Αγωνία για διάλογο

Έκλεισε δέκα χρόνια ζωής το εγκυρότερο ελληνικό περιοδικό για την ποίηση και
την ποιητική τέχνη που εκδίδει η «Νεφέλη». Όσοι παρακολούθησαν έστω και λίγα
από τα 20 ογκώδη τεύχη του, γνωρίζουν πολύ καλά πόσο μόχθο, πόση γνώση και
πόσο μεράκι κρύβουν.

Ο διευθυντής του περιοδικού Χάρης Βλαβιανός θα μπορούσε να νιώθει
ικανοποιημένος, αν δεν τον τριβέλιζαν ερωτήματα που πιστεύω ότι δεν αφορούν
μόνον την ποίηση, αλλά εκτείνονται σε ολόκληρο τον κορμό της πνευματικής μας
ζωής.

Δημοσιεύθηκαν στην «Ποίηση» πολλά έργα των πιο σπουδαίων Ελλήνων ποιητών,
αναδείχθηκε ο πλούτος της ευρωπαϊκής και της αμερικανικής σύγχρονης ποίησης,
της παγκόσμιας ποιητικής παράδοσης. Ακόμα: έξοχες μεταφράσεις, δοκίμια,
καταστατικά κείμενα της σύγχρονης σκέψης και άλλα πολλά. Δεν αρκούν αυτά;
Μπορεί, αλλά ο Βλαβιανός ξεκινάει από εκεί που τελειώνουν οι δημοσιεύσεις:

«Το ερώτημα που επανέρχεται, σχεδόν βασανιστικά, και στοιχειώνει την
προσπάθειά μας με το φάσμα μιας λίγο ώς πολύ βαριάς απογοήτευσης, είναι ένα:
Διαβάστηκαν όλα αυτά όπως τους άξιζε; Προσεγγίστηκαν με τους όρους που τα ίδια
τα κείμενα θέτουν ή προσπεράστηκαν βιαστικά, σαν curiosities με εξωτικό, κατά
κανόνα, ενδιαφέρον; Κι αν όντως διαβάστηκαν, γιατί δεν γέννησαν τον διάλογο;
Γιατί κανείς (πλην ελαχίστων) δεν αισθάνθηκε την ανάγκη να συνομιλήσει με τους
συγγραφείς, να αντιπαραθέσει επιχειρήματα στα επιχειρήματά τους, να συνδεθεί
(είτε θετικά είτε αρνητικά) με τους προβληματισμούς τους; (…) Οι λίγες
συζητήσεις – διαμάχες που κατά καιρούς πυροδότησε κάποια δημοσίευση στο
περιοδικό ήταν συνήθως οργισμένοι δικανικοί κάποιας αυθεντίας που θεωρούσε ότι
το κύρος της είχε τρωθεί και επειγόταν να το αποκαταστήσει αμέσως».

Αλλά σε ποιο χώρο της πνευματικής – και όχι μόνο – ζωής υπάρχει διάλογος, με
οργή αν θέλετε, αλλά με ευπρέπεια και επιχειρήματα επί της ουσίας; Με λίγες
εξαιρέσεις, οι διαφωνίες κατεβαίνουν στην κόλαση του προσωπικού μυρίζοντας
συμφέρον ή ανάγκη για ψυχανάλυση και βεβαίως όχι αγωνία για την Τέχνη.

Όμως, γράφει ο Βλαβιανός, η «Ποίηση» θα συνεχίσει με κύριο στόχο «τη
δημιουργία προϋποθέσεων για την ανάπτυξη ενός διαλόγου, ο οποίος, άσχετα αν
δεν καρποφόρησε όπως θα θέλαμε, διαπερνά ως αίτημα και επιδίωξη κάθε τεύχος
του περιοδικού…».

Λίγα από τα περιεχόμενα: Αρθούρος Ρεμπώ: «Παραληρήματα» σε μετάφραση
Χριστόφορου Λιοντάκη. Ουνγκαρέτι: «Περί ποιήσεως» και άλλα δοκίμια. Ελληνική
ποίηση: Ζέρβας, Γκανάς, Φωστιέρης, Βλαβιανός, Σταθόπουλος, Γραμμένος, Βέης,
Σερέφας, Σιγούρου. Μπέρχαρντ: Ποιήματα σε μετάφραση Αλέξανδρου Ίσαρη.

«ΝΑ ΕΝΑ ΜΗΛΟ»

Ένα «Μήλο» που ίσως πέσει προς τα… πάνω

Σημειώστε τα ονόματα των συγγραφέων που φιλοξενούνται σ’ αυτό το πρώτο τεύχος
της εξαμηνιαίας επιθεώρησης για τη σύγχρονη λογοτεχνία. Μη σας παραξενέψει αν
ύστερα από (λίγο; πολύ;) καιρό τα ανταμώσετε στις πρώτες σειρές των Ελλήνων
λογοτεχνών. Είναι τολμηρό αυτό που επιχειρεί η δημοσιογράφος Λώρη Κέζα και οι
Εκδόσεις Πατάκη: Μια φροντισμένη περιοδική έκδοση 136 σελίδων με κείμενα
συγγραφέων που μόλις ξεκίνησαν. Αλλά αν κάποιοι δεν τολμήσουν, με γνώμη και με
προσωπικό ρίσκο, πώς θα ακουστούν οι νέες φωνές; Το εγχείρημα μού θυμίζει κάτι
ανάλογο που συνέβη πριν από πολλά χρόνια σ’ αυτή την εφημερίδα. Ξεκινήσαμε τη
στήλη «Νέοι δημιουργοί» και δεν ήταν λίγοι αυτοί που τηλεφώνησαν απορώντας ή
επιτιμώντας: «Μα, ποιος είναι, τέλος πάντων, αυτός ο Λευτέρης Βογιατζής;»,
«Ποιος είναι αυτός ο Κωστής Παπαγιώργης;», «Ποιος ο Βασίλης Παπαβασιλείου;
Ποια η Μάγια Λυμπεροπούλου, ποιος ο Λευτέρης Ξανθόπουλος, ποιος ο Γιώργος
Χρονάς;». Οι απαντήσεις, υποθέτω, δόθηκαν.

Οι τρόποι επικοινωνίας και επιλογής στο «Μήλο» μπορεί να ξαφνιάζουν διάφορους
ας πούμε «πασέ», όπως ελόγου μου, αλλά κατανοώ πλήρως ότι γοητεύουν χιλιάδες
νεώτερους και νεώτατους. Γράφει λ.χ. στο εισαγωγικό της η Κέζα:

«Το “Μήλο” δεν έχει μανιφέστο. Δεν υπάρχει ούτε ομάδα ούτε Λουμίδης ούτε
κίνημα.

Ίσως να μην υπάρχει καν κοινό γούστο. Δεν συναντηθήκαμε ποτέ, δεν ψηφίσαμε τα
καλύτερα κείμενα και δεν είναι βέβαιο πως εκτιμάμε ο ένας τη δουλειά του
άλλου.

Όμως, από την αλληλογραφία μας (επικοινωνούμε μεταξύ μας ηλεκτρονικά) και από
τηλεφωνικές συζητήσεις, καταλήξαμε σε ορισμένες διαπιστώσεις…».

Ακολουθούν οι «διαπιστώσεις», που αξίζει να διαβαστούν. Ιδού τώρα τα ονόματα
που δημοσιεύθηκαν στο πρώτο τεύχος:

Βασιλική Αλμπάνη, Νίκος Βλαντής, Γιάννης Καραντώνης, Πάνος Καρνέζης, Λώρη
Κέζα, Παντελής Κοντογιάννης, Αύγουστος Κορτώ, Μιχάλης Μιχαηλίδης, Νικ Μπήτνικ,
Ηρακλής Μπογδάνος, Λαυρεντίας Μπωλιέ, Βασίλης Ρούβαλης, Δημήτρης Γ.
Στεφανάκης, Λάκης Φουρουκλάς, Εσπίδο Φρέιρε, Βαγγέλης Χατζηγιαννίδης και
συνέντευξη του Γιώργου Σαλαμά στον Θωμά Μοσχόπουλο.

Έχω την αίσθηση ότι το «Μήλο» μπορεί να κοντράρει τον νόμο του Νεύτωνα. Θα δούμε.

«ΟΔΟΣ ΠΑΝΟΣ»

Μνήμη Μαλβίνας Κάραλη (1954-2002)

Μια πλημμύρα από επίθετα, χαρακτηρισμούς, αλλά και λόγια ψυχής: απρόβλεπτη,
αυτοκαταστροφική, γενναιόδωρη, αιρετική, σαρκαστική, ασυμβίβαστη, αλλά και
συνεσταλμένη και «όλη της η ζωή μια περιπέτεια»… Σπάνια έχω διαβάσει κείμενα
με χαρακτηρισμούς τόσο αντιφατικούς για ένα πρόσωπο. Αυτή ήταν η συνάδελφος
Μαλβίνα Κάραλη, η χαρισματική, για όσους τη γνώρισαν από κοντά. Και δεν είναι
λίγοι αυτοί που καταθέτουν μνήμες και γνώμες στο αφιερωματικό τεύχος του
περιοδικού. Οι πιο γνωστοί: Μαριάννα Βαρδινογιάννη, Λευτέρης Βογιατζής, Κωστής
Παπαγιώργης, Λούλα Αναγνωστάκη, Σταμάτης Κραουνάκης, Χάρις Αλεξίου, Ελένη
Βιτάλη, Δήμητρα Λιάνη-Παπανδρέου, Γιώργος Πάτσας, Έλλη Στάη, Λάκης Λαζόπουλος,
Έλενα Ακρίτα κ.α. Κι ακόμα, συνεντεύξεις και κείμενα της ίδιας, συνέντευξη με
την κόρη της Μαριάννα, ένα μονόπρακτο του Γιώργου Χρονά με τίτλο «Στη Φρουρά
της Μαλβίνας». Την επιμέλεια του φροντισμένου αφιερώματος είχε ο Πέτρος
Μπιρμπίλης, που πήρε και τις συνεντεύξεις. Τελειώνοντας την ανάγνωση του
τεύχους έχω την αίσθηση ότι κάποιος που δεν τη γνώρισε από κοντά θα καταλήξει:
Η Μαλβίνα Κάραλη δεν ήταν ένας καθημερινός άνθρωπος.

«NATIONAL GEOGRAPHIC»

Κρασί

Έχουμε και λέμε: Οδοιπορικά στην Καμπούλ, στη Χαβάη, στο… Διάστημα, αλλά και
στην Άρτα. Συγκλονιστική η «Επιβίωση στη Σαχάρα», μια απίστευτα σκληρή
διαδρομή 2.400 χιλιομέτρων από τη λίμνη Τσαντ στην Τρίπολη της Λιβύης.
Συντροφιά του John Hare και της ομάδας του οι πιστές τους καμήλες. Κι από την
Έρημο στην Αλάσκα, όπου ζουν οι κουκουβάγιες του χιονιού, ένα από τα πιο άγρια
αρπακτικά.

Το τεύχος ανοίγει με το θέμα «Κρασί». Στοιχεία ιστορικά, γεωπονίας και
γευσιγνωσίας, που έχουν πάψει πλέον να αφορούν μόνον τους ειδικούς, αφού
αρκετοί συνέλληνες έχουν ήδη το αμπελάκι τους…

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

* «ΠΟΙΗΣΗ»: Ασκληπιού 6, Αθήνα – 106 80, τηλ.: 210-3607.744

* «ΝΑ ΕΝΑ ΜΗΛΟ»: Τ.Θ. 31749. Ταχ. Κωδ. 100 35, na-ena-milo@yahoo.gr

* «ΟΔΟΣ ΠΑΝΟΣ»: Διδότου 39, Αθήνα 106 80, τηλ. 210-3616.782

* «NATIONAL GEOGRAPHIC»: Χρ. Λαδά 2, Αθήνα 102 37, τηλ.: 210-3333.456.