Το «Ρεμπελιό» δεν ήταν επανάσταση

Το «Ρεμπελιό των ποπολάρων» στη Ζάκυνθο του 1628, η εξέγερση-σύμβολο της
αφύπνισης της νεοελληνικής συνείδησης δεν ήταν όπως αορίστως νομίζουμε ένα
πρώιμο εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα, μια επανάσταση.

Σύμφωνα με τα νέα στοιχεία από τα Αρχεία της Βενετίας, που φέρνει στο φως η
μελέτη ενός νέου ιστορικού, του Δημήτρη Αρβανιτάκη, το «Ρεμπελιό» για την
εποχή του ήταν ένα κίνημα ταξικό με αστικά αιτήματα.

Το «Ρεμπελιό» ένωσε προσωρινά φτωχούς αγρότες και πλούσιους εμπόρους, οι
οποίοι προσπαθούσαν να αποκτήσουν μερίδιο στην άσκηση της εξουσίας, από την
οποία ήταν αποκλεισμένοι, χωρίς να αμφισβητούν τη βενετσιάνικη κυριαρχία.
Αντίπαλοι των ποπολάρων ήταν η τάξη των «πολιτών» που είχε εκπροσώπηση στη
Βενετία αλλά κυβερνούσε προς όφελος των δικών της και μόνο συμφερόντων με
σκληρότητα και αυθαιρεσία. Οι ποπολάροι ζητούσαν να έχουν δικούς τους
εκπροσώπους στη Γαληνοτάτη, να μη διοικούνται οι φρουρές της πόλης από
καπετάνιους της τάξης των «πολιτών» και να εκπροσωπούνται στη διαχείριση της
σιταποθήκης και άλλων ιδρυμάτων.

Δεν πρόκειται λοιπόν για μια επανάσταση, όπως παρουσιάσθηκε από τους έως τώρα
ιστορικούς.

Η μελέτη του Ζακυνθινού Δημήτρη Δ. Αρβανιτάκη πρωτοτυπεί, γιατί στα πλαίσια
της νέας ιστοριογραφίας δεν θεωρεί τίποτα ως δεδομένο.

Παραμερίζει μία, μία τις κοινότοπες αντιλήψεις, όπως ότι «η Ιστορία γράφεται
με βάση τις πηγές», πως «εθνικό είναι ό,τι είναι αληθινό», ότι «η Ιστορία
είναι ζήτημα οντολογικό, είναι ο λόγος μας γι’ αυτήν και η ερμηνεία της» ή πως
η Ιστορία είναι ένα θεωρητικό σχήμα ­ επειδή έτσι οι ιστορικοί αλλοτριώνονται
από ιδεολογίες, καταφάσεις και συναιρέσεις.

«Πρέπει να ξαναρχίσουμε από την αρχή να υπερασπίσουμε τα ίδια τα γεγονότα.
Πρέπει η Ιστορία να αποβάλει τον δικαιολογητικό ρόλο της», τονίζει ο Δ.
Αρβανιτάκης, που ξαναείδε το «Ρεμπελιό των ποπολάρων» μέσα από τα
ανεκμετάλλευτα έγγραφα των Βενετικών Αρχείων, μέσα από συμβόλαια, έμμετρες
αφηγήσεις. «Επικεντρώθηκε στην επτανησιακή κοινωνία και άλλαξε την οπτική ως
προς τα πεδία παρατήρησης», συνόψισε ο ιστορικός Σπ. Ασδραχάς υπογραμμίζοντας
ότι η έρευνα ανοίχθηκε στα δημογραφικά στοιχεία, τους αφορισμούς, τα
περιφρονημένα συμβόλαια και την επτανησιακή κοινωνία, ιδωμένη μέσα από τα
θεσμικά της μορφώματα.

Ποπολάροι υπάρχουν και σήμερα. Είναι αυτοί που φτιάχνουν τη δομή της πόλης
χωρίς να μετέχουν στις λειτουργίες της.

INFO

«Το Ρεμπελιό των Ποπολάρων: Κοινωνικές αντιθέσεις στην πόλη της Ζακύνθου».
Έκδοση Μουσείου Μπενάκη – Ελληνικού Λογοτεχνικού και Ιστορικού Αρχείου. Σελ.
452. Τιμή: 15 ευρώ.