«Pαντεβού» Hνιόχων

Ο Έφηβος με τον μακρύ χιτώνα Ηνιόχου, πρωτότυπο έργο της κλασικής εποχής (μέσα 5ου αι. π.X.), είχε βρεθεί θαμμένος έξω από ένα ιερό, σε νησάκι ανοιχτά της Σικελίας, όπου βρισκόταν η φοινικο-καρχηδονιακή πόλη Μοτύη. Στην Ελλάδα θα… συναντήσει τον «ομόλογό» του Ηνίοχο των Δελφών

Μία ολυμπιακή αρχαιολογική έκθεση, διαφορετική από τις άλλες, ετοιμάζει για
τους Ολυμπιακούς του 2004 το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, σε συνεργασία με το
«Αθήνα 2004». Αντί να «εξάγουμε», όπως συνήθως, αρχαία ελληνικά αγάλματα, αντί
να «εισάγουμε», όπως συνήθως, αριστουργήματα της τέχνης, έχουμε μία έκθεση 150
αρχαιοτήτων, η πραγματοποίηση της οποίας σφραγίζεται από την ολυμπιακή ιδέα
της συμμετοχής δίχως παροχές και ανταλλάγματα.

H έκθεση «Αθλητισμός και Ολυμπισμός στην Περιφέρεια του Ελληνικού Κόσμου» θα
ανοίξει στις 15 Ιουνίου και θα λειτουργεί έως και τις 15 Σεπτεμβρίου του 2004.
Μία έκθεση που θα συγκινήσει, γιατί θα γνωρίσουμε την αρχαία τέχνη της Μεγάλης
Ελλάδας. Μία έκθεση προσφορά όλων των μουσείων της υποβαθμισμένης σήμερα Κάτω
Ιταλίας και Σικελίας στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας του 2004. H
παραχώρηση κάποιων έργων, τα οποία θεωρούνται αμετακίνητα, είναι ο δικός τους
τρόπος να συμμετάσχουν σε μια Ολυμπιάδα στην περιοχή τους, που τη νιώθουν πως
είναι και δική τους. Το αίμα νερό δεν γίνεται. Κι αυτό το γνωρίζουν πολύ καλά
οι άνθρωποι που ζουν στην περιφέρεια.

Τα μουσεία των Συρακουσών, του Ακράγαντα, του Τάραντα, του Ρήγιου, του
Παλέρμου, της Νάπολι, της Ιμέρας, του Σελινούντος, του Μπάρι, της
Καλτανιζέτας, του Καστελμπετράντο στέλνουν στην Αθήνα τα κειμήλια και τα
πειστήρια της καθημερινής άθλησης, της συμμετοχής σε αγώνες και της νίκης –
αγγεία, νομίσματα, βωμούς, αναθήματα, δίσκους, αλτήρες κ.ά. Στέλνουν όμως και
μερικά από τα πιο όμορφα έργα τέχνης που σμιλεύθηκαν μέσα από την καθημερινή
άσκηση στα γυμνάσια και τις παλαίστρες και στεφανώθηκαν για τους άθλους τους.

Οι Κούροι του Ακράγαντα και του Σελινούντα, μα πάνω απ’ όλα ο έφηβος Ηνίοχος
της Μοτύης, ένα μοναδικό στο είδος του μαρμάρινο άγαλμα του 5ου αι. π.X.
αντίστοιχο σε σημασία με τον μπρούντζινο Ηνίοχο των Δελφών, θα συμμετάσχουν
στην έκθεση «Ολυμπισμός και Αθλητισμός στην Περιφέρεια του Ελληνικού Κόσμου».
Στην έκθεση συμμετέχουν με εκθέματα και άλλες περιφέρειες του αρχαίου κόσμου,
η Ρόδος των Παλαιστών, η Μυτιλήνη, η Πάρος, η Εύβοια, η Κύπρος.

«Τότε, όπως και τώρα, η περιφέρεια του Ελληνισμού έδινε τους
περισσότερους Ολυμπιονίκες», λέει ο καθηγητής της Αρχαιολογίας κ. Νίκος
Σταμπολίδης, υπογραμμίζοντας το παράλληλο που βλέπουμε να συμβαίνει τα
τελευταία χρόνια. «Από τα χίλια και περισσότερα ονόματα αρχαίων Ελλήνων
Ολυμπιονικών που σώθηκαν ώς τις ημέρες μας, περίπου 60% ανήκουν σε Έλληνες του
λεγόμενου μείζονος Ελληνισμού. Αυτή η παρατήρηση έδωσε την ιδέα για την
πραγματοποίηση της έκθεσης, που ετοιμάζεται εδώ και τρία χρόνια. Στόχος μας
είναι να δείξουμε τι πήραν και τι έδωσαν οι Έλληνες στην περιφέρεια έξω από
τις μητροπόλεις όχι μόνο γεωγραφικά και όχι μόνο στον Ολυμπισμό ή τον
αθλητισμό, αλλά ευρύτερα.

Τι παρήγαγαν στις τέχνες, το εμπόριο, το πνεύμα της φιλοσοφίας τους, που είχε
ως επίκεντρο τον άνθρωπο». Όλοι οι αρχαίοι Ολυμπιονίκες από το 776 π.X. θα
δώσουν συμβολικά το «παρών» στην έκθεση, αφού το Μέγαρο Σταθάτου θα γεμίσει
εσωτερικά με στήλες στις οποίες θα αναγράφονται τα ονόματά τους. Μαζί και μία
στήλη με τα ονόματα όλων των νεώτερων Ελλήνων Ολυμπιονικών, «γιατί η Μνημοσύνη
είναι η μητέρα του Μουσών και το όνομα στον άνθρωπο είναι αυτό που έχει τη
μεγαλύτερη σημασία. Όσο τον θυμούνται, υπάρχει».

Και πινδαρικοί ύμνοι

Εκτός από τα εξαρτήματα της άθλησης και τα αντικείμενα που συνδέονται με τους
αγώνες – αλτήρες, πλεγίδες -, τις παραστάσεις της αθλητικής ζωής μέσα από την
αγγειογραφία, τα ανάγλυφα, τα αναθήματα που αφιέρωναν οι νικητές, τα νομίσματα
με αθλητικές παραστάσεις, τους βωμούς και τ’ αγάλματα, η έκθεση θα έχει και
τον βάρδο της, τους ύμνους που συνέθετε κατά παραγγελίαν ο Πίνδαρος για τους
νικητές των Αγώνων.