Χαμένοι θησαυροί διά χειρός Κόντογλου

Περισσότερα από 100 προσχέδια, παντελώς άγνωστα στο κοινό αλλά και στους μελετητές του έργου του Κόντογλου, βρέθηκαν στο πατάρι του εργαστηρίου ενός μαθητή του, και θα εκτεθούν στη Θεσσαλονίκη

Άγνωστα έργα του Φώτη Κόντογλου (1895-1965) – του σημαντικότερου ίσως
εκπροσώπου της νεοβυζαντινής ζωγραφικής – έργα των μαθητών του και μια σειρά
από προσχέδια που χρησιμοποιούσε ο δάσκαλος για τη μαθητεία των σπουδαστών του
αλλά και ως πρώτο στάδιο χάραξης των έργων του εκτίθενται από το ερχόμενο
Σάββατο στη Βίλα Μπιάνκα της Θεσσαλονίκης.

Η αναδρομική έκθεση περιλαμβάνει περίπου 400 έργα του ίδιου του Φώτη Κόντογλου
(πολλά απ’ αυτά ανήκουν σε ιδιωτικές συλλογές και εκτίθενται για πρώτη φορά),
έργα των μαθητών του, όπως των Γιάννη Τσαρούχη, Νίκου Εγγονόπουλου, Δημήτρη
Πικιώνη, αλλά και πρωτοεκτιθέμενα των Πέτρου Βαμβούλη και Γιώργου Χοχλιδάκη,
του ανάπηρου Βασίλη Λέπουρα που μαθήτευσε με τον Φώτη Κόντογλου δι’…
αλληλογραφίας (η αδελφή του μετέφερε τα έργα και τις διορθώσεις τους από τον
μαθητή στον δάσκαλο), του Γιάννη Τερζή (έζησε τα τελευταία χρόνια στην
Αμερική), των εφόρων στα εργαστήρια αγιογραφίας της ΑΣΚΤ Κώστα Γεωργακόπουλου
και Κωνσταντίνου Ξυνόπουλου και άλλων, καθώς και τα άγνωστα στο κοινό
προσχέδια για έργα, μεγάλων στην πλειονότητά τους διαστάσεων (κυρίως για
τοιχογραφίες εκκλησιών αλλά και φορητές εικόνες).

Τα προσχέδια έργων του Φώτη Κόντογλου εντόπισε πρόσφατα ο μαθητής του
Γιώργος Χοχλιδάκης, ξεχασμένα στο… πατάρι του εργαστηρίου του στην Αθήνα.

Ο ζωγράφος Γιώργος Χοχλιδάκης εμπιστεύτηκε το υλικό του στην κόρη του
αείμνηστου ζωγράφου και κειμενογράφου κ. Δέσπω Μαρτίνου και αυτή με τη σειρά
της στον επιμελητή – καλλιτεχνικό υπεύθυνο για την έκθεση της Δημοτικής
Πινακοθήκης Θεσσαλονίκης κ. Μιχαήλ Αγγελάκη.

«Πρόκειται για περισσότερα από 100 προσχέδια (τα γνωστά ως «Αμφίβολα») –
παντελώς άγνωστα στο κοινό αλλά και στους μελετητές του έργου του Κόντογλου,
δηλώνει ο κ. Αγγελάκης.

«Αμφίβολα» οι ειδικοί ονόμαζαν τα σχέδια που ξεσηκώνονται χάρη στην τεχνική
δημιουργίας τους (είναι αμφι-βληθέντα, έχουν βληθεί με χρώμα ή σχέδιο και από
τις δύο πλευρές), αλλά ο όρος αργότερα διευρύνθηκε για την κάθε είδους
εικαστική σπουδή.

Τα μυστικά της τέχνης του

Τα συγκεκριμένα άγνωστα έργα είναι σχεδιασμένα σε ριζόχαρτο που στη συνέχεια
καλύπτονταν από την πίσω πλευρά του με το λεγόμενο «χοντροκόκκινο» ή την
«ψημένη σιένα» (χρώμα σε σκόνη) και εφαπτόταν στον τοίχο (για τοιχογραφίες) ή
το ξύλο (για τις φορητές εικόνες και έργα) λειτουργώντας με τον τρόπο αυτό σαν
μια μορφή καρμπόν. Στη συνέχεια, αφού σχεδιαζόταν η μορφή, ο ζωγράφος ή και οι
μαθητές του ολοκλήρωναν με χρωματισμούς, σκιάσεις κ. ά το έργο απευθείας στο
υλικό της βάσης του (τοίχο ή φορητό υλικό).

Στην έκθεση της Θεσσαλονίκης, πέραν των 41 «Αμφιβόλων», παρουσιάζονται έργα
των μαθητών του Φώτη Κόντογλου, άγνωστα έργα του ίδιου (ιδιαίτερο ενδιαφέρον
παρουσιάζουν το άγνωστο έργο – προσωπογραφία του Λέσβιου ποιητή του 7ου π.Χ.
αιώνα Τέρπανδρου από τον Φώτη Κόντογλου, καθώς και άγνωστες φορητές εικόνες –
τυπικά δείγματα συνδυασμού της παλαιολόγιας, της κρητικής σχολής αλλά και της
έντονης προσωπικής τεχνικής του ζωγράφου, της ποτισμένης από τη λαϊκή παράδοση
– αλλά και σειρά ντοκουμέντων (επιστολές, πρώτες εκδόσεις λογοτεχνικών έργων
του κ.ά.).

INFO

Η έκθεση «Ο Φώτης Κόντογλου και οι μαθητές του» εγκαινιάζεται το ερχόμενο
Σάββατο 5 Οκτωβρίου στην Κάζα Μπιάνκα της Θεσσαλονίκης (Βασ. Όλγας 180, τηλ.
0310-427555). Θα είναι ανοιχτή καθημερινά (εκτός Δευτέρας) έως τις 3 Νοεμβρίου.