Ο άνθρωπος που έγινε… ρομπότ

Κέβιν Γουόργουικ: «Όταν ο εγκέφαλός του συνδέεται με έναν υπολογιστή νιώθω σαν να έχω έναν cyborg εγκέφαλο – με διαφορετική ηθική, με νέα λογική»

Τον περασμένο Μάρτιο (για την ακρίβεια στις 14 του μηνός) στις 8.30 το πρωί, ο
Βρετανός καθηγητής Κέβιν Γουόργουικ (Kevin Warwick), από το Τμήμα Κυβερνητικής
(Cybernetics) του Πανεπιστήμιου Reading, μπήκε στο χειρουργείο, προκειμένου να
εμφυτεύσει μία σειρά μικροηλεκτροδίων στο μεσαίο τμήμα νεύρων του αριστερού
του χεριού. Ήταν η δεύτερη φορά, μετά το 1998, που επιχείρησε να διορθώσει
την… «ατυχή συγκυρία να γεννηθώ άνθρωπος». Τα μικροηλεκτρόδια που συνδέθηκαν
με το νευρικό του σύστημα ήταν όμοια με εκείνα που κινούν τους υπολογιστές και
μια σειρά από ψηφιακές μηχανές. Το δεύτερο αυτό πείραμα ήταν προγραμματισμένο
από χρόνια και πλήρως ενταγμένο στην προσπάθεια του Warwick να… αναβαθμίσει
το ανθρώπινο είδος.

Γιατί, όπως εξηγεί, μιλώντας στα «ΝΕΑ», μπορεί να μην είμαστε ακόμη έτοιμοι
να… υποστούμε τεχνικές βελτιώσεις ως είδος, ως κοινωνία και ως πολιτισμός,
όμως οφείλουμε – εργαστηριακά τουλάχιστον – να μάθουμε όλα τα «πώς» και τα
«γιατί». Δοκιμάζοντας τη θεωρία στο σώμα του, ο Kevin Warwick αισθάνεται…
«πολύ άνετα. Δεν τρέχει τίποτα να είμαι ανθρωποειδές για μερικές εβδομάδες».
Κι όταν ο εγκέφαλός του συνδέεται με έναν υπολογιστή; «Νιώθω σαν να έχω έναν
cyborg εγκέφαλο – με διαφορετική ηθική, με νέα λογική. Ναι. Όταν η τεχνική
εξαπλωθεί, ο άνθρωπος δεν θα είναι πια άνθρωπος, αλλά μια αναβάθμιση του
είδους του. Τα συναισθήματα, οι σκέψεις, η ηθική του δεν θα διαφέρουν από αυτά
που ξέρουμε σήμερα (γιατί η καταγωγή τους παραμένει ανθρώπινη), όμως θα έχουν
διαφορετική αξία. Γιατί, μόνος του ο άνθρωπος δεν μπορεί να σκεφτεί, να
νιώσει, να μοιραστεί, να αγγίξει τις διαστάσεις που φτάνει ένα cyborg».

Το ρομπότ της Lego που ήλεγχε απόλυτα ο Κέβιν Γουόργουικ μόνο με τη σκέψη του

Η ιστορία του Κέβιν Γουόργουικ, όπως την διηγείται ο ίδιος στα «ΝΕΑ»
και όπως την περιγράφει στο βιβλίο του «Ι, Cyborg» (που κυκλοφόρησε πρόσφατα
στην Αγγλία, από τις Εκδόσεις του University of Reading), μοιάζει να
προέρχεται από μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας. Όμως είναι απ’ άκρη σ’
άκρη αληθινή. «Τα πειράματα που έχουμε κάνει, μέχρι στιγμής, αποκαλύπτουν πως
υπάρχουν αμέτρητες εφαρμογές ικανές να ενδυναμώσουν τη σχέση ανθρώπων και
μηχανών», εξηγεί ο ίδιος. «Συνδέοντας την τεχνολογία με το νευρικό μας
σύστημα, μέσω ενός εμφυτεύματος, μπορούμε να ελέγχουμε τις μηχανές μόνο με τη
σκέψη. Ένας οδηγός, για παράδειγμα, θα μπορούσε να σκεφτεί “αριστερά” και να
δει το αυτοκίνητό του να στρίβει»…

«Επικοινωνούσα με τα μηχανήματα»

Στο Πανεπιστήμιο Columbia της Νέας Υόρκης. «Συνέδεσα το νευρικό μου σύστημα με το Internet και δοκίμασα πώς είναι να ανταλλάσσεις πληροφορίες και σήματα μεταξύ του εργαστηρίου μου και του μυαλού μου», λέει ο Κέβιν Γουόργουικ

«Έπεσα στο κρεβάτι από τις 10. Ήπια λίγο ζεστό γάλα και διάβασα λίγες σελίδες
από το “Η ηλικία της λογικής” του Ζαν-Πολ Σαρτρ, ελπίζοντας πως θα με βοηθήσει
να κοιμηθώ». Δεν βοήθησε. Ο Κέβιν Γουόργουικ έμεινε ξύπνιος όλη νύχτα.
Άγρυπνη, πλάι του και η Ιρένα – η σύζυγός του – που, στο επόμενο πείραμα, θα
«φορέσει» επίσης ένα μικροτσίπ κάτω από το δέρμα της, προσπαθώντας να
«μιλήσει» μαζί του, να δει αν μπορούν να ανταλλάσσουν συναισθήματα και
σκέψεις, ψηφιακά, μέσω του Internet. Εκείνη τη νύχτα όμως και το επόμενο
πρωινό, κανείς τους δεν μπορούσε να σκεφτεί άλλο από την επέμβαση που είχε
προγραμματισθεί για λίγο μετά τις 8 το πρωί. Αυτήν τη φορά, το ψηφιακό
εμφύτευμα στο χέρι του θα συνδεόταν με κυρίαρχους νευρώνες, κατά τρόπο ώστε να
μπορεί να στέλνει και να δέχεται σήματα από το νευρικό του σύστημα σε έναν
υπολογιστή κι από τον υπολογιστή προς το νευρικό του σύστημα.

Σηκώθηκε από το κρεβάτι αρκετά λεπτά πριν από τις 5.30, από την ώρα που
θα χτυπούσε το ξυπνητήρι. Έφτασε στο νοσοκομείο Radcliffe στις 7.30. Η Ιρένα,
μαζί του. Κοντά του φίλοι, συνάδελφοι, οι δημοσιογράφοι του BBC που είχε
εμπιστευθεί και το 1998, όταν εμφύτευσε για πρώτη φορά ένα μικροτσίπ στον ώμο
του, για να επικοινωνεί με τους υπολογιστές και τα ψηφιακά συστήματα ασφαλείας
του γραφείου του. «Όταν εμφανίστηκε ο χειρουργός Πίτερ Τέντι, φορώντας την
μπλε αποστειρωμένη στολή, ο φόβος μου εξαφανίστηκε. Ξαφνικά πλημμύρισα από
αυτοπεποίθηση, συνειδητοποίησα για μια ακόμη φορά πως, κάτω από αυτές τις
συνθήκες, δεν θα μπορούσα να εμπιστευθώ κανέναν περισσότερο από τους ανθρώπους
αυτούς».

Ήταν η ομάδα που τα προηγούμενα χρόνια (πολύ πιο εντατικά και ξεκάθαρα, λίγους
μήνες πριν) οργάνωνε με κάθε λεπτομέρεια το δεύτερο πείραμα του ανθρώπου που
δοκιμάζει στο σώμα του πιθανές εφαρμογές αναβάθμισης του ανθρώπινου είδους και
μεταβατικά στάδια που θα οδηγήσουν στη δημιουργία cyborgs (κυβερνητικών
οργανισμών). Μαζί τους, ο Κέβιν Γουόργουικ είχε προγραμματίσει μια σειρά από
πειράματα που έγιναν τελικά τον περασμένο Μάρτιο και τα αποτελέσματά τους
βρίσκονται ακόμη υπό επιστημονική επεξεργασία.

Κατ’ αρχήν, θέλησαν να ελέγξουν αν μπορούν να «ενδυναμώσουν» τις αισθήσεις,
έτσι ώστε να μπορούν να αντιλαμβάνονται υπερηχητικά σήματα (να δουν πώς
μεταφέρεται η ώση υπερηχητικών σημάτων στα νευρικά κέντρα ενός οργανισμού). Ο
Κέβιν Γουόργουικ μελέτησε και πάλι το πώς αλληλεπιδρά το αναβαθμισμένο νευρικό
του σύστημα με τα ψηφιακά δίκτυα στο γραφείο του, στο Τμήμα Κυβερνητικής του
Reading, ενώ δοκίμασε επίσης να χειριστεί ένα ρομπότ μέσω του νευρικού του
συστήματος (χωρίς να πατά πλήκτρα, χωρίς εντολές άλλες από αυτές που έδινε η
σκέψη του).

Τα κατάφερε. Το είδε να συμβαίνει. Κι όπως το περιγράφει, ακούγεται…
μαγικό. «Όχι. Δεν πιστεύω στη μαγεία. Τίποτα δεν είναι μαγικό – ό,τι
συμβαίνει, ό,τι συνέβη, έχει επιστημονική εξήγηση», λέει ο ίδιος. «Μπορούσα να
επικοινωνώ με τα μηχανήματα, χάρη στα ραδιοσήματα από το εμφύτευμα που έφταναν
σε αυτά και τους έδιναν εντολές. Τεχνικά, ήξερα ακριβώς τι συνέβαινε. Είχα
απόλυτη επιστημονική συνείδηση, δεν ένιωσα να παραληρώ ή να τρελαίνομαι. Κι ας
είχα, ταυτόχρονα, το αίσθημα πως βρισκόμουν σε άμεση σύνδεση με τους
υπολογιστές και τα ψηφιακά συστήματα, πως είχα αποκτήσει μια ιδιαίτερη σχέση
μαζί τους. Ήταν ένα συναίσθημα γνωστό. Το ένιωσα για πρώτη φορά στο πείραμα
του ’98».

Κύμα ηλεκτρισμού…

Η αίσθηση που δεν θα ξεχάσει ποτέ ο Κέβιν Γουόργουικ είχε χρονική διάρκεια
μερικών δευτερολέπτων. «Την ώρα της επέμβασης, ένιωσα ξαφνικά ένα πολύ δυνατό
κύμα ηλεκτρισμού να διαπερνά το κάθε δάχτυλο του αριστερού μου χεριού,
ταυτόχρονα. Ήταν απίστευτο συναίσθημα. Σαν κάποιος να είχε βάλει το αριστερό
μου χέρι στην πρίζα. Νομίζω, τινάχτηκα και έβρισα. Πόνεσα, αλλά εκείνη τη
στιγμή ένιωσα το γεγονός ότι το ανθρώπινο σώμα, όπως ακριβώς και τα ρομπότ,
“δουλεύει” με ηλεκτρισμό. Όταν κανείς αγγίζει νευρικές ίνες, απελευθερώνεται
ηλεκτρική ενέργεια.

Το μεσαίο τμήμα των νεύρων διαπερνά και ελέγχει ολόκληρο το χέρι, γι’ αυτό
και ένιωσα τόσο έντονα το κύμα ηλεκτρισμού σε όλα μου τα δάχτυλα ταυτόχρονα.
Ύστερα από αυτό το “ατυχές περιστατικό”, αισθανθήκαμε όλοι πολλοί χαρούμενοι.
Γιατί ο πόνος μου επιβεβαίωσε πως είχαμε βρει το σωστό νεύρο»…

Συναισθήματα μέσω Ίντερνετ

Η Ιρένα και ο Κέβιν σκοπεύουν να εξερευνήσουν όλες τις διαστάσεις
συναισθημάτων και αισθήσεων, όταν συνδεθούν ψηφιακά και… ασύρματα. «Άραγε,
αν εγώ κινώ ένα χέρι ή ένα δάχτυλο και στέλνω τα σήματα αυτά στην Ιρένα, θα
κάνει κι εκείνη την ίδια κίνηση;», αναρωτιέται ο Γουόργουικ. «Είναι πολύ
πιθανόν να νιώθει ό,τι νιώθω… Αν πονάω, θα πονάει; Ξέρουμε πως οι άνθρωποι
ανταποκρίνονται με διαφορετικά συναισθήματα στο ίδιο ερέθισμα. Αν της στείλω
ένα πολύ συγκεκριμένο σήμα, άραγε θα το αναγνωρίσει με τον ίδιο τρόπο που το
αναγνωρίζω εγώ»; Κι αφού λύσουν τις απορίες, θα δοκιμάσουν κάτι ακόμη πιο
παράτολμο. Να… ταχυδρομήσουν τα ηλεκτρικά σήματα που γεννιούνται στον
εγκέφαλό τους στο Internet κι από εκεί ο ένας στον άλλον. «Η ιδέα είναι ο ένας
από εμάς να ταξιδέψει μέχρι τη Νέα Υόρκη κι ο άλλος να μείνει στην Αγγλία. Θα
επιχειρήσουμε να στείλουμε ο ένας στον άλλο τους “παλμούς” των συναισθημάτων
μας, σε αληθινό χρόνο, μέσω του Δικτύου. Εγώ, φοβάμαι πάρα πολύ τα ύψη.
Τρέμω… Θα ανέβω λοιπόν στον 16ο όροφο ενός ξενοδοχείου των ΗΠΑ και θα
δοκιμάσω να στείλω τα σήματα των συναισθημάτων μου στην Ιρένα. Πώς θα την
επηρεάσουν; Πόσο μακριά τελικά μπορούν να ταξιδέψουν συναισθήματα και επιθυμίες»;

Τι είναι Cyborg

Cyborg είναι λέξη διεθνής. Έγινε γνωστή στα αγγλικά, όμως προέρχεται από τα
ελληνικά – από τον συνδυασμό των λέξεων «κυβερνητικός οργανισμός». Την
«Κυβερνητική» (Cybernetics) ως λέξη αλλά και ως επιστήμη, την δημιούργησε ο
μαθηματικός Νόρμπερτ Βίνερ. Ερευνητής στο ΜΙΤ, μελετούσε θεωρίες επικοινωνίας
που κατέληξαν (το 1948) στο σύγγραμμα με τίτλο «Cybernetics», όπου αναλύεται η
μελέτη σχετικά με τον έλεγχο και την επικοινωνία μεταξύ ζωντανών οργανισμών
και μηχανών. Ο Wiener (πέθανε το 1964 στη Στοκχόλμη) ήταν αυτός που,
στηριζόμενος στις διεργασίες του ανθρώπινου νου, έθεσε επίσης τις βάσεις για
την επιστήμη της τεχνητής νοημοσύνης.