Γενετική απειλή από ύπουλη ρύπανση!

Η έρευνα έρχεται από τον Καναδά και φέρνει την πιο ανησυχητική από τις
αποδείξεις, πως η ρύπανση που προέρχεται από την καύση ορυκτών καυσίμων μπορεί
να προκαλέσει γενετικές ανωμαλίες που κληρονομούνται από τη μία γενιά στην
άλλη. «ΤΑ ΝΕΑ» συνομίλησαν με τον Τζιμ Κουίν (Jim Quinn), από το Πανεπιστήμιο
McMaster στο Οντάριο, η ερευνητική ομάδα του οποίου μελέτησε με λεπτομέρεια το
πώς αντιδρούν γλάροι και ποντίκια που εκτίθενται σε πολύ «συνηθισμένη» ρύπανση
– αυτή που προκαλούν εργοστάσια, τα οποία συνήθως βρίσκονται πολύ κοντά σε
κατοικημένες περιοχές.

Ο Κουίν ανησυχεί σοβαρά: «Αν αποδεικνύεται πως επηρεάζονται άμεσα είδη τόσο
διαφορετικά μεταξύ τους, όπως είναι οι γλάροι και τα ποντίκια, τι μας
καθησυχάζει, τι μας κάνει να πιστεύουμε πως οι άνθρωποι αποτελούν εξαίρεση;
Δεν μπορούμε να ξέρουμε ακριβώς (και ίσως θα αργήσουμε πολύ να μάθουμε), αλλά
φανταστείτε τι συμβαίνει στο σπέρμα μας. Η έρευνα πρέπει να συνεχισθεί.
Περιμένουμε πως θα εντοπίσουμε αντίστοιχη αύξηση σε γενετικές μεταλλάξεις και
στους ανθρώπους».

Οι επιπτώσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στον οργανισμό κληρονομούνται
– αυτή την υποψία επιβεβαίωσε η έρευνα στο McMaster και οι ειδικοί στις ΗΠΑ
και την Ευρώπη έχουν κάθε λόγο να την πάρουν στα σοβαρά. «Αρχικά εντοπίσθηκαν
γενετικές ανωμαλίες σε γλάρους (του είδους larus argentatus) που ζουν
εκτεθειμένοι σε πολυκυκλικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες. Η ρύπανση αυτού του
είδους προέρχεται κυρίως από μονάδες παραγωγής εργοστασίων και είναι
αποτέλεσμα της καύσης ορυκτών καυσίμων.

Σε πολλά πειράματα που έχουν γίνει σε εργαστήρια έχει επιβεβαιωθεί πως η
έκθεση σε μεγάλες δόσεις αρωματικών υδρογονανθράκων προκαλεί γενετική
μετάλλαξη. Οι γλάροι, βέβαια, ίσως να μην είναι η πιο χαρακτηριστική από τις
ομάδες των ειδών, γιατί εκτίθενται με πολλούς τρόπους στη ρύπανση – πέρα από
την εισπνοή του αέρα, επίσης μέσω του νερού και των ψαριών με τα οποία
τρέφονται».

Έτσι, οι ειδικοί θέλησαν να δουν τι ακριβώς συμβαίνει όταν κάποιος εκτίθεται
καθημερινά σε ατμοσφαιρική ρύπανση, μέσω της εισπνοής και μόνο. Ποιο άλλο
είδος πιο κατάλληλο από τα ποντίκια… Δημιούργησαν λοιπόν μικρά «ξενοδοχεία
ποντικών» (ναι, έτσι τα περιγράφουν ο Κουίν και ο στενός του συνεργάτης στο
Πανεπιστήμιο Κρις Σόμερς) και τα έστησαν προσωρινά δίπλα σε δύο μεγάλες
χαλυβουργίες (μονάδες που παράγουν το είδος της ρύπανσης που συναντά κανείς σε
κάθε γωνιά του πλανήτη). Τα «ξενοδοχεία» είχαν θέρμανση και εξαερισμό, η
αναλογία των φύλων ήταν 20 θηλυκά και 20 αρσενικά τρωκτικά, το ένα
εγκαταστάθηκε σε απόσταση ενός χιλιομέτρου από τα εργοστάσια και το δεύτερο
αρκετά μακρύτερα, σε απόσταση 30 χιλιομέτρων και σε σημείο κάθετο σε σχέση με
την κατεύθυνση των ανέμων που φυσούν συνήθως στην περιοχή.

«Τα ποντίκια έζησαν εκεί για 10 εβδομάδες ενώ δέχονταν καθαρή τροφή ή
νερό. Στη συνέχεια τα μεταφέραμε στο εργαστήριο, τα ζευγαρώσαμε και ψάξαμε να
βρούμε σημάδια της ρύπανσης στους… απογόνους τους. Δυστυχώς, ακόμη και
έπειτα από τόσο μικρή έκθεση στη ρύπανση, τα σημάδια υπήρχαν και τα είδαμε.
Γενετικές μεταλλάξεις σε ακολουθίες DNA – στα χρωμοσώματα που είχαν
κληρονομήσει τα νεαρά ποντίκια από τους γονείς τους».

Ίσως πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι η μεγάλη απόσταση από τις
βιομηχανικές πηγές ρύπανσης δεν φαίνεται να επηρεάζει καθοριστικά τις
συνέπειες. «Ακόμη περισσότερο το ότι δεν βρέθηκαν βλάβες που να οφείλονται
στις ακολουθίες DNA που μεταφέρονται από τη μητέρα – πράγμα που σημαίνει πως η
ρύπανση επηρεάζει κυρίως τα κύτταρα που δημιουργούν το σπέρμα. Τι να συμβαίνει
άραγε στους ανθρώπους; Πώς να επηρεάζεται το αντρικό σπέρμα; Οι υποψίες μας η
μία μετά την άλλη επιβεβαιώνονται».

Στο Θριάσιο Πεδίο και τον Ασπρόπυργο

Αθήνα και Θεσσαλονίκη είναι οι πόλεις της Ελλάδας όπου εντοπίζονται οι
υψηλότερες συγκεντρώσεις πολυκυκλικών αρωματικών υδρογονανθράκων, ιδιαίτερα
στις περιοχές που βρίσκονται μέσα και γύρω από τη βιομηχανική ζώνη. Αν
συγκρίνει κανείς τα στοιχεία για τις δύο πόλεις, η Αθήνα φαίνεται να είναι σε
χειρότερη μοίρα. Όπως επισημαίνει έκθεση της Greenpeace σχετικά με την
ατμοσφαιρική ρύπανση στην Ελλάδα, «ενώ οι εκπομπές αέριων ρύπων από τη
θέρμανση και τις μετακινήσεις είναι διάσπαρτες σε όλη την ευρύτερη περιοχή της
Αθήνας, οι εκπομπές από τη βιομηχανία είναι περισσότερο εντοπισμένες σε
συγκεκριμένες περιοχές, με συνέπεια να επηρεάζουν ενδεχομένως σημαντικά μόνο
τους κατοίκους αυτών των περιοχών και πολύ λιγότερο τον γενικότερο πληθυσμό».

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Θριάσιου Πεδίου, όπου το πρόβλημα της
ατμοσφαιρικής ρύπανσης και οι υψηλές μετρήσεις πολυκυκλικών αρωματικών
υδρογονανθράκων παραμένει φλέγον ήδη από τη δεκαετία του ’80. Μετρήσεις από
την Υπηρεσία Περιβάλλοντος του Δήμου Ελευσίνας εντοπίζουν τις υψηλότερες
συγκεντρώσεις στην Παραλία Ασπροπύργου και τις συνδέουν άμεσα με τη λειτουργία
του διυλιστηρίου της Πετρόλα.

«Κινδυνεύουν εκατοντάδες χιλιάδες»

«Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι σε ολόκληρο τον κόσμο ζουν κοντά σε
χαλυβουργίες και βιομηχανικές εγκαταστάσεις που επιβαρύνουν τον ατμοσφαιρικό
αέρα με πολυκυκλικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες», λέει ο Κρις Σόμερς,
συνεργάτης του καθηγητή Κουίν στο Τμήμα Βιολογίας του καναδικού Πανεπιστημίου
McMaster. «Η χημική αυτή ρύπανση αποτελείται από συστατικά ικανά να
προκαλέσουν γενετικές βλάβες-μεταλλάξεις στο DNA του σπέρματος που, όπως
δείχνουν οι αναλύσεις μας, εμφανίζονται με πολύ μεγαλύτερη συχνότητα στους
ανθρώπους και τα ζώα που ζουν κοντά στις βιομηχανικές εγκαταστάσεις και
εκτίθενται στη ρύπανση μέσω της εισπνοής».