Μνήμη Αλέξανδρου Κοτζιά

«ΤΑ ΝΕΑ» επιλέγουν κάθε Δευτέρα θέματα από περιοδικές εκδόσεις ποικίλου ενδιαφέροντος

Ο αποτιμητής του μέλλοντος ασφαλώς θα τοποθετήσει τη «Λέξη» στην πρώτη γραμμή
των μεταπολεμικών περιοδικών, για όσα έχει προσφέρει στη Λογοτεχνία, τις
Τέχνες, τη Σκέψη.

Προς το παρόν, συνεχίζει την πορεία της ­ αυτό είναι το 170ό τεύχος ­ με
δυσκολίες, όπως πολλά έντυπα του είδους, αλλά φαντάζομαι και πολλές όμορφες
στιγμές.

Ο Αντώνης Φωστιέρης και ο Θανάσης Νιάρχος έχουν δώσει στο περιοδικό ένα
πρόσωπο καθαρό αλλά όχι σοβαροφανές, έχουν επιλέξει τους χαμηλούς τόνους αλλά
όχι τη βαρετή ομοιομορφία, ανοίγουν παράθυρα στους νέους αλλά δεν βάζουν
ταφόπλακα στους παλιούς.

Η τελευταία «Λέξη» θυμήθηκε ότι πέρασαν δέκα χρόνια από τον θάνατο (21
Σεπτεμβρίου 1992) του Αλέξανδρου Κοτζιά και έτσι το τεύχος ξεκινά με κείμενα
στη μνήμη του συγγραφέα.

Προτάσσεται ένα ανέκδοτο σχέδιο του σεναρίου «Γενοκτονία» που είχε παραγγείλει
στον Κοτζιά μεγάλη αμερικανική κινηματογραφική εταιρεία. Ακολουθεί το κείμενο
του Χριστόφορου Λιοντάκη «Ο χρόνος είναι με το μέρος του», όπου η κατακλείδα
είναι ενδεικτική:

«Τελικά με τον χρόνο όλα αρχίζουν σιγά σιγά να ξεκαθαρίζουν. Μπορεί η
ευκολογραφία στον χώρο της πεζογραφίας να κέρδισε αναγνώστες, το στοίχημα όμως
της γραφής δεν κερδίζεται βραχυπρόθεσμα, αλλά μακροπρόθεσμα. Και ο Αλέξανδρος
Κοτζιάς έχει τον χρόνο με το μέρος του, γιατί είχε συγγραφικό όραμα και
στόχευε πολύ μακριά. Οι “δυσκολίες” της γραφής του είναι ακριβώς το έρμα που
αντιστέκεται στον καταιγισμό της μετριότητας. Και το μοναδικό “μαύρο” στο έργο
του είναι το μαύρο του θανάτου…».

Στη συνέχεια ο Αλέξης Ζήρας καταθέτει τις μνήμες του από συζητήσεις με τον
Αλέξανδρο για τον αδελφό του Κώστα Κοτζιά. «Δυο αδέλφια ιδεολογικά
τοποθετημένα σε τελείως αντίθετες πολιτικές θέσεις δεν ήταν κάτι το πρωτότυπο
για την Ελλάδα, που σπαταλήθηκε αρκετές φορές στην Ιστορία της με τέτοιους
διχασμούς» σημειώνει ο Ζήρας.

Ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης γράφει για τη νουβέλα του Κοτζιά «Ιαγουάρος» (1987)
χαρακτηρίζοντάς την «μια νουβέλα για τα τραβηγμένα χειρόφρενα στα μυαλά
κάποιων», ενώ η Χριστίνα Ντουνιά καταθέτει την άποψή της για το «Αντιποίησις
αρχής» (1979).

Τέλος, η Ελιάνα Χουρμουζιάδου στο κείμενό της «Η Ανθρώπινη Κωμωδία του
Αλέξανδρου Κοτζιά» επισημαίνει:

«Πρώτιστα ο Αλέξανδρος Κοτζιάς πρέπει να μείνει στη νεοελληνική λογοτεχνία ως
ένας μεγάλος τεχνίτης του μυθιστορηματικού λόγου και του μυθιστορηματικού
χρόνου. Επίσης, όπως μαρτυρούν τα βιβλία του, ένας εξαιρετικά επιμελής και
φιλόπονος τεχνίτης. Και μόνο το γεγονός ότι σε καθένα από αυτά συγκεντρώνει,
ελέγχει και οργανώνει έναν τεράστιο όγκο υλικού, μπορεί να κόψει την ανάσα
οποιουδήποτε νεώτερου μυθιστοριογράφου».

«ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΩΝ ΠΟΛΙΣ»

Οι Θεσσαλονικιές

«Τα στοιχεία που έρχονται στο φως δημιουργούν την υποψία ότι αν γράφαμε την
ιστορία της Θεσσαλονίκης από την πλευρά των γυναικών της, αυτή η ιστορία θα
διέφερε από όσες γνωρίσαμε μέχρι τώρα», υποστηρίζουν οι υπεύθυνοι του
περιοδικού και, όπως φαίνεται, ξεκίνησαν την προσπάθεια. Δύο πολυσέλιδες
πρωτογενείς έρευνες αποτελούν το ενδιαφέρον αφιέρωμα. Συγκεκριμένα, ο
διευθυντής του περιοδικού Ευάγγελος Χεκίμογλου, με βάση το φορολογικό
κατάστιχο της ελληνικής κοινότητας που συντάχθηκε το 1792, καταγράφει και εν
πολλοίς περιγράφει αυτές τις άγνωστες γυναίκες της Θεσσαλονίκης του 18ου
αιώνα, ενώ προεκτείνεται συχνά στον οικογενειακό και κοινωνικό τους περίγυρο.

Ένα κείμενο που συνδυάζει το κύρος της στοιχειοθετημένης έρευνας και την
ελαφράδα του απολαυστικού αναγνώσματος.

Σε 57 σελίδες εκτείνεται η κοπιώδης, υποθέτω, έρευνα της Σιδηρούλας
Ζιώγου-Καραστεργίου για τις γυναίκες των Γραμμάτων και του Πολιτισμού της
Θεσσαλονίκης, από τις αρχές του 19ου αιώνα μέχρι τον Μεσοπόλεμο. Για τις
Θεσσαλονικιές εκείνης της περιόδου ερευνώνται: Η συμμετοχή τους στη ζωή της
Εκκλησίας, η συγγραφική και συλλογική τους δραστηριότητα, η σχέση τους με τα
κληροδοτήματα και τις εισφορές, οι συνδρομήτριες βιβλίων, οι γυναίκες με
καλλιτεχνική δημιουργία, οι μαθήτριες, οι δασκάλες και οι διευθύντριες του
Ανωτέρου Παρθεναγωγείου Θεσσαλονίκης, η πρώτη φοιτήτρια στο Πανεπιστήμιο
Αθηνών, τα ιδιωτικά και τα ξένα Παρθεναγωγεία, η συμμετοχή στη φιλανθρωπική
κίνηση και τους εθνικούς αγώνες, η διεκδίκηση πολιτικών δικαιωμάτων, οι
συλλογικές δραστηριότητες των γυναικών στη Θεσσαλονίκη, οι θρυλικές μορφές της
Αγγελικής Μεταλλινού και της Μερόπης Βασιλικού, η «Εφημερίς των Γυναικών», η
«Φεμινιστική» κ.λπ.

«ΔΙΑΒΑΖΩ»

Μαθαίνοντας από άλλους κόσμους

«Η επινοητικότητα της επιστημονικής φαντασίας δεν στηρίζεται στην επίλυση
κάποιου μυστήριου αινίγματος, αλλά στην ομοιότητά της με λαβύρινθο, του οποίου
η κρυφή αλήθεια ή ο παράξενος σκοτεινός κόσμος συνεχίζει να παραμένει
κρυμμένος πίσω από μια φαινομενικά πλαστή πραγματικότητα», σημειώνει η Τατιάνη
Ραπατζίκου που επιμελείται το αφιέρωμα του περιοδικού στην επιστημονική
φαντασία. Υπάρχουν δοκίμια και κριτικά σημειώματα της Δόμνας Παστουρματζή:
Επιστημονική φαντασία – Η λογοτεχνία της αλλαγής του Ουίλιαμ Σουλτς: Η μοίρα
της προσωπικότητας του ατόμου στο αμερικανικό τεχνολογικό τοπίο και οι
ενδείξεις της μέσα από το «Ηλεκτρονικό πρόβατο» του Φίλιπ Ντικ. Ο Βρασίδας
Καραλής γράφει επίσης για τον Φίλιπ Ντικ «Η φαντασία είναι πάντα μεταφυσική:
Γνώση και ανάμνηση στο όψιμο έργο του Φίλιπ Ντικ» και ο καθηγητής του
Πανεπιστημίου του Λίβερπουλ Ντέιβιντ Σιντ καταθέτει το απολαυστικό και ολίγον
εφιαλτικό κείμενο «Μαθαίνοντας από τα μυρμήγκια». Το αφιέρωμα κλείνει με δύο
Έλληνες συγγραφείς επιστημονικής φαντασίας. Δημοσιεύεται απόσπασμα από την
ιστορία του Κυριάκου Αθανασιάδη «Όλο το κακό» και το διήγημα του Γιώργου
Ζαρκαδάκη «Το πείραμα».

«ΦΩΤΟ-γραφο»

Πλούσιο τεύχος

Μετά τις διακοπές, επανέκαμψε το καλό περιοδικό μ’ ένα πλούσιο και
ισορροπημένο στην ύλη του τεύχος (το μόνο που ενοχλεί είναι οι μεγαλομανείς
αφορισμοί κάποιων αρθρογράφων για τους Έλληνες φωτογράφους).

Από τα θέματα: Γνωριμία με όλες τις φωτογραφικές σχολές που υπάρχουν στην
Ελλάδα. Οι φωτογράφοι των σπηλαίων – φωτογραφικές δυσκολίες και δημιουργικά
περιθώρια. Συνέντευξη με τον διάσημο Γάλλο Willy Ronis ­ 92χρονο σήμερα ­ και
παρουσίαση έξοχων φωτογραφιών δρόμου του ίδιου.

Ακόμα παρουσίαση και συνέντευξη με τον Αναστάσιο Κουτσούκο (κύριο Elite…)
τον φωτογράφο εκατοντάδων ηθοποιών από τη δεκατία του ’50.

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

* «Η ΛΕΞΗ»: Διον. Αιγινήτου 46, Αθήνα – 11528, τηλ. 010-7222.855.

* «ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΩΝ ΠΟΛΙΣ»: Τσιμισκή 2, Θεσσαλονίκη – 54625, τηλ.
0310-551.754.

* «ΔΙΑΒΑΖΩ»: Α. Μεταξά 26, Αθήνα, 10681, τηλ. 010-3301.313.

* «ΦΩΤΟ-γράφος»: Τρουπάκη 1, Αθήνα – 10445, τηλ. 010-8541.400.