ΜΑΤΙΕΣ Ένα βιβλίο

Έχω διαβάσει όλα τα βιβλία που αναφέρονται στην Άρη Βελουχιώτη. Όλα. Και τα
στενόκαρδα και τα ενθουσιώδη και τα «έτσι κι έτσι». Ακόμη και στα βιβλία που
του αφιερώνουν μια σελίδα ή δέκα αράδες έχω σκύψει. Και είδα, φυσικά, (από
τους πρώτους, φαντάζομαι) την ταινία που του αφιέρωσε ο παιδικός μου φίλος
Φώτος Λαμπρινός. Και θέλω να το υπογραμμίσω από την αρχή: η ιστορική βιογραφία
του Διονύση Χαριτόπουλου «Άρης, ο αρχηγός των ατάκτων» («Εξάντας»), δεν με
άφησε να κλείσω μάτι, πολλές νύχτες.

Έχω διαβάσει και όλα τα βιβλία του Χαριτόπουλου. Έχω δει και δύο θεατρικά του
έργα. Μου αρέσει ιδιαίτερα αυτός ο συγγραφέας. Και το έγραψα, κάποτε.
Σημειώνοντας, ότι δεν είναι άνθρωπος της φιγούρας και των δημοσίων σχέσεων.
Δεν είναι «μπαλκονάτος», όπως έλεγε ο Νίκος Καρούζος. Και… βρήκα τον μπελά
μου, από κάποιον «κριτικό» του «Βήματος». Ο οποίος αναρωτήθηκε: Πώς είναι
δυνατόν, ένας επαγγελματίας διαφημιστής, να μην είναι δημοσιοσχετίστας; Κι
όμως… Κι αυτή είναι η «μαγκιά» του Χαριτόπουλου. Στα έργα του, που είναι η
ψυχή του, δεν μπερδεύει το επάγγελμά του.

Περίμενα με ανυπομονησία τον β’ τόμο του «αρχηγού των ατάκτων». Γιατί ο πρώτος
τόμος, με είχε καθηλώσει. Και περίμενα πολύ. Στο τέλος, αποζημιώθηκα. Γιατί
μπορεί ο β’ τόμος να μην έχει, ως κείμενο, τη «θερμοκρασία» του α’. Έχει,
όμως, ένα τεράστιο πλήθος από στοιχεία, μαστορικά επεξεργασμένα. Που
αποδεικνύουν, κοντά στα άλλα, ότι «ορισμένα έμπιστα κομματικά στελέχη», όπως
σημειώνει ο συγγραφέας, «χωρίς ποτέ να έχουν κρεμάσει αορτήρα στον ώμο τους
στην περίοδο της Αντίστασης, οι άκαπνοι των πολιτικών οργανώσεων, χρίστηκαν
αυτοσχέδιοι “στρατηγοί”, με τραγικά επακόλουθα. Η κομματική δοξασία ότι ένας
κομμουνιστής είναι ικανός για όλα, ακόμη μια φορά δεν επαληθεύτηκε»…

Αντιγράφω, για φινάλε, μια παράγραφο από το σπουδαίο αυτό βιβλίο, μαζί με ένα
τραγούδι: «…Όσο για τον Άρη, τον θρυλικό δημιουργό και αρχηγό του ΕΛΛΑΣ,
πολλά χρόνια μετά την τραγωδία της Μεσούντας, οι άνθρωποι που τον λάτρεψαν δεν
πιστεύουν ότι σκοτώθηκε· πιστεύουν ότι είναι ζωντανός και θα εμφανιστεί ξανά,
όποτε το κρίνει ο ίδιος. Κάθε τόσο παρουσιάζεται κάποιος παλιός ελασίτης, που
τον είδε μυστικά και μίλησε μαζί του. Ένας κουρέας τον ξύρισε· μια γυναίκα του
πήγε “ψωμί” στο λημέρι του και κάποιοι, αλαφροΐσκιωτοι χωρικοί τον βλέπουν
συχνά να περνάει καβαλάρης στις πλαγιές της Ρούμελης. Το παρηγορητικό τραγούδι
της ελασίτισσας Δέσπως ακούγεται χρόνια στα βουνά, να απαλαίνει τον πόνο της
απουσίας του: Δέσπω μ’ τον Άρη σκότωσαν/ Δέσπω μ’ και τον Τζαβέλλα/ – Μήδε τον
Άρη σκότωσαν /μήδε και τον Τζαβέλλα/ Κάτι παιδιά τους είδανε/ που παν για τη Σερβία»…