Αναζητώντας τον περσικό στόλο!

Το ωκεανογραφικό σκάφος, εξοπλισμένο με κάμερες, ηχοβολιστικά μηχανήματα σάρωσης του βυθού και άλλα προϊόντα της σύγχρονης τεχνολογίας, θα τεθεί επί τα ίχνη των Περσών του Δαρείου

Αξιοποιώντας τις δυνατότητες που παρέχει η «Θέτις», ένα από τα πιο εξελιγμένα
ωκεανογραφικά βαθυσκάφη για την έρευνα των βυθών, η Καναδική Αρχαιολογική
Σχολή ζήτησε τη συνεργασία της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων για μια πρωτότυπη
προκαταρκτική αναγνωριστική έρευνα στη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Νέων Ρόδων –
Τρυπητής.

Στόχος να επιβεβαιωθεί ένα ιστορικό γεγονός που αναφέρει ο Ηρόδοτος. Ότι δύο
χρόνια πριν από τη Μάχη του Μαραθώνα το 492 π.Χ. σ’ αυτήν ακριβώς την περιοχή
βυθίστηκαν περίπου 300 πλοία, τα μισά του στόλου των Περσών, που είχε
επικεφαλής τον Μαρδόνιο, γαμβρό του βασιλιά Δαρείου. Είκοσι χιλιάδες άνδρες
χάθηκαν στον βυθό. Αιτία της καταστροφής ήταν μια καταιγίδα. Για ν’ αποφύγει
τον περίπλου του Άθω ο Ξέρξης, κατά τη μεγάλη εκστρατεία του αργότερα,
προχώρησε σ’ ένα μεγάλο τεχνικό έργο. Τη διάνοιξη μιας διώρυγας που έχει
βρεθεί στα Νέα Ρόδα, μήκους και πλάτους αρκετού ώστε να σύρει δύο τριήρεις.

Τούτη η έρευνα θα πραγματοποιηθεί, εφόσον εγκριθεί από το Κεντρικό
Αρχαιολογικό Συμβούλιο, στα πλαίσια του προγραμματισμού του 2003 της Εφορείας
Εναλίων Αρχαιοτήτων του υπουργείου Πολιτισμού, που αντιμετώπισε φέτος
αρκετές… φουρτούνες στη στεριά.

Οι καταδύσεις του προσωπικού έχουν απαγορευθεί με απόφαση του
Διοικητικού Εφετείου μέχρις ότου εγκριθεί κανονισμός που να ρυθμίζει τα των
καταδύσεων – από τον χρόνο παραμονής των δυτών στον βυθό μέχρι τα επιδόματα
και συνταξιοδοτικά θέματα.

Για το 2003 οι προτεραιότητες της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων στρέφονται προς
δύο κατευθύνσεις. Την καταγραφή, αποτύπωση, χαρτογράφηση αρχαιολογικών χώρων
και ναυαγίων, όπου τον πρώτο λόγο δεν έχουν οι δύτες, αλλά η χρήση και ο
συνδυασμός συστημάτων της νέας τεχνολογίας, δηλαδή τα τηλεκατευθυνόμενα
υποβρύχια οχήματα, τα ηχοβολιστικά μηχανήματα πλάγιας σάρωσης κ.ά.

Για τις παράκτιες περιοχές προγραμματίζονται συστηματικές αποτυπώσεις και
έρευνες με συμβατικούς τρόπους στις Άλες Φθιώτιδας, την Παλαιά Επίδαυρο, τις
Κεχρεές Κορινθίας, την αρχαία Φειά στο Κατάκολο Ηλείας.

Πέντε ναυάγια σε δύο εβδομάδες

Πέντε άγνωστα αρχαία ναυάγια εντόπισε φέτος σε χρόνο-ρεκόρ δύο εβδομάδων το
«Θέτις», το αυτόνομο υποβρύχιο του Εθνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών, στις
περιοχές Καλύμνου, Λειψών, Ψερίμου και Τελένδου. Στο ίδιο διάστημα μια δεύτερη
έρευνα δοκίμασε με επιτυχία τα συστήματα ανέλκυσης και σωστικής ανασκαφής στην
Αστυπάλαια, όπου ανασύρθηκε από ναυάγιο της ρωμαϊκής εποχής, σε βάθος 50
μέτρων, μια μολύβδινη σαρκοφάγος. Εργασίες που υπό κανονικές συνθήκες απαιτούν
δεκαπλάσιο χρόνο. Ποια τα πλεονεκτήματα της νέας τεχνολογίας και ως ποιο
σημείο μπορεί αυτή να υποκαταστήσει τον ανθρώπινο παράγοντα στην αρχαιολογική
έρευνα των βυθών; «Είναι προφανές ότι ο επιστημονικός στόχος επιτυγχάνεται σε
ελάχιστο χρόνο, έχουμε εξοικονόμηση του ανθρώπινου δυναμικού και ελάττωση των
πιθανών κινδύνων στους οποίους εκτίθεται», απαντά η έφορος Εναλίων Αρχαιοτήτων
κ. Αικατερίνη Δελαπόρτα. «Η σχέση κόστους – αποτελέσματος είναι συμφέρουσα σε
μεγάλα βάθη όπου ο χρόνος παραμονής των δυτών στον βυθό είναι ελάχιστος, ώστε
να ελεγχθεί πλήρως μια μεγάλη θαλάσσια έκταση που απαιτεί χρονοβόρο διαδικασία
εάν γίνει από πολυάριθμο καταδυτικό συνεργείο και κυρίως φθορά και επιβάρυνση
του ανθρώπινου οργανισμού». Το βαθυσκάφος σε οκτώ ώρες έχει τη δυνατότητα να
καλύψει 288 στρέμματα, ενώ ένας δύτης χρειάζεται δέκα μέρες για να καλύψει
πέντε στρέμματα.