Πρόσωπα Η αδικία της άρνησης

Η νέα ταινία του Ατόμ Εγκογιάν αρχίζει από σήμερα να προβάλλεται στο
Παρίσι. Θέμα της, τα παρασκήνια του γυρίσματος μιας ταινίας αφιερωμένης στη
γενοκτονία των Αρμενίων.

Ατόμ Εγκογιάν. «Η άρνηση της γενοκτονίας συνιστά προσωπική επίθεση εναντίον κάθε Αρμένιου»

Από τον Μάιο που το «Αραράτ» προβλήθηκε εκτός επίσημου διαγωνιστικού
προγράμματος στο Φεστιβάλ των Καννών, ο Εγκογιάν δεν έχει σταματήσει να
υπερασπίζεται την ταινία του. Από κριτικούς, που υποστηρίζουν πως είναι η
χειρότερή του· αλλά και από τους Τούρκους, που τον κατηγορούν για αντιτουρκική
προπαγάνδα. «Θέλησα να δείξω τη μοναδική κατάσταση που έχει δημιουργήσει η
γενοκτονία των Αρμενίων», λέει ο σκηνοθέτης στο γαλλικό «Λ’ Εξπρές». «Ένα τόσο
σοβαρό πρόβλημα παραμένει μέχρι σήμερα θαμμένο, χωρίς λύση». Εξ ου και το
κεντρικό ερώτημα της ταινίας, για τη σημερινή κατάσταση των παιδιών των
θυμάτων, αλλά και των παιδιών εκείνων που διέπραξαν αυτό το έγκλημα. «Το
“Αραράτ” προσπαθεί να διερευνήσει τις επιπτώσεις της γενοκτονίας στα άτομα,
Αρμένιους και Τούρκους», εξηγεί ο Εγκογιάν. Στην ταινία, ο Αλί, ένας νεαρός
μοντέρνος και γκέυ Τουρκοκαναδός, ανύποπτος για τη γενοκτονία, προσλαμβάνεται
σε μια ταινία για τον ρόλο ενός Οθωμανού αξιωματικού στον οποίο ανατέθηκε το
1915 να σφάξει Αρμένιους. Τότε συνειδητοποιεί για πρώτη φορά αυτό που συνέβη
στην πατρίδα του. «Είδα πολλούς Τούρκους ηθοποιούς και κανένας δεν είχε το
παραμικρό πρόβλημα να ερμηνεύσει τον ρόλο», λέει ο Εγκογιάν.

Για τον αρμενικής καταγωγής Καναδό σκηνοθέτη του «Γλυκού Πεπρωμένου» και του
«Ταξιδιού της Φελίσια», η άρνηση της γενοκτονίας κάνει το τραύμα να
μεταδίδεται από γενιά σε γενιά, προκαλεί ένα εσωτερικό δράμα που διαιωνίζεται
αντί να σβήνει. Και το τραύμα είναι ιδιαίτερο, αφού η γενοκτονία αυτή
εξακολουθεί να μη συγκινεί τη χώρα στην οποία πραγματοποιήθηκε. «Οι Τούρκοι
δεν δείχνουν να αισθάνονται καμιά ανάγκη να ζητήσουν συγγνώμη, όπως είδαμε
τους Γερμανούς να αισθάνονται για το Ολοκαύτωμα», λέει ο Εγκογιάν. Έτσι,
αντιμέτωποι μ’ αυτή την άρνηση, οι Αρμένιοι έμαθαν να ζουν με το αίσθημα της
αδικίας, της αδικίας να μην αναγνωρίζονται ως θύματα, να πρέπει ακόμη και να
εξηγούν ότι διαπράχθηκε σε βάρος τους μια αδικία. «Η συνεχιζόμενη άρνηση της
γενοκτονίας συνιστά μια προσωπική επίθεση εναντίον κάθε Αρμένιου», τονίζει ο
Εγκογιάν.

Ο σκηνοθέτης λέει πως είχε πιστέψει πως θα μπορούσε να μιλήσει για τις βαθιές
ψυχολογικές επιπτώσεις της άρνησης γενοκτονίας σε γενιές Αρμενίων, χωρίς να
θίξει την ευαίσθητη χορδή της πολιτικής. «Αλλά βλέποντας τις αντιδράσεις που
προκαλεί το “Αραράτ” στην Τουρκία, αντιλαμβάνομαι ότι αυτή η ταινία έχει μια
διάσταση που δεν υποψιαζόμουν», λέει τώρα. «Αν το ήξερα από πριν, ίσως να μην
την είχα κάνει. Αλλά τώρα έγινε και αναλαμβάνω την ευθύνη».