Για τον Κουμανταρέα

«ΤΑ ΝΕΑ» επιλέγουν κάθε Δευτέρα θέματα από περιοδικές εκδόσεις ποικίλου ενδιαφέροντος

Το αφιέρωμα του περιοδικού στον Μένη Κουμανταρέα έχει πολλές αρετές. Σε
γενικές γραμμές είναι μια προσπάθεια δίχως σοβαροφάνεια και κορσέδες.

Ο Χρονάς γνωρίζει αυτό το παιχνίδι και ο Κουμανταρέας συμμετέχει, προσφέροντας
άγνωστα κείμενα, καλό φωτογραφικό υλικό και συχνά αποκαλύπτεται αβίαστα στον
αναγνώστη.

Υπάρχουν ενδιαφέρουσες επιστολές προς τον συγγραφέα, από τον Θεοτοκά, τον
Παπατσώνη, τον Ιωάννου, τον Ταχτσή, τον Vitti, και ενός φίλου του φαντάρου,
του Μανόλη, στον οποίο ο Κουμανταρέας απαντάει με έγνοια και τρυφερότητα.
Υπάρχουν σπαράγματα από ένα του μυθιστόρημα «που δεν ολοκληρώθηκε και που
κανείς δεν ξέρει ακόμα αν ολοκληρωθεί».

Το τιτλοφορεί «Από τον καιρό του Νώε» και αν δεν είναι αυτοβιογραφικό
μυθιστόρημα, θα πρέπει να πέφτω πολύ έξω. Υπάρχουν ακόμα αναδημοσιεύσεις
κριτικών του Μ. Vitti, του Δ. Κούρτοβικ, του Κρ. Χουρμουζιάδη, του Κ. Πλάνη,
ένα κείμενο του Κ. Ακρίβου για το «Δυο φορές Έλληνας» και πλούσια
εργοβιογραφικά στοιχεία.

Άφησα τελευταία τη δεκαεξασέλιδη συζήτηση του Χρονά με τον τιμώμενο, για δυο
λόγους. Πρώτο, διότι αξίζει να διαβαστεί, καθώς ρέει αβίαστα, λέγονται συχνά
ενδιαφέροντα πράγματα με τη συμβολή του Χρονά που γνωρίζει τον χώρο και τα
πρόσωπα. Δεύτερο, για να επισημάνω πόσο εύκολα δυο νοήμονες άνθρωποι, όταν
τσαλαβουτάνε σε θέματα που αγνοούν (δεν θέλω να πω: κάνουν πως αγνοούν),
καταφεύγουν σε εύκολες γενικεύσεις.

Η συζήτηση, λοιπόν, φθάνει στις εφημερίδες. Ο Κουμανταρέας, μεταξύ άλλων,
παραδέχεται ότι «η εφημερίδα είναι αναντικατάστατη» και – λέει – «με πολλή
λύπη μαθαίνω ότι περνάνε κρίση οι ελληνικές εφημερίδες». Ο Χρονάς περνάει
ξαφνικά λάβρος στην επίθεση με επιπόλαιο φιλιππικό επί δικαίων και αδίκων,
εφημερίδων και δημοσιογράφων.

Στη συνέχεια κατακεραυνώνουν τα ένθετα και τις διαφημίσεις, τα χαρακτηρίζουν
«σκουπίδια» και πάει λέγοντας… Από τη μια: ο Κουμανταρέας, που λυπάται
επειδή «περνάνε κρίση οι ελληνικές εφημερίδες», αγνοεί άραγε ότι ΟΛΕΣ οι
εφημερίδες στον κόσμο επιβιώνουν χάρη στις διαφημίσεις; Ίσως. Από την άλλη: ο
Χρονάς διώχνει άραγε τις διαφημίσεις που φθάνουν στο περιοδικό του;

Τις επιλέγει μήπως; Μπορεί.

Άλλο: Ο Χρονάς ρωτάει για σχόλια που γράφτηκαν στη «Χουριέτ» (Δεκέμβριος 2001)
στα πλαίσια συνέντευξης του συγγραφέα σε Τουρκάλα δημοσιογράφο για το «Δυο
φορές Έλληνας».

«… Και η οποία δημοσιογράφος», απαντάει ο Κουμανταρέας, «αντί να μιλήσει για
το βιβλίο, άρχισε να μου λέει ότι είναι εθνικιστική η θέση που έχετε και
αναμοχλεύετε πάθη κ.λπ.».

Και οργισμένος καταλήγει: «Οι ελληνικές εφημερίδες, οι οποίες γονυπετείς
πολλές φορές με παρακαλάνε για κάποιο νέο, δεν καταδέχτηκαν να βάλουν την
είδηση…».

Δεκαετίες στα «ΝΕΑ», δεν γνωρίζω συνάδελφο να γονάτισε μπροστά σε συγγραφέα.

«ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ»

Ελύτης ερωτευμένος

Το πρώτο μέρος του περιοδικού περιέχει μεταφράσεις και ποικίλα πρωτότυπα
κείμενα. Ποίημα του Ουγκώ γραμμένο το 1840, μεταφρασμένο από τον Βαγγέλη
Κάσσο. Το πρώτο κεφάλαιο από το Φανταστικό Μουσείο του Μαλρώ, σε μετάφραση και
με επιλογικό σημείωμα της Χαράς Καλαϊτζίδου και του Νίκου Αλιφέρη.

Γράμματα του Οδυσσέα Ελύτη προς τον φιλόλογο και ποιητή Λευτέρη Αλεξίου. Να
σταθούμε λίγο εδώ. Ο Ελύτης θέλησε το 1955 να γνωρίσει τη γενέθλια πόλη του,
το Ηράκλειο. Εκεί γνωρίζει τον Αλεξίου, κάνουν παρέα καθημερινά,
αλληλοεκτιμούνται. Η διαφορά ηλικίας – 65 τότε ο Αλεξίου, 44 ο Ελύτης – δεν
τους εμποδίζει να αναπτύξουν μια στέρεη φιλία. Ο Ελύτης γυρίζει στην Αθήνα και
αλληλογραφεί με τον Αλεξίου. Σ’ ένα από αυτά τα γράμματα εξομολογείται στον
φίλο του έναν σφοδρό του έρωτα με ένα κορίτσι πολύ μικρότερό του, σε
κυκλαδίτικο νησί:

«… Έτυχε λοιπόν φέτος το καλοκαίρι, να ξαναγίνω είκοσι χρονών! Μ’ άλλα λόγια
να ερωτευθώ! Και να ερωτευθώ σε τέτοιο σημείο, που να μη λογαριάζει πια τίποτε
για μένα στον κόσμο, εκτός από το κορίτσι αυτό που μ’ έκανε ευτυχισμένο. Ένα
μικρό κορίτσι που μόλις πέρυσι τέλειωσε το Γυμνάσιο – για φαντάσου! – και που
το περνώ εικοσιέξη ολόκληρα χρόνια…».

(Προλογικό σημείωμα και επιμέλεια των γραμμάτων της νύφης του Αλεξίου, Μάρθας
Αποσκήτη).

Άλλα θέματα: ο επιμελητής των «Γραμμάτων» του Σικελιανού, Κ. Μπουρναζάκης
κρίνει τους επικριτές του, ο Θ. Τζαβάρας σ’ ένα εξαίρετο κείμενο για το «Βραχύ
ιστόρημα της ψυχανάλυσης στην Ελλάδα» και ο Αλ. Ζήρας αποτυπώνει τον «σκιώδη
ποιητικό λόγο του Σπύρου Τσακνιά».

Το δεύτερο μέρος του περιοδικού είναι «Της Κύπρου» με ενδιαφέροντα κείμενα και
ποιήματα του μεγάλου Κώστα Μόντη και του σπουδαίου Κυριάκου Χαραλαμπίδη.

«ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΑ»

Άγνωστες γωνιές στο Άγιον Όρος

Για τους ερευνητές και τους επιστήμονες πολλών πεδίων, αρχαιολόγους,
ιστορικούς, λαογράφους, θρησκειολόγους κ.ά., αυτό το περιοδικό-σύγγραμμα της
Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών αποτελεί ένα σπουδαίο βοήθημα. Στον 32ο τόμο
υπάρχουν έρευνες και μελετήματα για την περιοχή της Μακεδονίας, που ασφαλώς
αρχειοθετούνται από όσους ενδιαφέρονται.

Δεν διαβάζονται όλα εύκολα από τους μη ειδικούς. Για όσους πάντως
επισκέπτονται το Άγιον Όρος, υπάρχει έρευνα του Πασχάλη Ανδρούδη για έναν
ερειπωμένο βυζαντινό πύργο που βρίσκεται «στο μονοπάτι Μονής Ζωγράφου – Μονής
Χιλιανδαρίου και σε απόσταση 35′ από τη Μονή Ζωγράφου». Ο ερευνητής εντόπισε
και μελέτησε το 1990 τα ερείπια του πύργου που είναι γνωστός στους μοναχούς ως
«πύργος της Μεταμόρφωσης».

«Ο πύργος», λέει ο Ανδρούδης, «ανήκε κατά πάσα πιθανότητα σε κάποιο, αταύτιστο
μέχρι στιγμής μεσοβυζαντινό μονύδριο του 11ου αιώνα. Είναι άγνωστη η σχέση του
με άλλα γειτονικά καθιδρύματα, καθώς και ο χρόνος της οριστικής εγκατάλειψής
του…».

Καθώς το μελέτημα συνοδεύεται από φωτογραφίες και λεπτομερή χάρτη της περιοχής
και του σημείου όπου βρίσκεται ο ερειπωμένος βυζαντινός πύργος, οι
προσκυνητές, περιπατητές και λάτρεις του Όρους έχουν έναν ακόμα στόχο.

«ΕΡΕΥΝΑ»

Σ’ έναν αγωνιστή

Είναι 35 χρόνων τα παιδιά που γεννήθηκαν όταν οι δολοφόνοι της χούντας
χτύπησαν τον Νικηφόρο Μανδηλαρά. Στον αγωνιστή δικηγόρο το περιοδικό αφιερώνει
λίγες, αλλά ενδιαφέρουσες σελίδες, από το τελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου
«Νικηφόρος Μανδηλαράς – η δολοφονία ενός αγωνιστή» του Γ. Λ. Χιωτάκη και του
Γιάννη Κορίδη. Είπα ενδιαφέρουσες σελίδες διότι δεν καταγράφονται σ’ αυτές
τυπικά ιστορικά στοιχεία και κοινότοπα λόγια, αλλά οι αυθόρμητες συγκινητικές
αντιδράσεις επωνύμων και μη ανθρώπων, όταν έμαθαν τη δολοφονία του Μανδηλαρά,
που ήταν μόλις 39 χρόνων.

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

* «ΟΔΟΣ ΠΑΝΟΣ»: Διδότου 39, Αθήνα, 10680, τηλ. 010-3616.782.

* «ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ»: Ευριπίδου 84, Αθήνα, 10553, τηλ. 010-3213.030.

* «ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΑ»: Εθνικής Αμύνης 4, Θεσσαλονίκη, 54621 (Σε ολόκληρο τον
τόμο το μόνο τηλέφωνο που υπάρχει είναι της επιχείρησης που τον τύπωσε:
0310-222.965)

* «ΕΡΕΥΝΑ»: Βαλτετσίου 15, Αθήνα, 10680, τηλ. 010-3618.684.