακούμε
σοβαρούς καλλιτέχνες να μιλάνε για ανατροπή, ας μη βιαζόμαστε να περιμένουμε
μοντερνισμούς, αναποδογυρίσματα, εύκολες ριζικές μεταβολές προς το αντίθετο,
αλλά μια ισορροπία πολλών και διαφόρων δυνατοτήτων. Τα παλιό θα υπάρχει, όχι
σε ένα σούρσιμο κουρασμένο, τεμπέλικο κι εν τέλει ξεπερασμένο, αλλά ως βίωμα
και ως βάση έρευνας, αναζήτησης έκφρασης, ύφους, φόρμας. Πάντα το καινούργιο
θα βγαίνει από τη βεβαιότητα του παλιού, από τις εκδοχές της αντίδρασης, από
τα βιώματα του παρόντος και από την τόλμη των οραμάτων του μέλλοντος.