Το Τέταρτο κουδούνι

Μια ιδέα ρίχνω. Στο δεύτερο «φεστιβάλ» μονολόγων που έχει αρχίσει να
ετοιμάζει – ανεπτυγμένο και εμπλουτισμένο με ξένους ηθοποιούς – για το 2003 η
Πολιτιστική Ολυμπιάδα, έξυπνο δε θα ήταν να καλέσει να κάνει ένα μονόλογο και
το επόμενο Βραβείο Χορν – το νέο ηθοποιό που θα τιμηθεί μ’ αυτό;

Ο καλός, παλαιός του ΚΘΒΕ, Χάρης Τσιτσάκης (φωτογραφία) θα είναι ο
Πρόσπερο στην «Τρικυμία» του Σαίξπηρ που ετοιμάζει εκεί ο Σταύρος Ντουφεξής,
σε μετάφραση Χριστίνας Μπάμπου – Παγκουρέλη, με σκηνικά Θάλειας Ιστικοπούλου
και μουσική Γιώργου Χριστιανάκη.

Άριελ, η Γόνη Λούκα, Κάλιμπαν ο Χρήστος Σουγάρης, Μιράντα η Μαρία
Ιωαννίδου, Φερντινάντο ο Παύλος Σαχπεκίδης.

Στη διανομή, επίσης, μεταξύ πολλών άλλων, Νίκος Βρεττός, Δημήτρης
Καρέλλης, Κώστας Σαντάς, Αλέξανδρος Μούκανος, Λάζαρος Ανδρέου, Κώστας Χαλκιάς,
Φούλης Μπουντούρογλου, Αλέξανδρος Τσακίρης, Γιώργος Γιαννακάκος.

Μην περάσεις τα εβδομήντα, και είσαι, κατά κάποιο τρόπο, ηθοποιός, και
σε βλέπουν στην τηλεόραση, στις ταινίες τις παλιές, του κιλού, μες στην
αταλαντοσύνη, αλλά μέρα παρά μέρα, μέρα παρά μέρα, μέρα παρά μέρα, μέρα παρά
μέρα… Ε, αυτομάτως ανακηρύσσεσαι «Μεγάλη Κυρία ή Μεγάλος του θεάτρου και του
κινηματογράφου».

Εάν, δε, πεθάνεις κιόλας, εξασφαλισμένα τα ‘χεις τα εξάστηλα και τις
επιπλήξεις «ελάχιστοι την/τον τίμησαν…».

Έκανε τη μετάφρασή της στον «Γλάρο» του Τσέχωφ, απευθείας απ’ τα
ρωσικά, το 1966, για να παιχτεί στον «Ακάδημο», στην πρώτη εμφάνιση στην Αθήνα
του θιάσου που ξεκινούσαν τότε με τον Γιάννη Φέρτη, σε σκηνοθεσία Τίτου
Φαρμάκη – Αρκάντινα η Μαίρη Λαλοπούλου, η ίδια Νίνα, ο Φέρτης Τρέπλιεφ (ναι,
ναι, Τρέπλιεφ τον προφέρουμε και συγγνώμη αν σας έχω μπερδέψει), Τριγκόριν ο
Ανδρέας Μπάρκουλης.

Την ξαναδούλεψε η Ξένια Καλογεροπούλου το 1976, όταν το έργο παρουσίασε
στο «Κάππα» ο Νίκος Κούρκουλος (Τρέπλιεφ), σε σκηνοθεσία Φρανκ Χόουζερ, με
Αρκάντινα την Νόνικα Γαληνέα και Τριγκόριν τον Αλέκο Αλεξανδράκη – Νίνα και
πάλι η ίδια. Η εκδοχή αυτή παίχτηκε και το ’85 στο ΚΘΒΕ, σε σκηνοθεσία Διαγόρα
Χρονόπουλου με Αρκάντινα την Αλεξάνδρα Λαδικού και το ’88 στο Εθνικό, με
σκηνοθέτη τον Ζυλ Ντασσέν και Αρκάντινα την Μιράντα Ζαφειροπούλου.

Το 1996 η περί ης ο λόγος μετάφραση εκδόθηκε απ’ τον «Κέδρο», δουλεμένη
για άλλη μια φορά – η έκδοση έχει εξαντληθεί.

Φέτος, άτυπο… έτος «Γλάρου» εν Ελλάδι, ανεβαίνει και πάλι, για πέμπτη
φορά, απ’ την φίλη της Ξένιας Καλογεροπούλου, την Μπέττυ Αρβανίτη – Αρκάντινα
(φωτογραφία), σε σκηνοθεσία Νίκου Μαστοράκη, στο θέατρο «Οδού Κεφαλληνίας» και
για… έκτη, στην Θεσσαλονίκη, στην Πειραματική Σκηνή της «Τέχνης», σε
σκηνοθεσία Νίκου Χατζηπαπά.

Για τέταρτη φορά δουλεμένη! Κι αυτή τη φορά με τα κομμάτια που είχε
περικόψει, τότε, είτε η τσαρική λογοκρισία είτε ο ίδιος ο συγγραφέας ή οι
σκηνοθέτες – το έργο ανέβηκε χωρίς τις περικοπές για πρώτη φορά το 1980,
στην τότε Σοβιετική Ένωση, στο «Θέατρο Τέχνης» (όπου και η πρεμιέρα του το
1898), απ’ τον Ολέγκ Εφρέμοφ, τον καλλιτεχνικό διευθυντή του, στην παράσταση
που είδαμε πρόσφατα και στην Θεσσαλονίκη.

Η καινούργια μεταφραστική εκδοχή τυπώνεται μάλιστα – και πάλι απ’ τον
«Κέδρο» – με την προοπτική να κυκλοφορήσει στην πρεμιέρα της Αθήνας.

Η Ξένια Καλογεροπούλου τη δούλεψε εξαντλητικά, με την
τελειοθηρία που τη διακρίνει, παραβάλλοντας το κείμενο απ’ τη ρωσική έκδοση
των Απάντων του Τσέχωφ του 1978 με γαλλικές και αγγλικές μεταφράσεις του
«Γλάρου».

Στην ελληνική έκδοση, μάλιστα, θα υπάρχουν ερεθιστικές – και
ανατρεπτικές για το ύφος του «Γλάρου» – υποσημειώσεις, όπως για την
εμβληματική ατάκα της Μάσα που ανοίγει το έργο «Πενθώ για τη ζωή μου», ότι δεν
ήταν παρά μια φράση από διήγημα του Γκι ντε Μοπασάν, πολύ της μόδας τότε.