Χάνεται ο παράδεισος του Λόρκα…

Ο κήπος, στο σπίτι όπου γεννήθηκε ο Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα (δεξιά), είναι από τις τελευταίες «νησίδες» παραδείσου που απέμειναν στον κάμπο της Γρανάδας

Στην καρδιά του κάμπου της γόνιμης περιοχής της Γρανάδας, όπου βρίσκεται ο
ποταμός Χενίλ (Genil), γεννήθηκε και πέρασε τα παιδικά του χρόνια ο μεγάλος
Ισπανός ποιητής και δραματουργός. Σήμερα, η περιοχή με τα περιβόλια και τα
γραφικά χωριά, απ’ όπου άντλησε την έμπνευση για τα έργα του, κινδυνεύει να
εξαφανιστεί, πληγωμένη από τις λεωφόρους και τις υπερβολές της αστικής
ανάπτυξης.

«Τόπος ανώτερος σε έκταση και γονιμότητα απ’ την κοιλάδα της Δαμασκού»… Έτσι
περιέγραφε τον κάμπο της Γρανάδας πριν από αιώνες ένας Άραβας συγγραφέας.

Ο κάμπος, έκτασης μερικών χιλιάδων τετραγωνικών χιλιομέτρων – σήμερα η επαρχία
κατοικείται από 821.660 ανθρώπους – ήταν οπωρώνας, χάρη στις φυσικές συνθήκες,
αλλά και στο πολύπλοκο σύστημα άρδευσης που ανέπτυξαν οι Ρωμαίοι και
τελειοποίησαν αργότερα οι μουσουλμάνοι.

Του Λόρκα του άρεσε να δηλώνει ότι καταγόταν «από την καρδιά του κάμπου της
Γρανάδας». Δεν υπερέβαλε. Πέρασε τα πρώτα έντεκα χρόνια της ζωής του στο
Φουέντε Βαγέρος και το κοντινό χωριό Ασκερόσα (Asquerosa). Αργότερα μετακόμισε
στη Γρανάδα, απ’ όπου πήρε το απολυτήριο του Λυκείου και συνειδητοποίησε ότι
όλα είχαν αλλάξει για πάντα. Γι’ αυτό και το έτος 1910 συμβολίζει στο έργο του
ποιητή την οριστική απώλεια της ευτυχίας.

Σήμερα, περιγράφει ο Ian Gibson στην «El Pais», στο οδοιπορικό που έκανε στη
γενέτειρα του ποιητή, ο κάμπος έχει γεμίσει από λεωφόρους και έχει γίνει
αντικείμενο έντονης εμπορικής εκμετάλλευσης, ενώ γνωρίζει μια βίαιη έκρηξη
αστικής ανάπτυξης, με αποτέλεσμα κάθε χρόνο να αφαιρούνται από την περιοχή
εκατοντάδες στρέμματα γόνιμης γης για να χτιστούν βιομηχανίες και εργοστάσια.

Ο κάμπος κατορθώνει, παρ’ όλα αυτά, να διατηρεί μεγάλο μέρος της πρωτόγονης
ομορφιάς του. Ένα από τα σημεία-κλειδιά στη διαμόρφωση του ποιητή είναι η
τεράστια έκταση του Νταϊμούθ που αγοράστηκε από τον πατέρα του το 1895.
Καλλιέργησαν το κτήμα με ζαχαρότευτλα, που αποτέλεσαν τη βάση του
οικογενειακού πλούτου.

Εδώ μια μέρα το αλέτρι ξέθαψε ένα ρωμαϊκό ψηφιδωτό, το οποίο, σύμφωνα με τις
αναμνήσεις του Λόρκα, ήταν η πρώτη του «καλλιτεχνική έκπληξη», έκπληξη άρρηκτα
συνδεδεμένη με τη γη. Κάτω από την αγροικία του πατέρα του υπήρχε μια ρωμαϊκή
πόλη! Και όλα αυτά με φόντο τη Σιέρα Νεβάδα. «Πώς να εκπλαγεί κανείς που ο
Λόρκα υπήρξε ένας ποιητής γήινος;», αναρωτιέται ο Ian Gibson.

Το Βαλντερούμπιο (Valderrubio) βρίσκεται πολύ κοντά. Εδώ μετακόμισε η
οικογένεια από το Φουέντε Βαγέρος, μέχρι το 1906, όταν ο μελλοντικός ποιητής
ήταν επτά ετών. Άλλωστε, τα δύο χωριά ακόμα ερίζουν για το ποιο… πυροδότησε
την ευαισθησία του Λόρκα.

Το σίγουρο είναι πάντως ότι ο έφηβος ποιητής, στο κείμενό του «Το χωριό μου»,
φαίνεται να αναμιγνύει στοιχεία και από τα δύο χωριά. Στο Βαλντερούμπιο το
σπίτι της οικογένειας διατηρείται αξιοπρεπώς ως μουσείο. Το σπίτι της Φρασκίτα
Άλμπα (Frasquita Alba) – πρότυπο της Μπερνάρντα – εξακολουθεί να παραμένει
ερμητικά κλειστό…

Πριν φθάσει κανείς στο Κουμπίγιας, με τα προάστιά του πνιγμένα μέσα στις
λεύκες, μπορεί να επισκεφθεί την πηγή της Τέχα (Teja). Σήμερα είναι αρκετά
εγκαταλελειμμένη και τα νερά της κάθε άλλο από κρυστάλλινα είναι. Ωστόσο, στο
παρελθόν, αποτέλεσε σημείο σημαντικό για τον ποιητή, όταν ήταν νέος.

Η «Πηγή», το χωριό του ποιητή

Σε απόσταση τεσσάρων χιλιομέτρων βρίσκεται το χωριό του ποιητή, το Φουέντε
Βαγέρος (Fuente Vaqueros), «Η Πηγή» (La Fuente). Το Φουέντε Βαγέρος είναι πιο
προοδευτικό, πιο επαναστατικό. Το πατρικό σπίτι του ποιητή, το οποίο σήμερα
διοικείται από τη Νομαρχιακή Επιτροπή της Γρανάδας, είναι ένα κέντρο με πολλές
δραστηριότητες, που οφείλονται κυρίως στον διευθυντή του, τον ποιητή Χουάν ντε
Λόξα. Όμως, στα περίχωρα του χωριού, στη γη που προηγουμένως ήταν γεμάτη από
λεύκες, άνοιξε ένα τεράστιο βιομηχανικό συγκρότημα, φθορά για το περιβάλλον
και το τοπίο.

INFO

http: //www.turismodegranada.org

http: //www.museogarcialorca.org