Βιομηχανία κατάδοσης

Η κατασκοπεία, η παρακολούθηση του άλλου και η αποκάλυψη μυστικών μπορεί κάποτε να αποτέλεσαν το υλικό για συναρπαστική μυθολογία (όπως η υπόθεση της Μάτα Χάρι), τώρα όμως η εξέλιξη της τεχνολογίας οδήγησε ακόμη και αυτά στη «σούπα» των τηλεοπτικών ριάλιτι

Παρακολουθήσεις ανθρώπων, αθέατα μικρόφωνα, χαφιέδες, φίλοι που καρφώνουν
φίλους ή σύζυγοι συζύγους, εκείνο τον εφιαλτικό κόσμο της ψυχροπολεμικής
εποχής, που μοιάζει να αποτελεί τη μαύρη προϊστορία των μεγαλαδελφικών εποχών
μας, θύμισε με κάθε λεπτομέρεια η εκπομπή «Ρεπορτάζ χωρίς σύνορα» του Στέλιου
Κούλογλου (ΝΕΤ, 4/4).

Τότε ο χαφιεδισμός αποτελούσε πράξη κολάσιμη και οι χαφιέδες ήταν μισητοί,
τότε το καρφί ήταν κατάπτυστο. Μόνο που εκείνη η αγωνία των εξουσιών για έναν
κόσμο χωρίς ζώνες σκιάς, έναν κόσμο υπερεκτεθειμένο, εξελίχθηκε στις ημέρες
μας σε αγωνία της αγοράς. Η παρακολούθηση μετατράπηκε από απεχθές όπλο της
πολιτικής εξουσίας, σε δήθεν παιχνίδι της κατανάλωσης, καθώς οι ασφυκτικές
συνθήκες του ανταγωνισμού στην οικονομία δεν επιτρέπουν αντιφρονούντες του
καταναλωτισμού.

Στην ιστορία της κατασκοπείας που αφηγήθηκε το «Ρεπορτάζ χωρίς σύνορα»
δεν ήταν δύσκολο να διαπιστώσουμε ότι, μαζί με την εξέλιξη της τεχνολογίας,
άλλαξαν και οι νοοτροπίες για την παρακολούθηση, έγινε από πράξη αποτρόπαια,
αποδεκτή τακτική.

Οι Αμερικανοί που έφεραν βαρέως τη μακαρθική εποχή του εθνικού καρφώματος δεν
δίστασαν διόλου να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες του περίφημου Έσελον για
επιχειρηματική κατασκοπεία, όχι εναντίον της Κίνας ή της Ρωσίας, αλλά της
Ευρώπης.

Χάρη στο Έσελον κατάφεραν να εμποδίσουν ευρωπαϊκές εταιρείες να κάνουν μεγάλες
κερδοφόρες συμφωνίες – η Γαλλία έχασε ένα μεγάλο συμβόλαιο με τη Σαουδική
Αραβία από αμερικανική εταιρεία την τελευταία στιγμή.

Συνέβη αυτό που είχε προβλέψει ο φιλόσοφος των ηδονοβλεπτικών και πανοπτικών
καιρών μας, ο Πολ Βιριλιό, ότι στην εποχή της κάμερας κάθε σημείο θέασης
αποτελεί και σημείο πώλησης. Με άλλα λόγια όσα περισσότερα «βλέπουν» οι
ισχυροί του κεφαλαίου, τόσα περισσότερα κερδίζουν από αγοραπωλησίες.

Αν για το 1943 η συνάντηση των 3 ηγετών, ΗΠΑ, Σοβιετικής Ένωσης και
Μεγάλης Βρετανίας, στην Τεχεράνη, αποτέλεσε την ευκαιρία να ξεδιπλώσουν τις
κατασκοπικές τους ικανότητες οι Σοβιετικοί, πείθοντας τους ηγέτες να
καταλύσουν στη δική τους πρεσβεία και παγιδεύοντας με μικρόφωνα τα δωμάτιά
τους, για να κερδίσουν στην πολιτική επιρροή του κόσμου, στην εποχή μας οι
κατασκοπικές ικανότητες αξιοποιούνται στα πεδία των οικονομικών πολέμων.

Ο μεγαλαδελφισμός έχει εξελιχθεί και οι μέθοδοι κάνουν εκείνες τις παλιές, τις
ψυχροπολεμικές, σχεδόν αστείες, όσο και αν βασάνισαν όσους τις έζησαν,
καταστρέφοντας τη ζωή τους. Παράδειγμα η Ανατολικογερμανίδα Βέρα Βολεμπέργκερ
που ανακάλυψε ότι εκείνος που την κάρφωνε στη Στάζι για τις φιλελεύθερες
απόψεις και κινήσεις της ήταν ο ίδιος ο σύζυγός της. Τα αρχεία της Στάζι
αποτελούν ένα μνημείο της «κουλτούρας» των παρακολουθήσεων, και στους 183.000
φακέλους υπάρχουν ασήμαντες λεπτομέρειες της ζωής χιλιάδων ανθρώπων, μεταξύ
των οποίων και Ελλήνων πολιτικών και επιχειρηματιών.

Το FBI, η CIA, η εγχώρια ΚΥΠ, οι παρακολουθήσεις της κυβέρνησης Νίξον,
που αποκαλύφθηκαν με το σκάνδαλο Γουοτεργκέιτ, η Στάζι, ακόμη και υποκλοπές
συνομιλιών του Πάπα και της μητέρας Τερέζας καθώς η επιρροή της Καθολικής
Εκκλησίας στον διάλογο για τα πυρηνικά ήταν μεγάλη και οι έχοντες συμφέροντα
δεν θα τ’ άφηναν στην τύχη, όλα εκδοχές αγωνιούσας εξουσίας, μοιάζουν εντέλει
να μην είναι παρά ένα βήμα προς τη μαζική κατάδοση, τη βιομηχανοποίηση του
καρφώματος και την απενοχοποίησή του διά των «παιχνιδιών» καθημερινής του
εφαρμογής, όπως είναι τα μπιγκμπραδερικά. Είναι μεγάλη η κατασκοπική
βιομηχανία και ακόμη μεγαλύτερη η ανάγκη της αγοράς για τα προϊόντα και την
κουλτούρα που παράγει, για να αποτελούν οι διαφορετικές τεχνικές και
τεχνολογίες παρακολούθησης των ψυχροπολεμικών εποχών απλή ιστορία.