ΒΛΑΣΗΣ ΚΑΝΙΑΡΗΣ «Με την τέχνη δεν γίνονται επαναστάσεις»

«Ο ρόλος του πολίτη με ενδιαφέρει περισσότερο απ’ όλα κι έτσι αντιδρώ», λέει ο Βλάσης Κανιάρης

Στέκονται με την πλάτη γυρισμένη στον θεατή. Φιγούρες αφοσιωμένες στον «τοίχο»
(μήκους 4,5 μ.) που βρίσκεται μπροστά τους, γεμάτος ίχνη που άφησαν τα κόμματα
και οι εποχές. Διαβάζουν το κεντρικό σύνθημα που είναι γραμμένο με κεφαλαία:
«Ό,τι θέλει ο λαός, από πίσω και από μπρος». Και αποτελούν το νέο έργο του
διεθνώς αναγνωρισμένου Έλληνα καλλιτέχνη Βλάση Κανιάρη, ένα από τα δύο που θα
παρουσιάσει στην έκθεσή του στη Νέα Υόρκη (στο Ίδρυμα Ελληνικού Πολιτισμού),
την πρώτη στην 50χρονη εικαστική του πορεία, σε επιμέλεια του Μάνου Στεφανίδη.

«Εκείνο που προτείνω και εκθέτω είναι το σύνθημα», εξηγεί στα «ΝΕΑ» ο Βλάσης
Κανιάρης. «Μπορεί να μοιάζει λίγο χυδαίο, αλλά δεν έγινε με τέτοια πρόθεση.
Έχει σχέση με τη θέση που παίρνω πλέον στη ζωή. Θέλω να γίνει σαφές ότι και ο
θύτης και το θύμα είναι συνυπεύθυνοι για ό,τι συμβαίνει. Η Πολιτεία έχει
φτάσει στο σημείο, για να υπάρξει, να υπακούει στον εκβιασμό “ό,τι θέλει ο
λαός”. Και ο λαός εκβιάζει, γνωρίζοντας ότι αυτό θα του αποδώσει. Τελικά,
βγαίνουν όλοι ωφελημένοι από την αλληλεξάρτηση πονηριάς και κακοήθειας. Μπορεί
το δεύτερο μέρος του συνθήματος να είναι βάρβαρο και σκληρό, αλλά δεν βλάπτει.
Μέσα στα δεινά έχει γίνει ένα χοντροπέτσιασμα των ανθρώπων και δεν θίγονται
εύκολα, αν και δεν θέλω να προσβάλω κανέναν. Ας ψαχτεί ο καθένας με αφορμή το
έργο. Δεν έχω αυταπάτες ότι μπορεί να γίνει επανάσταση από μια έκθεση ή με την
τέχνη».

Ένα αγγούρι μήκους 1,70 μ. πάνω σ’ ένα γυάλινο τραπέζι και τυλιγμένο σε τις
σημαίες της Ελλάδας, της Τουρκίας, της Γιουγκοσλαβίας, της Ισπανίας και της
Ιταλίας – των χωρών δηλαδή που έστελναν τους περισσότερους μετανάστες προς τη
Γερμανία – είναι το δεύτερο έργο που θα παρουσιαστεί στη Νέα Υόρκη, υπό τον
τίτλο «Πού είναι ο Βορράς, πού ο Νότος;» δημιουργία με την οποία συμμετείχε
στην Μπιενάλε της Βενετίας το 1988 ο εκ των κορυφαίων εκπροσώπων της γενιάς
του ’60, καλλιτέχνης. «Δεν σχετίζεται όμως με τη σημερινή κατάσταση»,
διευκρινίζει. «Τότε υπήρχε ένα πλαίσιο που όριζε τους νόμους της σχέσης
ανάμεσα στη χώρα που έστελνε τους μετανάστες και σ’ εκείνη που τους δεχόταν.
Σήμερα δεν υπάρχει πλαίσιο. Είναι τέτοιο το αλαλούμ, που δεν μπορεί να με
απασχολήσει», λέει ο 75χρονος μοντέρνος δημιουργός, που ασχολήθηκε ιδιαίτερα
με τις περιφερειακές ομάδες.

Ο πρωτοπόρος – ο πρώτος που έκανε ατομική έκθεση αφηρημένης ζωγραφικής στην
Ελλάδα (1958) – και πολιτικοποιημένος καλλιτέχνης δεν αποδέχεται τον
χαρακτηρισμό του «στρατευμένου». «Επιστρατευμένος αν χρειαστεί ναι, αλλά
στρατευμένος όχι. Τόσο ίσως μόνο, όσο οφείλει ο κάθε πολίτης. Άρα ελεύθερος
και με ανοιχτά μάτια», υποστηρίζει.

«Τούτη η έκθεση είναι ένα προχώρημα της δουλειάς μου, όπως λίγο πολύ όλες μου
οι εκθέσεις. Επέλεξα τα συγκεκριμένα έργα, διότι είναι στο κλίμα όσων με
απασχολούν. Στη συγκεκριμένη περίπτωση πρόκειται για τη σχέση του πολίτη με
την εξουσία και τον διπλανό του, που ήταν και είναι επίκαιρη», επισημαίνει. «Ο
ρόλος του πολίτη με ενδιαφέρει περισσότερο απ’ όλα κι έτσι αντιδρώ. Η μάζα που
διαμορφώνει την κοινωνία, οι πολίτες, πρέπει να πάρουν την ευθύνη του ρόλου
τους. Και τον σημαντικό ρόλο που αποδίδω στον πολίτη, τον ζητάω και ελπίζω να
αποτελέσει τον τρόπο επικοινωνίας του με την τέχνη».

Όσο για το γεγονός ότι είναι η πρώτη φορά που κάνει ατομική έκθεση στις
Ηνωμένες Πολιτείες, το αποδίδει στην τύχη και η αντιμετώπιση του εκεί
φιλότεχνου κοινού δεν φαίνεται να τον απασχολεί. «Είτε έχω επιτυχία είτε δεν
έχω, δεν θα αλλάξω μυαλό. Στην ζωή μου, εξάλλου, δεν έκανα έργα. Έκανα
προτάσεις, που ενδεχομένως γίνονται έργα τέχνης. Εκείνες που έγιναν πριν από
50 χρόνια, ο χρόνος έδειξε ότι άντεξαν. Για τα πιο καινούργια δεν με
απασχολεί. Δεν απευθύνομαι σε πλήθος αγοραστών, ούτε σε φαν της δουλειάς μου.
Δεν είμαι τραγουδιστής. Οι λίγοι άνθρωποι με τους οποίους μού αρέσει να
επικοινωνώ, υπάρχουν».

Το επόμενο βήμα στην Αθήνα

Το επόμενο εικαστικό του βήμα θα είναι μάλλον στην Αθήνα, την ερχόμενη
σεζόν, με καινούργια έργα. «Δουλεύω περισσότερο από παλιότερα, ίσως γιατί
ξεκαθαρίζω κάποια πράγματα στο κεφάλι μου. Μπορεί κάθε χρόνος που περνάει να
είναι δυσάρεστο πράγμα, αλλά αισθάνομαι πιο ελεύθερος. Νιώθω πως λύθηκαν τα
χέρια μου. Πήρα την ευθύνη ορισμένων πραγμάτων και βλέπω πως οι αναστολές
μειώνονται. Φοβάμαι λιγότερο και είμαι πιο αποτελεσματικός».

INFO

Η έκθεση του Βλάση Κανιάρη εγκαινιάζεται απόψε στο Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού
της Νέας Υόρκης. Έως τις 30 Ιουνίου.