Μάνος, 77 χρόνια μετά…

Μια σπάνια φωτογραφία του Μάνου Χατζιδάκι, από το 1987

«Τον δίσκο αυτό μπορείτε να τον ξεχάσετε. Εμένα μ’ αρέσει πολύ. Αλλά σας
παρακαλώ να μην ξεχάσετε το χρονικό αυτό γύρω από το ανέβασμα της
“Κλεοπάτρας”. Είναι ένας μύθος γνήσια νεοελληνικός που αξίζει να καταγραφεί
στις αναμνήσεις σας».

Λόγια του Μάνου Χατζιδάκι για το θεατρικό έργο «Καίσαρ και Κλεοπάτρα» στο
οποίο είχε γράψει το 1962 τη μουσική και τα τραγούδια, από το ένθετο φυλλάδιο
του CD, με την ομώνυμη μουσική κωμωδία, που κυκλοφορεί, σε επανέκδοση, μαζί με
τέσσερα ακόμη σημαντικά έργα του μεγάλου συνθέτη: «Απόψε αυτοσχεδιάζουμε»,
«Πορνογραφία», «Μυθολογία» και «Αθανασία».

Οι πέντε αυτές σημαντικές επανεκδόσεις με έργα του Χατζιδάκι κι ένα
μεγάλο ραδιοφωνικό αφιέρωμα (αύριο Τετάρτη 23 Οκτωβρίου) από το Δεύτερο
Πρόγραμμα (103,7 FM) της ΕΡΤ σε πανελλήνια μετάδοση, εντάσσονται στις
εκδηλώσεις με αφορμή τη γενέθλια ημέρα του συνθέτη, την 23η Οκτωβρίου 1925.

Το σημαντικό στοιχείο της επανέκδοσης των πέντε έργων του Χατζιδάκι είναι ότι
καθένα από αυτά τα CD συνοδεύεται από ειδικό ένθετο με κείμενα του συνθέτη, με
απόψεις, γνώμες του, αυτοκριτική, εκτιμήσεις αλλά και σκληρά σχόλια εναντίον
μεγάλης μερίδας κριτικών που είχαν υποδεχθεί με εμπάθεια ορισμένα από αυτά τα
έργα.

Στο έργο «Καίσαρ και Κλεοπάτρα» στη δεύτερη έκδοση του δίσκου (1986) ο
Μάνος Χατζιδάκις αναφέρεται στο κλίμα υποδοχής αυτής της παράστασης και του
δίσκου κατά την πρώτη του έκδοση το 1964. Συνεκτιμώντας τις δυσκολίες του
έργου, την «ατυχή έμπνευση» ν’ αποκαλέσει τους Έλληνες συγγραφείς ηλιθίους στο
σημείωμα εκείνου του προγράμματος («χολωμένος από τα όσα έγραψαν εναντίον μου
άδικα την περίοδο της “Οδού Ονείρων”») καταγράφει το χρονικό μιας αποτυχημένης
παράστασης και του προσωπικού του διασυρμού. Και, μεταξύ άλλων, το σημείωμα
αναφέρει:

«Αποτέλεσμα από αυτή τη βρωμερή επίθεση που μου έγινε, και εκτός από την
αποτυχία των παραστάσεων, ήταν να μην μπορώ να κυκλοφορήσω στους δρόμους γιατί
αντιμετώπιζα τον χλευασμό και τις ειρωνικές φωνασκίες των διερχομένων λαϊκών,
των μαθητών και φοιτητών. Φαίνονται απίστευτα όλα αυτά, μα υπήρξαν πέρα για
πέρα αληθινά. Έγιναν ακριβώς έτσι».

Η μουσική κωμωδία «Καίσαρ και Κλεοπάτρα» (βασισμένη στο ομώνυμο
θεατρικό έργο του George Bernard Shaw) σε μουσική και τραγούδια (και στίχους)
του Μάνου Χατζιδάκι ανέβηκε στο θέατρο «Μαρίκα Κοτοπούλη Rex», με την
(καστανή…) Αλίκη Βουγιουκλάκη και τον Τζαβαλά Καρούσο, τον Οκτώβριο του
1962. Στην ηχογράφηση τραγούδησαν οι Γιώργος Κωνσταντάκης, Σπύρος Σακκάς,
Ευγενία Συριώτη, Ζωή Φυτούση. Πρώτη έκδοση, 1964. Δεύτερη, 1986.

Από τη θεατρική παράσταση «Απόψε αυτοσχεδιάζουμε» του Λουίτζι Πιραντέλο είναι
η μουσική από το άλλο έργο του Μάνου Χατζιδάκι. Περιλαμβάνει μουσική και
τραγούδια με στίχους του συνθέτη και ερμηνείες από τους Δημήτρη Μυράτ, Βούλα
Ζουμπουλάκη, Ζωή Φυτούση. Ανέβηκε στο Θέατρο Αθηνών (1961-62).

Η «Μυθολογία» περιλαμβάνει δώδεκα λαϊκές μπαλάντες του Νίκου Γκάτσου, με τον
Γιώργο Ρωμανό (πρώτη έκδοση, το 1965), ενώ η «Αθανασία» (σε στίχους Νίκου
Γκάτσου), είναι ένας κύκλος τραγουδιών με τον Μανώλη Μητσιά και τη Δήμητρα
Γαλάνη (πρώτη έκδοση 1975).

Μουσική και τραγούδια (στίχοι Νίκου Γκάτσου, Άρη Δαβαράκη και του συνθέτη) από
το ομώνυμο μουσικό θέαμα περιέχει η «Πορνογραφία», που επίσης είχε
παρουσιαστεί, το 1980, στη σκηνή του θεάτρου «Σούπερ Σταρ». Τραγουδούν:
Μαριάννα Ευστρατίου, Γιάννα Κατσαγιώργη, Βασίλης Λέκκας, Ηλίας Λιούγκος, Αθηνά
Παππά, Έλλη Πασπαλά, Μαρίνα Σακαλή και χορωδία (πρώτη έκδοση 1982).

Ραδιοφωνικό αφιέρωμα

Το Δεύτερο Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας (103,7 FM) έχει αφιερώσει για
αύριο Τετάρτη ολόκληρο το πρόγραμμά του στη «Γενέθλια Ημέρα» του Μάνου
Χατζιδάκι, με μουσική, τραγούδια, ομιλίες, σχόλια, μαρτυρίες και ζωντανές
εκπομπές. Παράλληλα με το Δεύτερο, θα μεταδίδει το ίδιο πρόγραμμα το Τρίτο και
οι 19 περιφερειακοί σταθμοί της ΕΡΑ σε όλη την Ελλάδα.

07.00-08.00 Ανοιχτές επιστολές προς τον Μάνο Χατζιδάκι (επιμ.: Κ.
Παπαγεωργίου), 08.00-09.00 Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, 09.00-10.00 Γιώργος
Θεοφανόπουλος-Χατζιδάκις, 10.00-11.00 Δήμητρα Γαλάνη, 11.00-12.00 Διονύσης
Σαββόπουλος, 12.00-13.00 Νίκος Κούνδουρος, 13.00-14.00 Νένα Βενετσάνου,
14.00-15.00 Αρλέττα, 15.00-17.00 «Εν Ηρακλείω εγένετο». Μαν. Καρέλης, Γ.
Κλάδος, Γ. Περτσελάκης, Γ. Κοπιδάκης. Επιμ.: Γ. Μητρόπουλος, 17.00-18.00 Ελένη
Βλάχου, 18.00-19.00 Αγαθή Δημητρούκα, 19.00-20.00 Πάνος Γεραμάνης, 20.00-21.00
Γιώργος Χρονάς, 21.00-22.00 Σπύρος Σακκάς, 22.00-24.00 «Ένα τραγούδι για τον
Μάνο». Βαγγέλης Μουντούνης, Μάρω Ραζή και 10 κιθαρίστες. Ζωντανά από το studio
Ε της Ελληνικής Ραδιοφωνίας, 24.00-01.00 Μαρία Κυρτζάκη – Τάσος Μπαντής.