Kαι οι έξι πάνε για βραβείο

Μια χαρτονένια εγκατάσταση, ο Λαβύρινθος του N. Αλεξίου μπορεί να επαναλαμβάνεται στο άπειρον, να παίζεται σαν βιντεοπαιχνίδι, να διαβάζεται σαν κάτοψη

Τρία στα έξι έργα της έκθεσης που εγκαινιάσθηκε χθες βράδυ στο Ίδρυμα
ΔΕΣΤΕ είναι εγκαταστάσεις, στις οποίες κυριαρχούν οι ήχοι και η μουσική.
Τέσσερα χρησιμοποιούν προβολές ή βίντεο, ένα αποτελείται από κολάζ φωτογραφιών
και ένα είναι ζωγραφική.

Είναι όλοι καταξιωμένοι δημιουργοί. Καινοτομούν, ρισκάρουν, ανοίγουν
νέους δρόμους στην έρευνα, θέτουν ουσιαστικά ερωτήματα στον συνεχιζόμενο
διάλογο για τον άνθρωπο και την τέχνη. Επιλέχθηκαν από κριτική επιτροπή, βάσει
του δημιουργικού έργου τους και της συνέπειας που έχουν δείξει μέσα στον
χρόνο.

Ο Νίκος Αλεξίου συμμετέχει με μια χαρτονένια κατασκευή, έναν πολυώροφο
λαβύρινθο από μικρά δωμάτια, διαδρόμους, σκάλες, πόρτες, παράθυρα, όπου είναι
δυνατόν να ανέβεις, να κατέβεις, να προχωρείς συνεχώς, ακολουθώντας μια
διαδρομή, έναν κώδικα. Το έργο αποτελεί μικρογραφία της πολυπλοκότητας του
κόσμου. Αυτό που διαμηνύει είναι, όπως σημειώνεται, ότι, αν μέχρι τώρα ο φόβος
ήταν ένα βασικό εργαλείο της επιβίωσης και της προόδου του ανθρώπου, το
ζητούμενο σήμερα είναι να βρεις το θάρρος να περιπλανηθείς. Την ίδια διαδρομή
μπορεί να ακολουθήσει ο θεατής μέσα από ένα διαδραστικό ψηφιακό παιχνίδι, μέσω
μιας σχεδιαστικής κάτοψης και μέσω μιας βιντεο-προβολής.

Πόσο θεμιτό, όμως, είναι να διαγωνίζονται έργα ανόμοια, όπως λ.χ. μια
εγκατάσταση με έναν παραστατικό πίνακα; Ο ζωγράφος Απόστολος Γεωργίου, που
συμμετέχει με μεγάλα τελάρα, στα οποία κυριαρχούν οι ανθρώπινες φιγούρες, το
θέτει διαφορετικά. «Κάθε καλλιτέχνης διαγωνίζεται πρώτα με τον ίδιο τον εαυτό
του», λέει.

Στους πίνακες, η φαινομενική παραστατικότητα μπορεί να διαγωνίζεται με
την εννοιολογική τέχνη που βρίσκεται από κάτω. Υπάρχει, όμως, ένα κοινό
στοιχείο σε όλα τα έργα. Αυτό δεν βρίσκεται στην επιφάνεια. Είναι να έχουν
βάθος, ομορφιά. «Στο βάθος όλοι οι καλλιτέχνες είναι ίδιοι».

Ένα δεκάλεπτο φιλμ, αφιερωμένο στο «Θέατρο της Μνήμης» του Τζούλιο
Καμίλο, δημιούργησε ο Δημήτρης Κόζαρης, στην προσπάθειά του – που αφορά την
εποχή της Πληροφορικής – να διερευνήσει αν είναι δυνατόν να φτιάξουμε ένα
μηχάνημα που να παράγει γνώση. Επιπλέον, υποβάλλει τον θεατή στην εμπειρία τού
να γίνεται ο ίδιος μέρος του θεάτρου. Στο έργο του βλέπεις τον εαυτό σου να
γίνεται μέρος της αλληγορικής ταινίας, που αφορά την εξαφάνιση ενός παλιού
πίνακα του Τιτσιάνο. Καθώς ο Κόζαρης δουλεύει πολύ στην Ιταλία, όπου
λειτουργούν πολλοί «θεσμοί» που κεντρίζουν την καλλιτεχνική δημιουργία, είναι
θετικός απέναντι στην ιδέα ενός βραβείου: «Γιατί όχι; Νομίζω ότι όλοι οι
άνθρωποι θέλουμε να έχουμε κερδίσει ένα πρώτο βραβείο», λέει.

Ο Νίκος Ναυρίδης ετοίμασε μια ηχητική εγκατάσταση, ένα έργο χωρίς
«σώμα». Μπαίνεις στο άδειο δωμάτιο και το μόνο που ακούς είναι αναπνοές,
επιφωνήματα, ήχοι. Εισπνοή – εκπνοή, το γεμάτο και το άδειο, η εμφάνιση και η
εξαφάνιση, οι εναλλαγές που, όπως σημειώνεται, «ορίζουν τον ρυθμό της
ύπαρξης». Είναι ο χώρος που ερευνά ο καλλιτέχνης για να φθάσει μέσα από τη
σιωπή και το άδειο στην πρωταρχική μορφή επικοινωνίας.

H Μαρία Παπαδημητρίου συμμετέχει με μια προβολή που παρουσιάσθηκε
πρόσφατα στην έκθεση «Μανιφέστο 4», στη Φρανκφούρτη – από ένα έργο σε εξέλιξη,
το TAMA (προσωρινό αυτόνομο μουσείο για όλους), που δημιουργείται σε
συνεργασία με περιθωριακούς εθνικούς πληθυσμούς.

H αίθουσα πλημμυρίζει από τους ήχους του κλαρίνου του Γιώργου Μάγγα,
που παίζει με φόντο τούς καταρράκτες και τους κήπους της Λιβαδειάς. Το ταλέντο
της Παπαδημητρίου είναι να κινητοποιεί τους ανθρώπους ώστε να συμμετέχουν, να
ερευνά τις πολιτιστικές προτάσεις των περιθωριοποιημένων ομάδων.

Ο Νίκος Τρανός χρησιμοποίησε 3.600 ετερόκλιτες φωτογραφίες, με τις
οποίες κάλυψε ένα δωμάτιο – επιφάνειες από το πάτωμα έως το ταβάνι -, 52 τ.μ.,
για να συνθέσει το παζλ των τυχαίων, των διασταυρούμενων γεγονότων, βιωμάτων
στο έργο «Συλλάβισε τ’ όνομά σου. Εγκατάσταση ομοιοπαθητικής». Τουρίστες,
γκάνγκστερ, παρέες, αντικείμενα, κορίτσια, λουλουδάκια μάς βομβαρδίζουν χωρίς
ειρμό. Οι παγωμένες στιγμές της φωτογραφίας ζωντανεύουν χάρη στο φλας,
γίνονται πληροφορίες. «Κάθε στιγμή είναι μια πύλη φωτός», σημειώνει και
διερωτάται: «Μήπως το χάος χρησιμεύει ως όριο σε αυτό που άνευ του χάους θα
πήγαινε να χαθεί μέσα στο απόλυτο κενό;».

INFO

Έκθεση για το Βραβείο ΔΕΣΤΕ. Ίδρυμα ΔΕΣΤΕ (Ομήρου 8, Νέο Ψυχικό, τηλ.
210-6729.470), έως 25 Οκτωβρίου. H είσοδος είναι ελεύθερη για το κοινό