Στο δικαστήριο για «κλοπή ζωής»!

Το εξώφυλλο των «Δεξιώσεων» (με φωτογραφία της παραλίας της Θεσσαλονίκης, από τον Ξενοφώντα Κοκκόλη), του μυθιστορήματος της Σωτηρίας Σταυρακοπούλου (στη μικρή φωτογραφία), το οποίο «κάθεται» στο εδώλιο του δικαστηρίου για κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας… της ζωής 65χρονου Θεσσαλονικιού

To δεύτερο μυθιστόρημά της Σωτηρίας Σταυρακοπούλου (διδάσκει Νέα Ελληνική
Φιλολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης) «Οι Δεξιώσεις»
(κυκλοφόρησε στις αρχές του 2001 από την Εστία) κάθεται στο εδώλιο του
δικαστηρίου: αυτές τις μέρες αναμένεται η απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου
Θεσσαλονίκης στην αίτηση ασφαλιστικών μέτρων, που κατέθεσε ο κ. Λεωνίδας
Σαββίδης.

Ο ήρωας του βιβλίου της Σωτηρίας Σταυρακοπούλου, Δήμος Περπατάρης, είναι ένας
άνεργος σαραντάρης που υποδυόμενος τον δημοσιογράφο τρυπώνει σε δεξιώσεις,
γκαλά, επιστημονικά συνέδρια, εκθέσεις ζωγραφικής.

Ανάμεσα σε άσημους και διάσημους, πολιτικούς και διανοούμενους, ο ήρωάς μας
γευματίζει τζάμπα, συζητάει τα προβλήματα της Θεσσαλονίκης με πολιτικούς,
«κλέβει» λίγη από τη λάμψη της δημοσιότητας που, όπως φαίνεται, τον θρέφει.
Γύρω του, μια ολόκληρη ομάδα, κοινωνικά αποδεκτών (και μη) «συναδέλφων του»,
επινοεί διάφορα τεχνάσματα για να υπερπηδήσει τα εμπόδια των κεκλεισμένων
θυρών. Οι επιλογές τους πολλές: Μια Θεσσαλονίκη που «δεξιώνεται» καθημερινά,
λόγω των πολλών εκδηλώσεων της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας. Αν μη τι άλλο ο
μπουφές αξίζει τον κόπο…

Το μυθιστόρημα, 422 σελίδων, είναι γραμμένο σε πρώτο πρόσωπο, σαν μια
προφορική μαρτυρία, στην οποία υπάρχει κι ένας υποτυπώδης «ακροατής». Ο ήρωας
είναι ένας ολοκληρωμένος «ζωντανός» χαρακτήρας, ένας «καθημερινός» άνθρωπος
που ζει εντός των ορίων της αξιοπρέπειας τσιμπώντας (παρανόμως) ολίγο από το
περίσσευμα των πλούσιων εδεσμάτων που σερβίρονται γύρω του. Αλλά όπως λέει και
ο ίδιος ο ήρωας Δήμος Περπατάρης εντός του βιβλίου «υπάρχει άνθρωπος που να
μην έκλεψε τίποτα στη ζωή του; Να είναι μακριά τελείως απ’ αυτό το θέμα;».

Μπορεί σε μας ο χαρακτήρας να φανεί ακόμη και συμπαθής, για τον κ. Λεωνίδα
Σαββίδη όμως (ετών 65 και με οικογένεια) είναι απαράδεκτος. Τον προσβάλλει.
Προσβάλλει τη ζωή του. Γιατί είναι η δική του ζωή που περιγράφεται – όπως
υποστηρίζει -, παραποιημένη όμως σε ορισμένα σημεία. Επιπλέον, δεν αναφέρεται
στο όνομά του. Ούτε στο ποιητικό του έργο.

«Ειλικρινά, είναι μια απίστευτη ιστορία», λέει η συγγραφέας Σωτηρία
Σταυρακοπούλου. «Προφανώς, κάποια ομάδα ανθρώπων που ζει εδώ στη Θεσσαλονίκη –
και η αλήθεια είναι ότι η ομάδα αυτή είναι γνωστή σε μας, καμιά 30αριά
άνθρωποι – θορυβήθηκε με το μυθιστόρημα αυτό. Αισθάνθηκαν ότι τους ανακάλυψα
και ότι ξεσκεπάζω τη ζωή τους», λέει. «Όμως η περιγραφή είναι λογοτεχνική.
Άντλησα από την πραγματικότητα για να δημιουργήσω χαρακτήρες και καταστάσεις.
Τον κ. Λεωνίδα Σαββίδη τον ξέρω αλλά μέχρι εκεί. Δεν μπορώ να καταλάβω γιατί
το έκανε».

Από την πλευρά του, εκείνος διατείνεται ότι το μυθιστόρημα της κ.
Σταυρακοπούλου στηρίζεται στις δικές του διηγήσεις που εκείνη μαγνητοφώνησε
έπειτα από συνεννόηση που έκαναν να γράψει τη βιογραφία του.

Η συμφωνία τους – ισχυρίζεται – ήταν να βάλει τη ζωή του αυτούσια και αφού
εγκρίνει τα χειρόγραφα ο ίδιος, να προχωρήσουν στη συνέχεια στην έκδοση του
βιβλίου. Το βιβλίο, κατά τη γνώμη του, παραποιεί τα γεγονότα και τον
προσβάλλει.

«Το εύλογο ερώτημα βέβαια», λέει η δικηγόρος της συγγραφέως, Ελπίδα
Παπαδοπούλου, «είναι γιατί να θέλει να ασχοληθεί κανείς και να γράψει τη
βιογραφία του κ. Σαββίδη. Και βέβαια για ποια κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας
μπορεί να μιλήσει κανείς τη στιγμή που δεν είναι δικό του πνευματικό έργο;
Ακόμη και η διατύπωση της κατηγορίας έχει αντιφατικό περιεχόμενο».

Το μυθιστόρημα «Οι Δεξιώσεις» στην πρώτη μορφή του παρουσιάστηκε τον
Φεβρουάριο του 2001 στο King’s College του Πανεπιστημίου του Λονδίνου και το
Μάρτιο στο Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ. Το δε πρώτο της μυθιστόρημα «Άλμα»
αποτέλεσε το θέμα διδακτορικής διατριβής της Νάνσυς Σουρμπάτη, στο King’s
College του Λονδίνου, υπό την εποπτεία του καθηγητή Ρόντερικ Μπίτον.

«Πολλοί ταυτίζονται με τον ήρωα»

«Ο χαρακτήρας ολοκληρώνεται σιγά σιγά μέχρι την τελευταία σελίδα», λέει η
συγγραφέας, «και είναι φανταστικός. Αν ταυτίστηκε ο κ. Σαββίδης μ’ αυτόν είναι
δικό του θέμα. Δεν είναι, άλλωστε, περίεργο που συνέβη γιατί ο ήρωας του
βιβλίου δεν παύει να είναι ένας κοινός τύπος, ένας ήρωας με τον οποίο πολλοί
θα μπορούσαν να ταυτιστούν. Το αστείο είναι ότι επειδή κινείται εντός των
ορίων της αξιοπρέπειας κι έχει ανησυχίες ως άνθρωπος, ενδιαφέρεται για την
πόλη του, είναι φιλομαθής κ.λπ., ήρθαν στην παρουσίαση του βιβλίου κάτι
περιθωριακοί και μου έλεγαν “για μένα έχετε γράψει”. Και το έλεγαν με
καμάρι!».

Τελικά μήπως δεν θεωρείται συγγραφική αρετή – αναρωτιέται κανείς – να
πλάθονται «αληθινοί» ήρωες με τους οποίους κάποιοι να ταυτίζονται; Ή μήπως
απαγόρευσε κανείς στους συγγραφείς να αντλούν στοιχεία από την καθημερινότητά
τους για να κατασκευάσουν τον μύθο τους;.

«Είναι τόσο παράλογη για μένα αυτή η ιστορία», λέει η συγγραφέας, «που ακόμη
δεν μπορώ να την πιστέψω».

«Το μόνο που μπορώ να υποθέσω», συνεχίζει, «είναι αυτό που είπα από την αρχή:
Κάποιοι αισθάνθηκαν ότι διακυβεύεται ο τρόπος ζωής τους. Ότι ξεσκεπάστηκαν.
Και δεν είναι ασήμαντοι αυτοί οι άνθρωποι στη Θεσσαλονίκη. Γυναίκες με
οικονομική άνεση, φιλόλογοι, άνθρωποι με κοινωνική επιφάνεια τέλος πάντων,
έχουν συνηθίσει να ζουν έτσι, όπως γράφω στις “Δεξιώσεις”. Είναι ένα σύγχρονο
βιβλίο, ρεαλιστικής λογοτεχνίας που για κάποιους σήμανε πόλεμο. Δεν παύει όμως
να είναι μυθιστόρημα».

INFO

Σωτηρία Σταυρακοπούλου, «Οι δεξιώσεις», Εκδ. Εστία, Αθήνα 2001, σελ. 421,
τιμή: 13,12 ευρώ