ΑΡΘΟΥΡ ΜΙΛΕΡ «Υπερισχύει πια ο κυνισμός»

«Η συζήτηση για τον βιασμό της ηθικής είναι πια δημόσια, εξαιτίας των σκανδάλων», λέει ο 87χρονος Άρθουρ Μίλερ που ζει και γράφει, όπως πάντα, στο Ρόξμπουρι του Κονέκτικατ, όπου κάθε μέρα εξακολουθεί να κάνει μπάνιο σε μια λιμνούλα

Στις 17 Οκτωβρίου θα κλείσει τα 87 του χρόνια. Και ενώ προ διετίας παρουσίασε
καινούργιο θεατρικό έργο («Οι σχέσεις του κυρίου Πίτερς», που παίχτηκαν και
στην Αθήνα πέρυσι από τον Λευτέρη Βογιατζή), να τος πάλι με νέο θεατρικό που
βγήκε από το συρτάρι και ήδη έκανε πρεμιέρα στη Μινεάπολη. Το «Resurrection
Blues» («Μπλουζ της Ανάστασης») ασχολείται με την εμπορευματοποίηση, τη
«δολαριοποίηση», όπως λέει, της ζωής. «Είναι ταυτόχρονα σάτιρα και τραγωδία»,
εξηγεί ο Αμερικανός συγγραφέας, «και το κοινό μεταπηδούσε χωρίς πρόβλημα από
το ένα είδος στο άλλο».

Το έργο μιλάει για μια σταύρωση που βιντεοσκοπείται, την ώρα που
πραγματοποιείται σε μια μυθική λατινοαμερικανική χώρα. Ο ίδιος ο Άρθουρ Μίλερ
κολακεύτηκε από αυτό που του εμπιστεύτηκε ένας Ρώσος δημοσιογράφος: «Τη
γνωρίζω τη χώρα αυτή: είναι η δικιά μου», του είπε και το ίδιο άκουσε και από
έναν Νεοϋορκέζο.

«Διαθέτω ένα σίγουρο ένστικτο σε σχέση με τα γεγονότα που είναι να
έρθουν», λέει. Αυτό άλλωστε είναι και το στοίχημα του συγγραφέα: να είναι
«στην ίδια φάση» με την εποχή του. Θυμάται ότι το «American Clock» που έγραψε
το 1980, πέρασε σχεδόν απαρατήρητο. Δεν είχε συγχρονιστεί με τον καιρό του. Οι
άνθρωποι θεωρούσαν μάλλον εξωφρενική την ιστορία που περιέγραφε: ένας άνθρωπος
πλούσιος, προερχόμενος από την General Motors, σε ένα χρόνο τα χάνει όλα και
καταλήγει εργάτης στο Οχάιο. «Αυτό το έργο το έγραψα νωρίς», πιστεύει. «Τώρα
ετοιμάζεται να ανέβει σε δύο-τρία θέατρα, είναι επίκαιρο».

Μιλώντας για επικαιρότητα, ο Άρθουρ Μίλερ μνημονεύει τις «Μάγισσες του Σάλεμ»,
διευκρινίζοντας πάντως ότι δεν πρέπει να ταυτίζουμε την εποχή Μπους με την
περίοδο του Μακάρθι. «Η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται ακριβώς», εξηγεί. «Όλα
έγιναν πιο σύνθετα. Διότι και οι άνθρωποι είναι πιο σκεπτικιστές. Ακόμη και ο
Μπους έχει δυσκολίες με τους πιο συντηρητικούς του κόμματός του. Αυτό δεν θα
συνέβαινε το 1952. Πολύ λίγοι άνθρωποι της Δεξιάς θα τολμούσαν να αντιτεθούν
στον Μακάρθι. Φοβούνταν, ακόμη και όταν δεν τους άρεσαν όσα έκανε. Σήμερα ο
κυνισμός υπερισχύει τόσο στη Δεξιά όσο και στο Κέντρο. Θέλουν πόλεμο μόνο και
μόνο για να επανεκλεγούν».

Αν είναι κάτι που τον ενθουσιάζει είναι το γεγονός ότι τα θεατρικά του έργα
αποτελούν μία από τις σπάνιες σταθερές στην πλημμυρίδα της εποχής. «Κάποια από
τα έργα μου έχουν ηλικία πενήντα ετών. Τι κρατάει πενήντα χρόνια; Η
δημοσιογραφία πέρασε, τα περισσότερα από τα δοκίμιά μου ξεπεράστηκαν, ένα
μέρος της ποίησης ξεπεράστηκε και αυτό, όμως ετούτα τα έργα έχουν πάντα την
ίδια δύναμη. Τα γράμματα που λαμβάνω εκπέμπουν το ίδιο ξάφνιασμα με εκείνο
πριν από μισό αιώνα. Ο εκδότης μου μου εμπιστεύτηκε ότι η έκδοση τσέπης των
“Μαγισσών του Σάλεμ” αποτελεί το πιο εμπορικό του βιβλίο. Αυτό μετριέται σε
εκατομμύρια αντίτυπα. Κάθε στιγμή, μπορώ να αισθανθώ κάποιον να διαβάζει ή να
βλέπει ένα έργο μου. Δεν σαστίζεις, όταν τα βλέπεις τα έργα σου να διατηρούν
μια τέτοια δύναμη;», αναρωτιέται. Για να καταλήξει: «Στην πραγματικότητα οι
άνθρωποι είναι πάντοτε αφυπνισμένοι. Είναι δουλειά του συγγραφέα να τους
συγκινήσει. Μόλις αισθανθούν να ξεμυτίζει μια αλήθεια, θα συγχρονίσουν το βήμα
τους μαζί της».

INFO

Το πλέον πολυπαιγμένο έργο του Άρθουρ Μίλερ – το καλύτερό του, κατά τους
ειδικούς – θα ανέβει τον Νοέμβριο στην Αθήνα: ο «Θάνατος του εμποράκου», στο
Θέατρο Βασιλάκου με σκηνοθέτη και πρωταγωνιστή τον Γιώργο Μιχαλακόπουλο.

Επιμέλεια: Μανώλης Πιμπλής