ΓΝΩΜΗ Ο νέος φασισμός έφτασε

«Ο καβαλιέρε Μπανάνα ξεπέρασε όλα τα όρια». «Πράγματι ας κάνουμε αντιπολίτευση σε κανέναν άλλον (του Αλτάν, από τη Ρεπούμπλικα)

Η Ιταλία παρουσιάζει ένα αποθαρρυντικό θέαμα: στερείται ορμής, ενδιαφέροντος,
πάθους. Γινόμαστε μάρτυρες μιας αδιάκοπτης σειράς παραλογισμών και της
υποκρισίας των διαφόρων πολιτικών ομάδων που προσαρμόζονται στο κλίμα του
φασισμού, φτάνοντας σχεδόν μέχρι το σημείο να υιοθετούν τις εκφράσεις και τις
κινήσεις του. Χρησιμοποιούν το ίδιο ρεπερτόριο, φωνάζουν τις ίδιες λέξεις:
ελευθερία, προσπάθεια, πατρίδα, Ιταλία, υπεράσπιση της φυλής, κουλτούρα του
δικού μας πολιτισμού, αρχέγονος πολιτισμός.

Σε όλα αυτά έρχεται να προστεθεί η επονομαζόμενη “σύγκρουση συμφερόντων”. Ο
Μουσολίνι ο ίδιος δεν είχε εφαρμόσει μια τέτοια πολιτική καταμερισμού των
προνομίων, ούτε για τον εαυτό του ούτε γι’ αυτούς που δέχονταν τη λογική τού
καθεστώτος του (πέρα από την επιλογή της Fiat ως πρωτοστάτη της εθνικής
βιομηχανίας). Σήμερα έχουμε έναν Ανιέλι, ο οποίος, συνειδητοποιώντας προς τα
πού στρεφόταν ο άνεμος, άλλαξε ξαφνικά πορεία· όπως και οι τράπεζες, οι
μεγάλες χρηματοοικονομικές εταιρείες, κ.λπ. Απέναντί τους, ένα τρομακτικό,
παράλογο κενό, μιας αντιπολίτευσης που μοιάζει ανύπαρκτη. Είναι αλήθεια και
μπορούμε να το διαπιστώσουμε: ο ρόλος μας είναι εκείνος των απλών διαφωνούντων
που προσπαθούν να καλύψουν το κενό της πολιτικής αντιπολίτευσης.

Βρισκόμαστε μπροστά στο πιο παράλογο παράδοξο, αντάξιο του Βασιλιά
Ιμπού, μπροστά στη φάρσα του αδύνατου: φτιάχνουμε νόμους ειδικά για τον
βασιλιά, επιλέγουμε τους υπουργούς από την αυλή του και αυτοί υπερασπίζονται
αποκλειστικά τα συμφέροντά τους. Και το κοινό χειροκροτεί. Στην καλύτερη
περίπτωση, κάποιος αφήνει να ακουστεί ένα μικρό ρέψιμο αγανάκτησης. Τόσο ο
Cavaliere όσο και οι υπάλληλοί του συμπεριφέρονται με την αλαζονεία που
χαρίζει η γνώση ότι έχουν στα χέρια τους όλες τις εξουσίες, ότι χαίρουν
απόλυτης ατιμωρησίας. Είναι η λογική του “δεν θα πάμε ποτέ φυλακή”.
Άκουσα ένα μέλος της κυβέρνησης να λέει ότι θα οργάνωναν μια συνάντηση με την
Κεντροαριστερά: “Σε ένα χέρι θα κρατάμε ένα κλαδί ελιάς και στο άλλο
το πιστόλι”.

Είναι αλήθεια, όλος ο νέος φασισμός είναι ήδη εκεί: καταρχάς, η επιχείρηση –
Ιταλία, κατόπιν το κόμμα – επιχείρηση που μετατρέπει τους πάντες σε υπάλληλους
του οίκου, με τον μεγάλο μάνατζερ στη μέση.

Μερικές φορές με κυριεύει η αγωνία απέναντι σε αυτή την κατάσταση. Μια κρυφή
μελαγχολία. Διότι όλοι, σχεδόν, οι σκηνοθέτες και οι διευθυντές των θεάτρων
έχουν γίνει, αλλάζοντας τα ρούχα τους εν ριπή οφθαλμού, άνθρωποι της Δεξιάς.
Και επιπλέον, το μεγαλύτερο μέρος των διανοουμένων μοιάζει σαν κοιμισμένο, ή
καμώνεται πως βρίσκεται “αλλού”, πως έχει άλλα πράγματα να σκεφτεί. Μοναδική
ελπίδα, αυτός ο ήλιος που φωτίζει τη ματιά πολλών νέων, αυτά τα νέα κινήματα ­
νέων, φοιτητών, εργατών ­ που εκδηλώνονται. Μοναδική σανίδα σωτηρίας, αυτοί οι
νέοι που αντιδρούν, που εξεγείρονται και τους οποίους πρέπει να βοηθήσουμε, να
ενημερώσουμε και να τους πούμε την αλήθεια.

Ο Dario Fo, Ιταλός δραματουργός και ηθοποιός, κέρδισε το 1997 το βραβείο
Νόμπελ Λογοτεχνίας