ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟΣ Η χαμένη Μικρασία

«Στον δρόμο του Καράκιοϊ » (1921): ένα από τα 15 έργα που ακόμα και ο δημιουργός τους Περικλής Βυζάντιος θεωρούσε ως χαμένα και εντοπίστηκαν στο Ιστορικό Μουσείο

Ένα ανέλπιστο και συγκινητικό εύρημα από τον καιρό της Μικρασιατικής
Εκστρατείας του 1921-22, δεκαπέντε μικροί πίνακες του Περικλή Βυζάντιου με
μικρασιατικά θέματα, που εθεωρούντο και από τον ίδιο χαμένοι, εντοπίστηκαν
πρόσφατα στο Ιστορικό Εθνολογικό Μουσείο και θα εκτεθούν από την Πέμπτη στην
Αίθουσα Τέχνης Αθηνών.

Οι θεωρούμενοι ως χαμένοι 15 πίνακες του Περικλή Βυζάντιου αποτελούν το
προοίμιο της μεγάλης έκθεσης που πρόκειται ν’ ακολουθήσει την 1η Δεκεμβρίου
στην Παλαιά Βουλή με τίτλο «Ο Ελληνισμός της Μικράς Ασίας, Κωνσταντινούπολης
Ανατολικής Θράκης».

«Σίγουρα θα πρέπει να υπάρχουν κι άλλοι, “μικρασιατικοί” πίνακες, όχι μόνο του
Περικλή Βυζάντιου, αλλά και του Σπύρου Παπαλουκά και του Παύλου Ροδοκανάκη,
καθώς και οι τρεις ζωγράφοι υπηρέτησαν ως στρατιωτικοί ζωγράφοι της
Μικρασιατικής Εκστρατείας στη Γεωγραφική Υπηρεσία του Στρατού, και εξέθεσαν
πάνω από εκατό έργα τους το 1922 στο Ζάππειο, τα οποία μάλιστα επωλούντο»,
υποστηρίζει η κυρία Μαρλένα Λιακοπούλου, κόρη του Περικλή Βυζάντιου.

Ο Περικλής Βυζάντιος το 1921 σε σχέδιο της Θάλειας Φλωρά – Καραβία

Από εκείνη την έκθεση σώθηκε ένα σημαντικό ντοκουμέντο, ο κατάλογος των
έργων, μαζί με τις τιμές τους. Ένας, μάλιστα, μικρός πίνακας του Περικλή
Βυζάντιου εντοπίστηκε ήδη στα χέρια ιδιώτη συλλέκτη. Άλλοι πίνακες ήταν
ενυπόγραφοι κι άλλοι ανυπόγραφοι. Κι αν κρίνει κανείς από τα θέματά τους, που
είναι περισσότερο τοπία και στιγμιότυπα της ζωής Ελλήνων και Τούρκων, παρά οι
στρατιωτικές επιχειρήσεις, μπορεί να φαντασθεί τους ζωγράφους – φαντάρους να
κυκλοφορούν ελεύθερα και με φιλικές διαθέσεις ανάμεσα στον κόσμο ακολουθώντας
τον Στρατό, από τη Σμύρνη έως τη Σίπυλο, τον ποταμό Σαγγάριο, και το Εσκί
Σεχίρ.

Είναι χαρακτηριστικά γι’ αυτή την καλλιτεχνική αποστολή στη Μικρά Ασία όσα
αναφέρει ο Περικλής Βυζάντιος στην αυτοβιογραφία του που εκδόθηκε από το
Μορφωτικό Ίδρυμα της Εθνικής Τράπεζας.

«Το 1921 ορισθήκαμε ζωγράφοι του Στρατού, ενώ ήμασταν στρατιώτες, οι
ζωγράφοι Παύλος Ροδοκανάκης, Σπύρος Παπαλουκάς κι εγώ. Εργασθήκαμε ένα χρόνο
και λίγο πριν τη Μικρασιατική Καταστροφή εκθέσαμε τα έργα μας στο Ζάππειο, σε
χωριστή μεγάλη αίθουσα, μαζί με το φωτογραφικό τμήμα της Χαρτογραφικής
Υπηρεσίας. Επειδή, όμως, εγώ εργαζόμουνα συγχρόνως με σκίτσα, μαζί με τον
Σπύρο Μελά στον “Ελεύθερο Τύπο”, θεωρηθήκαμε και οι τρεις αντιδραστικοί. Μας
συνέλαβαν λοιπόν και μας έστειλαν μαζί με τα έργα μας στο Στρατηγείο της
Μικράς Ασίας, στη Σμύρνη. Ακολούθησε η Καταστροφή, και σωθήκαμε εμείς, όχι
όμως και τα υπέρ εκατό έργα μας, που είναι άγνωστη η τύχη τους».

Προς διερεύνηση μένει πώς σώθηκαν τα έργα από το Στρατηγείο της Σμύρνης και
πόσα ήσαν αυτά που δωρήθηκαν το 1923 στην Ιστορική Εθνολογική Εταιρεία της
Ελλάδος από το υπουργείο Στρατιωτικών. Η έκθεση στην Αίθουσα Τέχνης Αθηνών
είναι μια αφορμή να ανακινηθεί το θέμα.

INFO

Η έκθεση των χαμένων έργων του Περ. Βυζάντιου εγκαινιάζεται την Πέμπτη στις
7.30 μ.μ. στην Αίθουσα Τέχνης Αθηνών (Γλύκωνος 4, τηλ. 210.7213938)