Η Αθήνα στην Πόλη!

Το κτίριο Τάσκισλα, της Αρχιτεκτονικής Σχολής του Πολυτεχνείου της Κωνσταντινούπολης, όπου φιλοξενήθηκε η έκθεση «Νεοελληνική αρχιτεκτονική στον 20ό αιώνα»

Μπήκα από τη νεοκλασική είσοδο του κτιρίου Τάσκισλα, της Αρχιτεκτονικής Σχολής
του Πολυτεχνείου της Κωνσταντινούπολης, διέσχισα τον διάδρομο, πέρασα τη
μεγάλη αλέα, κατέβηκα τα σκαλιά και βρέθηκα στην Ελλάδα. Περπάτησα στα
μονοπάτια του δρόμου του Πικιώνη στην Ακρόπολη, έσκυψα για να παρατηρήσω
καλύτερα μια λεπτομέρεια θερινής κατοικίας στο Σούνιο… Θέλω να γράψω γι’
αυτή την έκθεση, είπα μέσα μου.

Τη «Νεοελληνική αρχιτεκτονική στον 20ό αιώνα», με εκατό αρχιτεκτονικά έργα που
σηματοδοτούν την πορεία της ελληνικής αρχιτεκτονικής στα τελευταία εκατό
χρόνια, οργανωμένη από το Ελληνικό Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής (σε συνεργασία με
το Γερμανικό Μουσείο Αρχιτεκτονικής της Φρανκφούρτης), που εκτέθηκε στο
Τάσκισλα, εδώ στην Πόλη (26/4 – 18/5 – τελευταία ημέρα η σημερινή).

Δεν λένε πως οι ξένοι περιηγητές φιλοτεχνούν πάντοτε τα πληρέστερα πορτρέτα
πόλεων, ότι οι δικές τους παρατηρήσεις είναι οι πιο ενδιαφέρουσες για τη ζωή
μιας χώρας; Συνέλαβα τη δικαιολογία αυτή από τα πρώτα κιόλας λεπτά, την
πρόσφερα στον εαυτό μου και ως «ξένη» οδοιπόρος ταξίδεψα στον ελλαδικό χρόνο
και χώρο με μοναδικό οδηγό την αίσθηση και την έκπληξη.

Καταλαβαίνετε πού το πάω: όταν ζεις σε μια πόλη, σου διαφεύγουν οι
λεπτομέρειες, ξεθωριάζουν από την καθημερινή συνήθεια… Πόσες φορές θα έχω,
αλήθεια, περάσει από το «στρογγυλό σχολείο», από το Λύκειο του Αγίου Δημητρίου
στην οδό Παπάγου; Αμέτρητες. (Εκεί ψηφίζω στις δημοτικές εκλογές.) Πόσες φορές
μού κίνησε την προσοχή, μου εξήψε τη φαντασία και την περιέργεια;

Περιδιάβασα ανάμεσα στα κινήματα, στα ρεύματα και στις σχολές της
Αρχιτεκτονικής. Λυπήθηκα για τη – γνωστή μας – απουσία οικιστικής και
πολεοδομικής μέριμνας. Με πλήγωσε η «οριζόντιος ιδιοκτησία», η αντιπαροχή, το
μικρό ποσοστό παραγωγής του δομημένου περιβάλλοντος, που ελέγχεται από τους
αρχιτέκτονες, στην Ελλάδα…

Τα έβλεπα αυτά από την Ακρόπολη. Κατέβηκα. Περιφέρθηκα στον αυλόγυρο του
Αϊ-Γιώργη του Λουμπαρδιάρη, προχώρησα στη Διονυσίου Αρεοπαγίτου, πέρασα από το
σπίτι της Αγγελικής Χατζημιχάλη στην Πλάκα, πήγα να δω το δημοτικό σχολείο στα
Πευκάκια του Λυκαβηττού, κατηφόρισα και πέρασα μπρος απ’ τις προσφυγικές
πολυκατοικίες της Αλεξάνδρας, περπάτησα στην Κυψέλη, στην Πατησίων…
πετάχτηκα ως την εκκλησία των Εισοδίων της Θεοτόκου στο Αίγιο, στο Πειραματικό
Θεσσαλονίκης, στην Κάζα Μπιάνκα, στην Εύβοια, στο Αρχαιολογικό Μουσείο
Ηρακλείου…

Βγήκα από το Τάσκισλα (έργο του Βρετανού αυτοκρατορικού αρχιτέκτονα Μ.
Σμιθ, του 1847) και πάτησα τον πράσινο λόφο. Το πράσινο δεν φαινόταν πια, τα
αυτοκίνητα είχαν ανάψει τα φώτα τους. Εδώ, στην Πόλη, μου πέρασε από τον νου
ότι μπορεί εντέλει να «σωθούμε», εκεί, όσο υπάρχουν άνθρωποι όπως αυτοί του
Ελληνικού Ινστιτούτου Αρχιτεκτονικής -δεν βρήκα σωστό ν’ αναφερθώ σε ονόματα,
θα αδικούσα πολλούς- που αναζητούν και προβληματίζονται για το πού ζούμε.

Κι αυτό γιατί, όποτε κάθομαι μπροστά στο πληκτρολόγιο να γράψω, θυμάμαι
την παραίνεση του δασκάλου μου, του Μάριου Πρωτόπαπα, «το ρήμα, δεν άκουσα το
ρήμα» (εννοούσε ότι κατάφερνα να χρησιμοποιώ πιότερο τα άλλα μέρη του λόγου –
μη ρωτάτε πώς, δεν είναι εξάλλου του παρόντος). Ρήμα, λοιπόν, ίσον ενέργεια,
κατάσταση ή πάθος του υποκειμένου· ρήμα συνδετικό και τα παρεπόμενά του:
διάθεση, πρόσωπο, αριθμός, χρόνος, έγκλιση, φωνή και συζυγία… ναι, γιατί η
αρχιτεκτονική έχει τη μαγεία του ρήματος.