Πώς ορίζεται η τζαζ

«ΤΑ ΝΕΑ» επιλέγουν κάθε Δευτέρα θέματα από περιοδικές εκδόσεις ποικίλου
ενδιαφέροντος

Με θέματα μουσικής θεωρίας και πράξης, που ασφαλώς βοηθούν και ενδιαφέρουν
όσους ερευνούν διάφορα πεδία της μουσικής, κυκλοφόρησε το εξαμηνιαίο
περιοδικό, που διευθύνει η Όλυ Φράγκου-Ψυχοπαίδη και εκδίδει ο Εξάντας.

Το μελέτημα του Μηνά Ι. Αλεξιάδη «Για έναν ορισμό της τζαζ» είναι το πιο βατό
και θα το απολαύσουν και οι μη ειδικοί περί τα μουσικά.

«Η τζαζ», σημειώνει ο μελετητής (συνθέτης ο ίδιος, με ειδίκευση στη
μουσικολογία της τζαζ) «ως μουσικό φαινόμενο εξελίσσεται όταν Αφροαμερικανοί
μουσικοί αρχίζουν να δραστηριοποιούνται καλλιτεχνικά, έχοντας ήδη έρθει σε
επαφή με μορφές της δυτικής μουσικής. Στις αρχές της δεκαετίας του 1920
διαμορφώθηκε μέσω των κορυφαίων μαύρων αυτοσχεδιαστών ο ιδιαίτερος χαρακτήρας
της τζαζ».

Στη συνέχεια αναλύονται οι δυσκολίες για τον ορισμό της τζαζ, οι αβέβαιοι
ορισμοί που έχουν διατυπωθεί, η μουσική και ιστορική διαδρομή της, η
ετυμολογία της λέξης κ.λπ.

Στο τέλος του μελετήματος ο Μ. Ι. Αλεξιάδης, συνδυάζοντας όλες τις
παρατηρήσεις που αναλύθηκαν δεν καταλήγει σε κάποιον άκαμπτο ορισμό αλλά σε
μια «περιγραφή»:

«Η τζαζ είναι μια φωνητική ή ενόργανη μουσική που είναι συχνά καταγραμμένη,
συνήθως όμως είναι αυτοσχεδιαζόμενη. Στις περισσότερες περιπτώσεις
χαρακτηρίζεται από έναν σταθερό-συνεχή ρυθμό, απέναντι στον οποίο εμφανίζονται
συγκοπές και πολυρρυθμικές παρεμβολές. Οι ενορχηστρωτές και οι
ερμηνευτές-αυτοσχεδιαστές της τζαζ χρησιμοποιούν συνήθως ως ρεπερτόριο την
παγιωμένη φόρμα του μπλουζ και συνθέσεις από την αμερικανική “δημοφιλή”
μουσική· αργότερα εμφανίζονται όλο και πιο συχνά ειδικά τζαζ θέματα (jazz
tunes). Μέχρι τα μέσα του αιώνα η τζαζ χρησιμοποιεί σε γενικές γραμμές το
ευρωπαϊκό τονικό μουσικό σύστημα, με αρκετές όμως ιδιομορφίες που οφείλονται
στις επιρροές του blues τονικού υλικού και στην ιδιωματική εκφορά.

Αυτοί οι τελευταίοι παράγοντες, που είναι εγγενή στοιχεία της μουσικής πράξης
στην τζαζ, καθορίζουν αποφασιστικότερα και τις μετέπειτα φάσεις της εξέλιξης
του ιδιώματος. Αντιπροσωπευτική τζαζ μουσική υπάρχει επομένως όταν συνυπάρχουν
τα παραπάνω καθοριστικά, ιδιόμορφα στοιχεία και εκφέρονται με ιδιωματικό τζαζ
ύφος».

Άλλο θέμα του περιοδικού: Το κείμενο της διάλεξης (Μέγαρο Μουσικής, 26-4-2001)
του σημαντικού μουσικολόγου Λούντβιχ Φίνσερ «Η σύνθεση μετά τον Μπετόβεν.
Συμβολή στην ιστορία της Συμφωνίας μεταξύ Μπετόβεν και Σούμαν», σε μετάφραση
Όλυς Φράγκου-Ψυχοπαίδη και Μάρκου Τσέτσου.

Ακόμα το άρθρο της Ντιάνας Τουλιάτου-Μηλιότη (διευθύντρια του Κέντρου
Ανθρωπιστικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Μιζούρι και καθηγήτρια
Μουσικολογίας στο ίδιο ίδρυμα) «Η πρακτική εκτέλεση της βυζαντινής μουσικής».

«ΟΜΠΡΕΛΑ»

Κείμενα για τον Νίτσε

Δεν είναι πολλά τα λογοτεχνικά περιοδικά που άντεξαν είκοσι χρόνια. Ένα από
αυτά η «Ομπρέλα» του Μάκη Αποστολάτου, που γιόρτασε δύο δεκαετίες, έχοντας
φιλοξενήσει κατά καιρούς κείμενα πολλών καταξιωμένων ονομάτων από τον χώρο των
γραμμάτων και των τεχνών.

Το τελευταίο τεύχος του περιοδικού είναι αφιερωμένο στον Νίτσε και περιέχει 14
κείμενα Ελλήνων και ξένων για τον φιλόσοφο.

Στο κείμενό του «αντί εισαγωγής» ο Απόστολος Αποστόλου αναρωτιέται «τι κοινό
μπορεί να έχει ο Νίτσε με τον αναρχισμό;» και θυμίζει τα λόγια της Έμμας
Γκόλντμαν: «Ο Νίτσε δεν ήταν κοινωνικός θεωρητικός, ήταν μάλλον ένας μεγάλος
ποιητής και ρηξικέλευθος οραματιστής. Δεν ήταν αριστοκράτης ούτε στην καταγωγή
ούτε στην οικονομική του υπόσταση, ήταν όμως αριστοκράτης του πνεύματος. Στα
πλαίσια αυτής της άποψης ο Νίτσε λοιπόν είναι αναρχικός, γιατί όλοι οι
αυθεντικοί αναρχικοί ήταν αριστοκράτες».

Για τη νιτσεϊκή «απόρριψη της αλήθειας» κάνει λόγο ο Γιάννης Τζαβάρας και
σημειώνει:

«Αυτό που ο Νίτσε θεωρεί πρώτιστο μέλημά του, είναι να σπείρει την υποψία ότι
η αλήθεια ως έννοια, ως ιδεώδες και ως επίτευγμα δεν βρίσκεται κάπου επάνω ή
έξω από εμάς, αλλά ότι είναι επινόηση του ανθρώπου. Στις πρώτες παραγράφους
του βιβλίου του Πέρα από το καλό και το κακό (1886) θέτει το ερώτημα
σχετικά με την αξία της αλήθειας κατά έναν αξιοπερίεργο τρόπο: Αναρωτιέται αν
αυτό το πρόβλημα εμφανίστηκε μπροστά μας αφ’ εαυτού ή μήπως είμαστε εμείς που
εμφανιστήκαμε μπροστά του…».

Το περιοδικό φιλοξενεί επίσης αφιέρωμα στον Γιαννιώτη ποιητή Φώτη Μότση.

«ΠΕΡΙ-ωΔΙΚΟ»

Από την Καβάλα με φαντασία

Υπάρχουν περιοδικά στην περιφέρεια που καταγράφουν με επάρκεια την τοπική
ιστορία, τη λαογραφία, τις μνήμες. Υπάρχουν και άλλα, όπως το «ΠΕΡΙ-ωΔΙΚΟ» της
Καβάλας που μεταφέρουν την πολιτιστική επικαιρότητα με κύριο άξονα την περιοχή
τους, δίχως να κλείνουν τις πόρτες σε πρόσωπα και γεγονότα «εκτός πόλεως» και
συχνά εκτός επικαιρότητας. Οι άνθρωποι αυτού του περιοδικού βάζουν τη φαντασία
τους να δουλέψει. Θεματογραφία δίχως κορσέ, προσεγμένο γράψιμο, σελιδοποίηση
και εικαστική αντίληψη σε άσπρο – μαύρο, πράγμα σπάνιο. Από την παρουσίαση
προσώπων της περιοχής Καβάλας να σημειώσω την πολύ καλή συνέντευξη (Κοσμάς
Χαρπαντίδης) των βραβευμένων θεατρικών συγγραφέων, αδελφών, Κώστα και Αντώνη
Κούφαλη.

Από τα πρόσωπα εκτός περιοχής, συνέντευξη (Αναστασία Θ. Κεσκεσιάδου) του
κοινωνιολόγου Δημήτρη Ποταμιάνου, που μιλάει περίπου εφ’ όλης της ύλης… Για
την επιστήμη του, για τα βιβλία του, για τα τηλεοπτικά δρώμενα και – φυσικά –
για μαγειρική.

Πολλά ακόμα τα θέματα από τον χώρο των Γραμμάτων, των Τεχνών και της Σκέψης,
γραμμένα με κέφι και γνώση.

Μια παρατήρηση μόνο: Γιατί να υπάρχουν αναδημοσιεύσεις κειμένων από άλλα
έντυπα; Μου μοιάζουν ξένα σώματα στην ύλη του περιοδικού.

«ΟΥΤΟΠΙΑ»

Βάλτερ Μπένγιαμιν

«Σε μια εποχή κρίσιμη, μια εποχή που αναμετρώνται βίαια το όνειρο και ο
εφιάλτης, δοκιμάζουμε να τροφοδοτήσουμε τη συζήτηση για το έργο του Βάλτερ
Μπένγιαμιν…».

Αυτά σημειώνονται στο εισαγωγικό σημείωμα του περιοδικού, που κόντρα στους
καιρούς (ή εξαιτίας τους;) εξακολουθεί να τροφοδοτεί την αριστερή σκέψη, να
εγείρει αμφιβολίες για κατεστημένες απόψεις. Για όσους πάντως θέλουν να
εντρυφήσουν στη σκέψη και στο έργο του (τραγικού) φιλοσόφου και κριτικού
Μπένγιαμιν, υπάρχει αφιέρωμα 113 σελίδων!

Διαβάστε ακόμα μια παλαιότερη συνέντευξη του Αντρέα Φραγκιά στον Αντρέα
Παγουλάτο που αναδημοσιεύει η «ΟΥΤΟΠΙΑ» του Ευτύχη Μπιτσάκη.

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

* «ΜΟΥΣΙΚΟΛΟΓΙΑ»: Διδότου 57, Αθήνα – 106 81, τηλ. 010-3822.064.

* «ΟΜΠΡΕΛΑ»: Φωκυλίδου 21, Αθήνα, τηλ. 010-3821.736.

* «ΠΕΡΙ-ωΔΙΚΟ»: Βενιζέλου 79, Καβάλα – 65403, τηλ. 0510-220.120.

* «ΟΥΤΟΠΙΑ»: Μαυρομιχάλη 52, Αθήνα – 10680, τηλ. 010-3607.742.